“Kimler geldi kimler geçti” ifadesinin İsrail siyasetindeki karşılığı “ne katiller geldi geçti” şeklindedir. Nitekim Ariel Şaron, Şimon Perez, İzak Rabin, İzak Şamir sadece ilk akla gelen katiller…
İsrail iç siyasetinde son günlerde yükselen sesler, bu katillerin arasında nasıl bir iktidar savaşının yaşandığını gözler önüne seriyor. Sistemleri çok demokratmış, bilmem neymiş gibi gösterilmeye çalışırlarken aslında ne denli sapkın temelli oldukları tekrar ortaya çıkıyor. Katil siyasetinin her yerinde meclis kulislerine, genelkurmay koridorlarından medya stüdyolarına kadar uzanan bu gerilim, siyasetlerinin ne denli çalkantılı bir dönemden geçtiğini gösteriyor. Ancak bu gürültünün, bu sert söz düellolarının ve koalisyon pazarlıklarının ardında çok daha köklü bir gerçek yatıyor: İsrail’de liderler, koalisyonlar ve meclis aritmetikleri vesaire değişebilir; ancak Siyonizm’in ana omurgası ve Filistin meselesine ve dünyaya bakışındaki devlet konsepti asla esnemez. Değişen yalnızca aktörler ve üslup; değişmeyen ise devletin kurucu mantığı ve bölgeye bakış açısı. Aynı geçen hafta yazdığımız gibi Amerika’da durum ne ise İsrail’deki durumda odur. Bir ara sevinenler vardı hatırlarsanız Netanyahu kaybetti bitti vesaire diyerek bir algı oluşmuştu… Diyecek bir şey yok diye ifade edeceğim ancak söyleyecek çok şey de var aynı zamanda…
Başbakan Binyamin Netanyahu’nun ulusa sesleniş niteliğindeki alarmist yani korku iklimi oluşturmak için yaptığı konuşması ile Cumhurbaşkanı tarafından hükümeti kurmakla görevlendirilen diğer bir katil olan Gadi Eisenkot’un sunduğu “dört ilke”yi yan yana koyduğumuzda, İsrail siyasal aklının iç kriz anlarında nasıl aynı refleksle birleştiğini net biçimde görüyoruz. İki isim arasındaki gerilim, ilk bakışta köklü bir yön ayrılığı gibi görünse de, ayrıntılara inildiğinde bu gerilimin bir yöntem tartışmasından ibaret olduğu ortaya çıkmaktadır. Aynılar unutmamak gerekiyor.
Netanyahu’nun korku siyaseti ve “varoluşsal tehdit” manipülasyonu
Katil Netanyahu, “İyi haftalar dilerim sevgili İsrailli kardeşlerim” diyerek başladığı konuşmasında, doğrudan toplumsal korkuları ve beka kaygılarını tetikleyen bir anlatı inşa ediyor. Muhalefetin terör destekçileri ve Arap partileriyle kurabileceği olası bir hükümeti “milli intihar” olarak nitelendiren Netanyahu, Paris ve Brüksel sokaklarındaki toplumsal olayları örnek göstererek İsrail kamuoyuna açık bir korku diplomasisi uyguluyor. Burada kullanılan dil tesadüfî değil: Yahudileri İsrail’e çekmek için yüzyıldır uygulanan korku iklimi ve “her an yok edilebilme” korkusu, siyasi bir sermaye olarak harekete geçiriliyor. Netanyahu’nun hitabetinde İsrail, her daim kuşatılmış bir kale; kendisi ise bu kalenin tek güvenilir bekçisi olarak konumlandırılıyor. Herkes size saldırabilir ancak ben sizi koruyabilirim mantığını yerleştirmeye çalışıyor.
