Erzincan Belediye Başkanı Cemalettin Başsoy un davetlisi
olarak, 13 Şubat Erzincan ın kurtuluşu yıldönümü etkinliklerini izlemek üzere
birkaç gündür Erzincan dayım
13 Şubat ın ne anlama geldiğinden biraz söz etmek
istiyorum
Bir süre Akkoyunlular tarafından yönetilen Erzincan 1473
yılında Osmanlı hükümdarı Fatih Sultan Mehmet Han ile Akkoyunlu hükümdarı Uzun
Hasan arasında yapılan Otlukbeli savaşından sonra Osmanlılara bağlandı.
Bu savaşın olduğu yer bugün Erzincan a bağlı Çayırlı
ilçesi Karakulak bucağı yakınında Kanlı Vadi denilen yerdir.
Gezenler bilir; burada o devirden kalma binlerce mezar
var. Bu savaş tarihimizin en kanlı savaşlarından biridir.
30-40 yıllık sükûnet devrinden sonra Erzincan yeniden
1502 yılında Safevi hükümdarı Şah İsmail in saldırısına uğradı.
Osmanlı padişahı Yavuz Sultan Selim 1514 yılında Çaldıran
seferine giderken Erzincan ı kesin olarak Osmanlılara bağladı. Osmanlı
ordusunun gelişi Erzincan halkını sevindirmişti.
***
Erzincan Kanuni Sultan Süleyman devrinde önemli bir yere
sahip oldu.
Doğu Anadolu üzerinde İran ın istekleri nedeniyle bölge
siyasi olaylardan sürekli etkileniyordu. Kanuni, bu nedenle doğuya yönelik en
uzun ve en büyük sefer olan Irakeyn Seferi ne çıktı ve 1534 yılının Ağustos
ayında Çardaklı Boğazı nda halk tarafından karşılanarak Erzincan a geldi.
1540 yılında II. İran seferine karar verilince Osmanlı
ordusu Erzincan a ilkbahar aylarında tekrar geldi. Kanuni, Erzincan da iki gün
dinlendikten sonra Çubuk Ova ya doğru hareket ederek Tebriz e girdi. Kanuni,
geri döndüğünde Kemah dolaylarında İran kuvvetleri ile karşılaştı ve onları
yendi. Hatta Kanuni Sultan Süleyman Kemah Kalesi ne böyle bir karşılaşmayı
öngördüğü için sefere giderken silahların bir kısmını kale eminine bıraktı.
Şehir tekrar huzura kavuştu.
1895 yıllarında Osmanlı İmparatorluğu nun azınlık
halklarından olan Ermeniler ve Celali eşkıyaları Erzincan ve çevresinde
huzursuzluk kaynağı oldular.
9 Ekim 1895 Pazartesi günü Erzincan ın pazarıydı.
Azaplaroğlu Armin adında bir Ermeni nin silah patlatması ile Ermeni harekâtı
Erzincan da başlamış oldu.
Erzincan daki olayı mutasarrıf (vali) Namık Bey,
kuvvetleriyle Müslümanların Ermeni mahallelerine gitmesini önledi.
Ermeniler bütün dünyada olduğu gibi Erzincan olaylarında
da Türkleri sorumlu tuttular. Seferberliğin ilanı üzerine Erzincan da ve Doğu
Anadolu da bulunan Ermenilerin ¾ ü Rusya ya gittiler.
14 Şubat 1916 da Erzurum u terk eden Osmanlı kuvvetleri
Rusların batıya doğru ilerlemesine engel olamadı. 1916 yılı martında
ilerlemesini sürdüren Rus kuvvetleri Tercan, Bayburt ve Erzincan dolaylarını
işgal etti. Kemah Boğazı na kadar geldilerse de Kemah a giremediler. Sansa
Boğazı ve Köse istikametinden Çardaklı boğazına inen Rus kuvvetleri 24 Temmuz
1916 da kuşluk vakti Erzincan ı yağmaladılar.
Rusya da çıkan 1917 Bolşevik ihtilali nedeniyle Rus
ordusu Erzincan ı Ermenilerin idaresine bırakarak çekildi. İdarenin ellerine
geçmesi ile serbest kalan Ermeniler şehirde büyük katliamlar ve yağmalamalar
yaptı. Harbiye kışlası ile Ermeni kışlasının içine doldurdukları Türkleri
yaktılar. Ve Fırat köprüsünü de tahrip ettiler.
İşte tam da bu noktada, Erzincan ın kurtuluşunda adeta
sembolleşen isimlerden olan Binbaşı Halit Bey idaresindeki kuvvetler ve
Erzincan halkı Ermenileri sıkıştırmaya başladı.
13 Şubat 1918 tarihinde Erzincan düşman işgalinden
kurtarıldı. Kuvvetlerimiz Erzincan ı özgürlüğe kavuşturduktan sonra Ermenileri
kovalayarak 17 Şubat 1918 de Tercan ı da kurtardı.
***
Bu duyguları yeniden yaşadık Bu vesileyle Erzincan
Belediye Başkanı Cemalettin Başsoy ve ekibine teşekkürler
HALİT PAŞA (NAM-I
DİĞER DELİ HALİT) KİMDİR
Erzincan ın kurtuluşunda da önemli bir rol üstlenen
Binbaşı Halit Bey kimdir, peki
* 1883 yılında
İstanbul Beşiktaş ta doğdu. Ahmet Efendi nin oğlu.
