İbn-i Haldun “İnsan alışkanlıklarının çocuğudur” der. Alışkanlıklarımızı bir bebek gibi besler büyütür ve hayata taşırız çünkü. Alıştığımız şeyi kolay kolay terk edemememizin nedeni de budur. Çünkü değiştirmek istediğimiz şeyin kökleri derinlerdedir, derinlere kadar inebilmek ve değişime gitmek zaman alacaktır.
Mondaigne denemelerinde şöyle bir metafora yer verir:
Bir köylü kadın buzağıyı doğar doğmaz kucağını alır sever ve o günden sonra hiç bırakmaz. Günler gelir geçer fakat kadın buzağıyı kucağında taşımaya alışmıştır ve asla bırakmamaktadır. Fakat buzağı olduğu yerde kalacak değil gittikçe büyümekte ve öküze dönüşmektedir. Fakat kadın hayvanın büyüdüğünü kabul edememekte ve hâlâ kucağında taşımaya devam etmektedir. Çünkü alışmış ve alıştığı şeye bağımlı hale gelmiştir. Alıştığımız şey aynı zamanda bağımlı olduğumuz şeydir. O yüzden bütün hayatımızı baskı altına alır. Özgürleşemeyiz, bir çukura saplanmışızdır ve ne yapsak buradan çıkamayız. O yüzden hayatımızın dengesini altüst edecek alışkanlıklara fırsat vermemeliyiz. Eşya ile ya da insanla ilişkilerimizde tutarlı ve ölçülü olmak zorundayız. Eğer ölçüyü koyamazsak alışkanlıklarımızın yönlendirdiği birer nesneye dönüşebiliriz. Çevrenizde şu ifadeleri sık sık işitirsiniz:
Dedikodu yapma alışkanlığım var, insanların kusurları ile meşgul olmak beni oyalıyor. Bu alışkanlığımdan vazgeçemiyorum.
Verdiğim sözü yerine getirememe gibi bir alışkanlığım var, bu davranışımın doğru olmadığını biliyorum fakat geri adım atamıyorum.
İnsanların kusurlarını deşifre etmek gibi bir alışkanlığım var fakat kendimi değiştiremiyorum. İnsanları küçümseme, hor görme gibi bir alışkanlığım var fakat kendimi değiştiremiyorum. Randevulara geç gitme gibi bir alışkanlığım var fakat kendimi değiştiremiyorum.
İnsanları kırma, hatalarını yüzlerine vurma gibi bira alışkanlığım var fakat kendimi değiştiremiyorum. Kendimi olduğumdan farklı gösterip ilgiyi üzerime çekme gibi bir alışkanlığım var fakat kendimi değiştiremiyorum….
İbn-i Haldun’un da dediği gibi insan alışkanlıklarının çocuğudur. Alışkanlıklarımızı değiştirmedikçe davranışlarımıza yön veremeyiz. Bunun için “benim olumsuz alışkanlıklarım var ama değiştiremiyorum” demek yerine hiç vakit kaybetmeden harekete geçmek gerekir. Çünkü alışkanlıklarımız diye tarif ettiğimiz şey, hayatımızın tamamını etki altına alabilir ve bir süre sonra işin içinden çıkamayabiliriz.