Netanyahu’nun çizdiği tabloda üç ana mesaj öne çıkmaktadır. Birincisi, Filistin Devleti’nin kayıtsız şartsız reddi: O’na göre Filistinlilerin haklarını tanıyan veya Arap unsurlarla iş birliği yapan her yapı, “küllerimiz üzerinde Filistin devleti kurmak isteyenler” kategorisindedir. İkincisi, tavizsiz güvenlik: Gazze ve Lübnan’daki askeri operasyonların kesintisiz sürdürülmesi, İran tehdidine karşı askeri seçeneğin her daim masada tutulması tek yol olarak sunuluyor. Üçüncüsü ise toplumsal konsolidasyon: Aşırı sağ ve dini Siyonist kanadı yanına alarak “tek ve yegâne Yahudi devleti” vurgusuyla iktidarını meşrulaştırma. Bu üçlü çerçeve, Netanyahu’nun siyasetini yalnızca bir güvenlik doktrini üzerine değil, aynı zamanda bir kimlik ve korku siyaseti üzerine inşa ettiğini gösteriyor. Bu manada rakibi katil Eisenkot’a da eleştirileri bunun üzerinden, ancak Eisenkot da devlet demiyor ki dediği her yeri işgal edelim ancak bize bağlamayalım orada kendi kendilerine sürünsünler bize bağlanırlarsa vatandaşlık vermek durumunda kalırız, bunun yerine bize dâhil etmeyelim dışarıda bırakıp baskı altında tutalım. Ve bunu da sadece Filistinliler için değil tüm işgal ettiği ve edeceği bölgeler için öngörüyor.
Eisenkot’un “demokratik” ambalajı: Farklı söylem, aynı güvenlik aklı
Diğer tarafta ise “yıkıcı diplomatik kriz” ve “müttefiklerle bozulan ilişkiler” uyarısıyla sahneye çıkan eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot bulunuyor. Eisenkot, Netanyahu’nun bölücü ve sert diline karşı daha kurumsal, uluslararası hukuka ve ittifaklara duyarlı bir dil tercih ediyor tabi sözde... Konuşmalarında demokrasi, kurumsal istikrar, Batı ile ilişkilerin onarılması gibi kavramlara sıkça başvuruyor; İsrail’in uluslararası arenada yalnızlaşmasından duyduğu kaygıyı açıkça dile getiriyor. Bu üslup, özellikle Batı başkentlerinde ve İsrail’in seküler-merkez seçmeni nezdinde ciddi bir karşılık buluyor. Ne katliamdan vazgeçiyor ne diğer insanların haklarından… Ancak sunduğu “dört ilke”nin katmanlarına ayrıldığında, Siyonist kırmızı çizgilerin ne kadar katı korunduğu ortaya çıkıyor. Birincisi, İsrail’in “Yahudi ve demokratik” bir devlet olarak tanınması; yani Yahudi üstünlüğü ile demokratik yapının harmanlandığı resmi Siyonist ideolojinin teyidi şeklindedir. İkincisi, Bağımsızlık Bildirgesi’nin değerlerinin kabulü; devleti kuran tarihsel Siyonist kurucu iradeye bağlılık. Üçüncüsü, zorunlu askerlik/ulusal hizmet yoluyla katiller sürüsü olan ordusu IDF’nin insan kaynağının ve toplumsal militarizasyonun güçlendirilmesi. Dördüncüsü ise HAMAS’ın askeri ve yönetim kabiliyetlerinin tamamen yok edilmesi; yani Gazze’deki askeri stratejinin Netanyahu ile tamamen aynı eksende sürdürülmesi. Bu dört ilke, “demokratik” bir ambalaj içinde sunulsa da özü itibarıyla Siyonist devletin kurucu parametrelerini yeniden teyit etmekten başka bir şey yapmıyor.
Eisenkot’un Likud ve Dini Siyonizm üyelerine, “Benim liderliğimdeki acil durum hükümetine katılın” çağrısı, içerik olarak Netanyahu’nun “Ulusal Birlik” çağrısından farksızdır. Her iki aktör de İsrail’in Siyonist karakterinin korunması, ordunun koşulsuz desteklenmesi ve Filistin direnişinin askeri yöntemlerle bastırılması hususunda aynı çizgidedir. Yani ikisi de katlimacı… Fark, yalnızca bu çizginin hangi dille, hangi müttefiklerle ve hangi kamuoyu algısıyla savunulacağı noktasındadır. Eisenkot’un “akil adam” imajı, Netanyahu’nun “kale bekçisi” imajının tamamlayıcısı gibi işliyor; ikisi birlikte, İsrail siyasetinin farklı tonlarda ama aynı notayı çalan iki sesi olduğunu gösteriyor.
