El ve ayak gibi organlar belirmeden meydana gelmiş düşükten sonra görülen kan istihâza (özür) kanıdır. Bu kan, diğer organlardan gelen kan gibidir. Böyle bir kanın gelmesi ile yalnız abdest bozulur. Devamlı gelirse, özürlü hükmüne geçer ve özür sahiplerine ait olan hükümler bu gibilerde de uygulanır.
DÜŞÜK yapan bir kadın Ramazan ayı orucunu nasıl tutar?
— El, ayak veya parmak gibi organları belirmiş olan bebek düşüren kadından gelen kan, nifas (lohusa) kanıdır. (Merginani. El-Hidâye C/1: 34 İbni Kudâme. El-Muğni)
Bu kadın aynen sağ olarak çocuk doğurmuş gibi lohusadır. Oruçlu ise orucu bozulmuş olur. Lohusalık kanı devam ettiği sürece de oruç tutamaz.
Şafii ve Malikîlere göre, çocuk düşüren kadın her durumda lohusadır. (Remli. Nihayetü’l-Muhtâc: 1/212. Desûkî, Hâşiye: 1/117)
El ve ayak gibi organlar belirmeden meydana gelmiş düşükten sonra görülen kan istihâza (özür) kanıdır. Bu kan, diğer organlardan gelen kan gibidir. Böyle bir kanın gelmesi ile yalnız abdest bozulur. Devamlı gelirse, özürlü hükmüne geçer ve özür sahiplerine ait olan hükümler bu gibilerde de uygulanır. Bu durumdaki bir kadından namaz sorumluluğu düşmez. Orucunu kazaya bırakmaz. Kocasıyla cinsel ilişkide bulanabilir.
* Ruj orucu bozar mı? Hangi makyaj türleri orucu bozar?
— Ağız dışındaki bölgelere uygulanan hiçbir makyaj ile oruç bozulmaz.
— Dudağa sürülen ruj, yalanarak ağızdan içeri gireceğinden, tadı da mideye ulaşacağından orucu bozar.
* Oruca ne zaman niyet edilir?
— Hanefîlere göre, oruca niyet öğle namazı vaktinin girmesinden az önceki vakte kadar yapılır. Öğle vakti girince niyet olmaz.
— Şafiîlere göre, oruca geceden niyet etmek şarttır. Niyetin geceden yapılması Hanefîler hariç diğer mezheplerde görüş birliği vardır.
Niyet gündüze bırakılmaz. Gece niyet getirilmediği takdirde bayramdan sonra gününe gün kaza edilir.
Mâlikî mezhebine göre, Ramazan ayının başında bir niyet kâfi gelir. Her gece niyet gerekmez. Bunun için Hanefî ve Şafiî olan kimse Ramazan ayının başında “Ben bu Ramazan ayında oruç tutmaya niyet ettim” dese iyi olur. Zira niyeti unutursa Malikî mezhebine göre orucu tam olur. (Halil Gönenç. Fetvalar: C/2. Sf: 86)
Bir mümin gece sahura kalkarsa bu oruca niyet manasındadır. Ancak, “ben kalktım, yemek yedim ama oruç tutmayacağım” diyen kişinin bu sözü ile kalkışı oruca niyet olmaz.
Akşam yatarken oruca niyet edilse, sonra gece uyanınca, sahura kalkınca yemek yemekte, su içmekte sakınca yoktur, tutulacak oruca zararı olmaz. Çünkü oruç, imsak ile başlar. O kalkış ve ifade niyet olur.
* Oruca ayrı ayrı her gün mü niyet edilecek?
— Oruca ayrı ayrı her gün niyet edilmesi şarttır. Çünkü her günün orucu kendi başına bir ibadettir.
Niyet getirilmemiş hallerde oruç yoktur.
* Orucun farzı kaçtır, bunlar nelerdir?
— Orucun farzı 3’tür.
1- Niyet etmek: Oruca niyetin ilk vakti güneş battıktan sonra başlar; son vakti ise, imsak vaktidir. Hanefîlere göre, öğlene az bir zaman kalıncaya kadar niyet yapılır.
2- Niyeti niyetin ilk veya son vakitleri yapmak. Hanefîler hariç diğer üç mezhep böyle derler.
3- İmsaktan güneş batmasına kadar olan zaman içinde, orucu bozan her şeyden sakınmaktır.
Konuyu özetleyelim:
Ulema fecr-i sadık’ın doğuşundan sonra oruca niyet edilmesinde ihtilaf etmişlerdir. İmam Şafiî, İmam Malik, Ahmed İbni Hanbel, Evzai ve İshak, Ramazan ayı orucuna geceden niyet edilmedikçe câiz değildir, demişlerdir.
Ebu Hanife, Nehai, Sevri de:
* Ramazan ayı orucu,
* Muayyen nezirler,
* Nafile oruçlara zevalden evvela kadar niyet etmek sahih ve câiz olduğuna hükmetmişlerdir.
İmam Malik nafile oruca da geceden niyet etmek gerekir, demişlerdir. (Tecrid-i Sarih Terc. C/6 H.No:914’ ün izahından)
* Niyet dil ile mi kalp ile mi olur?
— Niyet, esasen kalp ile olur. Yani geceleyin yarın oruç tutacağını kalbinden geçiren niyet etmiş sayılır. Ancak kalp ile yapılan niyeti dil ile de yapmak daha güzel olur.