* 14 Ocak 1901 de
Harp Okulu na girip, 22 Ağustos 1903 te Teğmen olarak mezun oldu.
* 22 Temmuz
1908 de Kıdemli Üsteğmenliğe terfi etti. II. Meşrutiyet in ilanı üzerine 1.
Ordu 1. Alay 4. Tabur la birlikte Yemen e gönderildi. 14 Nisan 1911 de Yemen
kıdemiyle birlikte Yüzbaşılığa yükseldi.
* İtalyanların
Trablusgarp a saldırması üzerine 1910 Haziran ında Trablusgarp a gitti. Üç ay
bu görevde kaldıktan sonra Balkan Savaşı na katılmak üzere Çatalca da Şark
Ordusu na atandı.
* Bulgarlarla sulh
olunca, önce inzibat subaylığına, sonra Harbiye Nezareti emrine atandı.
* 14 Temmuz
1914 te I. Dünya Savaşı nın ilanı üzerine Yakup Cemil Bey in Kafkasya Mürettep
Alayı nın 2. Tabur Komutanlığı na atandı. Ardahan Zaferi üzerine 23 Haziran
1915 te fevkaladeden Binbaşılığa yükseldi.
* Çorum
Müfrezesi yle yapmış olduğu hizmetlerin ödülü olarak 14 Haziran 1916 da
Yarbaylığa yükseltildi.
* 10 Mayıs 1917
tarihinde Garbi Dersim Komutanlığı na atandı. 1918 başında Dersim, Erzincan,
Nenehatun ve Erzurum u geri aldı.
* İslam Ordusu nun
3. Fırka Komutanlığı na atanarak, Batum Muharebesi ne katıldı. Fırkası ile
Ahıska yı muhasara ederek Ahikelek in kuzeyini zapt etti. Mütarekenin ilanı
üzerine, Tortum kazasına çekildi. Bu sırada İngiliz baskısı ile fırka
komutanlığından azledildi.
* Ali Rıza Paşa
kabinesi zamanında 9. Kafkas Fırkası Komutanlığı na atandı. 27 Eylül 1920 de
Ermenistan üzerine yapılan harekâtta başarı kazandı.
* Başarısı
nedeniyle 6 Aralık 1920 de Albaylığa yükseltildi.
* 1921 yılı
başında Doğu Cephesi nden Batı Cephesi ne, Kolordu Komutanı yetkisi ile Kocaeli
Kumandanlığı na atandı. II. İnönü Muharebesi ne Sağ Cenah Grubu Kumandanı
ünvanı ile katıldı. 12. Grup Kumandanlığı ile Afyon a nakledilerek Kütahya ve
Eskişehir in kurtarılma savaşlarına ve Sakarya Savaşı na katıldı. Tekrar
Kocaeli Grup Kumandanlığı na atandı.
* 26 Ağustos
1926 deki Büyük Taarruz da düşmanın kuzey grubuna, Gemlik, Mudanya, Bandırma
istikametinde saldırılar yaparak düşman kuvvetlerini tutsak alıp, kaçış
düzenlerini bozdu. Bu hizmeti nedeniyle 31 Ağustos 1922 tarihinde Tümgeneral
oldu.
* I. Dünya Savaşı
ve İstiklal Savaşı sırasında Gümüş Liyakat, Gümüş İmtiyaz, Altın Liyakat, Altın
İmtiyaz, 3. Rütbeden Kılıçlı Osmanlı ve İstiklal Madalyası ile Avusturya ve
Afganistan ında birer madalyasına sahiptir.
* Kocaeli Grup
Komutanı bulunduğu sırada TBMM nin II. Dönem seçimlerine katıldı. 5 Temmuz
1923 te yapılan seçimde Ardahan dan milletvekili seçildi. 9 Şubat 1925 te
Meclis koridorunda vurulup 14 Şubat ta vefat etti.
* Kocaeli nden Kars a, Artvin den Gümüşhane ye, Erzincan,
Erzurum dan İzmir e, Tunceli den İstanbul a, Yemen den Trablusgarp a, cephe
cephe koşuşturmuş bir komutandı Halit Paşa... Vatanı için savaşan yiğit
askerlere karşı baba gibi şefkatli, vatan hainlerine karşı ise son derece
acımasız bir insandı Halit Paşa...
* Düşmanlarını sağ tarafında taşıdığı Namuslu diye
adlandırdığı tabancasıyla, cepheden kaçan askerleri ise sol tarafında taşıdığı
Namussuz diye adlandırdığı tabancasıyla vurabilecek kadar kararlı bir askerdi
Halit Paşa...
* Cephede düşmanla
savaşırken askerlerine Oğlum vatan bizimdir, kaçan haindir...
diye haykıran cesur bir yürekti Halit Paşa...
NOT
Bugün, 17 Şubat
2016, Çarşamba 1) Emekliler yılda 15 20
TL zamla, hâlâ sürünmeye devam ediyor. 2) An itibariyle asgari ücretli nasıl
geçineceğim diye feryat ediyor. 3) Bu parlamento ve mevcut AKP iktidarı,
2011 den bu yana verdiği yeni ve sivil anayasa sözünü yerine getiremedi. 4) 28
Şubat darbesi döneminde kapatılan, yoksul-zeki Anadolu çocuklarının barındığı Başbakanlığa
bağlı Vakıf Öğrenci Yurtları hâlen kilitli. Otur, sıfır!