Siyonizm’in değişmeyen stratejisi: Amaç değil, metot farkı
Bu iki isim bize gösteriyor ki İsrail siyasetindeki sağ, merkez veya sol tartışmaları bir öz farkı değil, biçim ve yöntem farkıdır. Hedef Siyonizm’in hedefleridir. Sadece yöntem farklıdır. Netanyahu, aşırı sağcı ve güvenlikçi dili köpürterek İsrail’in Yahudi karakterini koruyabileceğini savunurken; Eisenkot, Batılı müttefikleri küstürmeden “demokrasi, kurumlar ve uluslararası imaj” vurgusuyla aynı işgal ve güvenlik konseptini sürdürmeyi vaat ediyor. Biri “Paris ve Brüksel gibi yanarız” korkusuyla kamuoyunu konsolide etmeye çalışıyor, diğeri “müttefiklerimizi kaybediyoruz” kaygısıyla aynı Siyonist ilkeler etrafında birleşmeyi öneriyor. Her iki söylem de nihayetinde aynı kapıya çıkıyor: Filistin meselesinde statükonun korunması, askeri tahakkümün sürdürülmesi ve Yahudi çoğunluk rejiminin dokunulmazlığı.
Bu tablo, İsrail’de “sol” ya da “merkez” olarak nitelendirilen aktörlerin dahi Filistin meselesinde ne denli dar bir manevra alanına sahip olduğunu gösteriyor. Bunlar ancak sanal bir horoz dövüşüdür. Siyaset sahnesinde değişen isimler, kurulan ve yıkılan koalisyonlar, art arda gelen seçimler; hepsi aynı yapısal sınırlar içinde cereyan ediyor. Yani bir zalim gider diğeri gelir. İsrail siyasetinin gerçek sınırları, partilerin programlarıyla değil, Siyonist devletin kurucu parametreleriyle çiziliyor. Bu parametrelerin dışına çıkan her söylem, ne kadar demokratik ya da insani bir dille ifade edilirse edilsin, ana akım siyaset içinde marjinalleşmeye mahkûm kalıyor.
İsrail siyasetinde “değişmeyen devlet”
İsrail’de hükümetler kurulur, yıkılır; aktörler değişir, krizler derinleşir veya yatışır. Ancak masadaki metinler ve güç kimin elinde olursa olsun, Siyonist aklın Filistin coğrafyasına, Filistin halkının varlığına ve bölgedeki askeri hegemonyasına dair ana planı sabittir. Netanyahu’nun korku siyaseti ile Eisenkot’un kurumsal dili, aynı madalyonun iki yüzü gibi; biri iç kamuoyunu sertlikle konsolide ederken, diğeri dış dünyaya “makul” bir yüz sunarak aynı politikayı sürdürüyor. İsrail siyasetinin gerçek “anının emri”, iktidarda kim olursa olsun tek bir merkeze işaret ediyor: Siyonist devlet yapısını, askeri tahakkümü ve Yahudi çoğunluk rejimini ne pahasına olursa olsun korumak. Dolayısıyla İsrail siyasetini okurken yalnızca kimin başbakan olduğuna, hangi koalisyonun kurulduğuna ya da hangi partinin yükseldiğine bakmak yeterli değil. Asıl bakılması gereken, bu değişen aktörlerin hangi değişmeyen yapısal sınırlar içinde hareket ettiğidir. Zira İsrail’de oyuncular değişse de, sahnenin kendisi ve o sahnenin kurucu mantığı yerinde duruyor. Biraz ironik olabilir ancak “Firavun gider Nemrut gelir” bu siyaset ancak bunları çıkartır. Ve temel hedef olan Arz-ı Mev’ud değişmez. Bunun ötesinde bir siyaset üretemezler, üretmezler üretmek istemezler… O yüzden çözüm bunların ancak güçten anlayacağı gerçeğini kenara yazıp ondan sonra değerlendirme yapmaktır.
