Onuncu başarısız geçici ateşkes girişimi, 578 inin
çocuk, 261 inin kadın, 102 sinin ise yaşlıların oluşturduğu toplamda 2 bin 143
Filistinlinin hayatını kaybettiği, 10 binin üzerinde de yaralının olduğu Gazze
Savaşı nda ateşkes için taraflar Mısır da evet dedi.
Yeni ateşkes için kalıcı diyenler de var, uzun süreli
diyenler de. Aslına bakarsanız bunun çok bir önemi de yok. Özellikle de sorun Filistin-İsrail arasında
ise.
Yapısal mahiyetteki sorunlar çözülmediği sürece, bu tür
barış/ateşkes girişimlerinin pamuk ipliğine bağlı olduğunu başta ilgili
taraflar olmak üzere tüm dünya biliyor. 1948 den bu yana yaşananlar bunun en
temel göstergesi!
Nitekim 26 Ağustos ta Kahire de Mısır ın
arabuluculuğunda, ABD nin göstermelik baskı politikalarıyla imzalanan ateşkes
anlaşması da bunlardan birisi. Mürekkep kurumadan tarafların yaptığı
açıklamalar ve basına yansıyan anlaşma maddeleri, açıkçası bu sürecin çok da
uzun süreli olmayacağının birer göstergesi gibi duruyor.
Öncelikle Filistin tarafının yaklaşımlarına bir bakalım.
Hamas yönetimi, İsrail e karşı zafer kazanıldığı
açıkladı. Hamas Sözcüsü Ebu Zuhri, Filistin direnişi, Arap ordularının
birleşerek yapamadıklarını yaptı ve 51 gün süren saldırıların sonunda
taleplerinin çoğunun gerçekleşmesini sağladı dedi. Hamas Siyasi Büro Üyesi
Musa Ebu Merzuk ise kalıcı ateşkese ulaşılmasını, Direniş için bir zafer
olarak niteledi.
Filistin tarafının yaptığı açıklamada, ateşkesin ardından
öncelikle, refah sınır kapısı açılacak. İsrail, inşaat malzemeleri başta olmak
üzere, Gazze ye mal girişine müsaade edecek. Balıkçılar artık yeniden 12 mile
kadar açılabilecek. İsrail tarafı ise daha temkinli ve farklı bir açıklamada
bulunuyor.
İsrail e göre ise, Gazze ye insani yardımların geçişi ve
Filistinli balıkçıların Gazze açıklarında avlanma alanının ilk etapta 3 milden
6 mile çıkarılması konularında mutabık kalındığı, Hamas ın önceki
görüşmelerdeki talepleri olan Gazze limanı ve havaalanı gibi taleplerinin
gelecek günlerde yapılacak müzakerelerde görüşüleceği ifade ediliyor.
Çelişki ve belirsizlikler bununla sınırlı değil. Bu
kapsamda, Haaretz Gazetesi yazarlarından Gideon Levy nin Beyhude Savaştan
Dersler başlığıyla kaleme aldığı köşe yazısında yaptığı tespit oldukça dikkat
çekici. Levy, 50 günlük Gazze Savaşı nın galibinin olmadığını; ancak Hamas ve
Gazze nin bu savaştan güçlenerek çıktığını belirtiyor. Bunun anlamı çok açık:
Yeni bir savaş!
Savaşın galibinin her şeye rağmen Hamas olduğu ortada.
Hamas, olmazsa olmaz bağlamında ortaya koyduğu şartları büyük ölçüde kabul
ettirmiş durumda. Dolayısıyla, İsrail açısından Gazze operasyonunun başında
ortaya koyduğu hedeflerin sadece bir kısmına ulaşma söz konusu. Bundan dolayı
da Levy çok açık bir şekilde İsrail in bu savaşı hedefler-sonuçlar bağlamında
kaybettiğine dikkatleri çekiyor.
Neydi İsrail in hedefleri Öncelikle, Hamas-El Fetih
arasındaki Milli Mutabakat sürecinin sona erdirilmesi ve El Fetih in
Filistin in tek temsilcisi olması. Bunun dışında, Hamas ve diğer silahlı
Filistinli grupların silahlarını teslim etmesi ve başta Gazze olmak üzere,
orta-uzun vadede Filistin topraklarının silahsızlandırılması.
Söz konusu kalıcı ateşkes maddelerine bakıldığında, en
azından şimdilik basına yansıdığı kadarıyla bu hususlarla ilgili bir bilgi yok.
Ama başta Hamas olmak üzere, Filistinli grupların yaptığı açıklamaya
bakıldığında böyle bir tavizin verilmediği görülüyor. O zaman bu durumda İsrail
niçin ateşkese razı oldu sorusu karşımıza çıkıyor.
Bunun mantıklı cevabı ABD nin İsrail den dolayı üzerinde
hissetmeye başladığı uluslararası baskıyı azaltma ve Yeni Ortadoğu sürecinde
Filistin-İsrail meselesini en sona bırakma arzusu olarak karşımıza çıkıyor.
Yeni Suriye , Yeni Irak ve Kürdistan inşa süreçleri
tamamlanana kadar ABD nin böyle bir ateşkese ihtiyacı var! Dolayısıyla, bu yeni
süreçte başta İran ve Suudi Arabistan olmak üzere, bölge güçleri ile koordineli
çalışan ve onlardan destek almaya başlayan Washington açısından bu akıllıca
bir adım olarak karşımıza çıkıyor. Aksi takdirde, krizin uzamasıyla bölgedeki
müttefiklerinin zor duruma düşeceğini ve İran ile başlattığı yeni sürecin darbe
alacağını çok iyi hesap ediyor.
Bunun dışında, Mısır da iktidara taşıdığı Sisi yönetimine
de bir zafer yaşatmak ve Ortadoğu da Mısırsız barış olmaz algısını diri
tutmak istiyor. Camp David çizgisine çekilen Mısır, bu bağlamda Yeni Ortadoğu
sürecinde daha aktif bir rol alacağa benziyor.
Bir diğer mesaj ise Türkiye ve Katar la ilgili. Mesaj çok
net, denediniz ama olmadı! Onuncu geçici ateşkes sürecinde ortaya konulan
performans ve büyük beklentiler, Hamas ın üstlenmediği roket atışları ile enkaz
altında!
Son bir husus ise, Hamas halen bir terör örgütü olarak
görülmesi. ABD Dışişleri Bakanı Kerry nin ateşkes sonrası kullandığı ifade
oldukça dikkat çekici. Kerry; Hamas ve diğer terör örgütlerinin değil,
Gazze deki sivil halkın yararına olmasını temin etmeye dönük uygun
tedbirleri... diye cümlesine başlıyor.
Hamas ve diğer terör örgütleri ifadesi, sanırım birçok
şeyi ifade ediyor!
