Reklamı Kapat

Biat ve intisap

Biat ve intisap kavramları çokça duyduğumuz ama genel olarak birbirine karıştırdığımız iki ayrı kavramdır. Bu karmaşadan kurtulmak için öncelikle halife, şeyh, biat ve intisap kavramlarının kısa tanımlarını yapmak gerekir.

Halife (imam/lider/cihat emiri): Arapça bir kelime olup, lügat manası; “Halef olmak, bir kimseden sonra gelip, onun yerine geçmek ve onu temsil etmek” demektir. İslâmî ıstılahta ise: “Hz. Peygamberden (s.a.v.) sonra, ona halef olarak, din ve dünya işlerinde müminlere emir olmak”  manasına gelir. İslâm âlimleri: “Biat sonucu müminler adına tasarruf yetkisine haiz olan ve ahkâmın tatbikini sağlayan kimseye halife denilir” tarifinde müttefiktir.

“Şeyh” kelimesi sözlükte: “Yaşlı, ihtiyar, pir, bey, önder, kabile reisi” anlamlarına gelir.  Tasavvufta ise bu kelime: Kendisine bağlanan insanları (müridi) tarikat kuralları içinde eğiten “mürşid-i kâmil” karşılığı olarak kullanılır.

Biat: Arapça “Bey’at” kelimesinin karşılığı olarak Türkçede “biat” kelimesini kullanırız.  Sözlükte: “Kabul etmek, razı olmak ve tasdik etmek” anlamına gelir. Istılahta ise biat: “Bir mükellefin, Müslümanların halifesine  (imama, ulû’l-emre) itaat edeceğine ve sadık kalacağına dair söz vermesidir.”

Başka bir ifade ile biat: Müminlerin meşru her emirde hoşuna gitse de, gitmese de halife ya da cihat emirine itaat edeceğine dair yaptığı bir sadakat yeminidir. 

Âlimlerimiz biat ile ilgili ilimlerin, mükellef olan her erkek ve her kadının üzerine “farz-ı ayn olduğu” hususunda ittifak etmişlerdir. Nitekim İbn Hümâm: “Müminlerin kendi içlerinden bir imam seçmelerinin lüzumunun sebebi, İslâmî emirleri hakkı ile eda etmek içindir” demiştir.

Dolayısıyla biat, Müslüman kadın ve erkeğin, Müslüman lidere karşı görev ve sorumluluğu, Kur’an’da belirtilip sünnet ile açıklanarak uygulandığı şekilde, kabul etmek için yaptıkları sözleşmedir.

İntisap: Mensup olma, bağlanma. Bir işe, bir mesleğe girme. Bir mürşîd-i kâmile bağlanma anlamlarına gelir.

Yukarıdaki kavramlarda da görüldüğü gibi biat ile intisap farklı şeylerdir. Müslüman, siyasi otoriteye (lidere/cihat emirine) ayet ve hadislerde emredildiği şekilde biat eder. İtaat, İslâmî ölçüler içerisinde mutlak anlamda farzdır. Manevî terbiyeciye de nefis terbiyesinde, ilim öğrenmede daha takva yaşamak isteyenler intisap ederler.

Siyasî ve sosyal meselelerde bağlayıcı söz, liderin sözüdür. İnsanların manevi terbiye için kendilerine intisap ettiği, el aldığı mürşid-i kâmil olan zatların da halifeye, cihat emirine biat etmeleri gerekir ve zaten tarih boyunca bu hep böyle olmuştur.

Müslümanlar Asr-ı Saadet’ten uzaklaştıkça dünyevileşme artmış, insanların ihlâs ve takvası azalmıştır. Fetihler sonucu Müslüman tebaa çok zenginleşmiş, İslam toplumunda gerek ümera ve gerekse tebaa arasında fısk ve fücur artmıştır. Bunun neticesi olarak da insanlar, sayıları gittikçe azalan salih insanların yanında toplanmaya ve onların yanında nefis terbiyesi, tezkiyesi yapmaya başlamışlardır. Bu iş, zamanla müesseseleşmiş, ribatlar ve tekkeler ve tarikatlar doğmuştur.

Uzun lafın kısası “biat” ve “intisap” şekil bakımından birbirine benzese de muhteva bakımından farklıdırlar. Müslümanlar biat ve itaat ehli insanlardır. Biat meşru lidere, intisap ise mürşid-i kâmile yapılır. Gayri meşru liderlere itaat yapılamayacağı gibi, müteşeyyihlere (şeyh olmadığı halde şeyhlik taslayanlara) de intisap edilmez. Biat mecburi, intisap ihtiyaridir, gönüllülük esasına dayanır. Biat, tek bir otoriteye yapılırken, intisap aynı zamanda yaşayan birçok mürşid-i kâmilden herhangi birisine yapılabilir.

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Mustafa Kasadar - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Milli Gazete Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Milli Gazete hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.


Şehir Markaları

Siz de şehir markaları arasındaki yerinizi mutlaka alın...

+90 (212) 697 10 00
Reklam bilgi

Anket Özel araçlarda sigara yasağı uygulamasını nasıl değerlendiriyorsunuz?