Bu köşemde bir hafta tüketiciyi ilgilendiren kanunları, bir hafta da topluma faydalı dernekleri ele alacağım. Bunlarla ilgili her türlü sorularınızı mail yoluyla sorabilirsiniz. Sorularınızın cevaplarını burada bulacaksınız.  6502 sayılı Tüketicinin korunması hakkında kanun 28 Kasım 2013 tarih ve 28835 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Bu kanun tüketiciyi ne kadar koruyacak bir inceleyelim. Kanun günlük hayatta karşılaştığımız ve zaman zaman sorun yaşadığımız; “Hizmet, ithalatçı, kalıcı veri saklayıcı, konut finansmanı kuruluşu, kredi veren, mal, sağlayıcı, satıcı, teknik düzenleme, tüketici, tüketici işlemi, tüketici örgütleri, üretici” kavramlarının tanımlarını yaparak yanlış yorumlamayı ortadan kaldırıyor. Kanunda dikkatimi çekenler;

Sözleşmeler 12 punto büyüklüğünde, anlaşılabilir bir dilde, açık sade ve okunabilir olacaktır. Bir nüshası tüketiciye verilecektir.

Sözleşme süresince tüketici aleyhine değiştirilemez.

Tüketicilerden faiz dışında alınacak her türlü ücret, komisyon ve masraf türleri bunlara ilişkin usul ve esaslar bakanların görüşü alınacak ve kanunun ruhuna uygun olarak tüketiciyi koruyacak şekilde Bankacılık Düzenleme Kurumu tarafından belirlenir.

Temerrüt hali de dâhil olmak üzere, tüketici işlemlerinde bileşik faiz uygulanmaz.

Özellikle “haksız şartları” düzenleyen bölümde dikkati çeken beşinci maddenin 2’nci bendi “Tüketiciyle akdedilen sözleşmelerde yer alan haksız şartlar kesin olarak hükümsüzdür. Sözleşmenin haksız şartlar dışındaki hükümleri geçerliliğini korur. Bu durumda sözleşmeyi düzenleyen, kesin olarak hükümsüz sayılan şartlar olmasaydı diğer hükümlerle sözleşmeyi yapmayacak olduğunu ileri süremez” denilmektedir. Bundan anladığımı kadar; yapılan sözleşmede tüketici aleyhine haksız maddeler varsa bunlar uygulanmayacaktır. Bu durum sözleşmeyi ortadan kaldırmaz. Tüketici lehine maddeler uygulanmaya devam edilir. Bu yasadan önce yapılan buna benzer bir sözleşmeniz varsa; ilgili firmaya müracaat ederek aleyhinde olan maddelerin tespit edilerek uygulanmasını durdurmasını isteyiniz.

ÖNCEDEN HAZIRLANMIŞ MATBU SÖZLEŞMELER İÇİN: “Bir sözleşme şartı önceden hazırlanmış ve standart sözleşmede yer alması nedeniyle tüketici içeriğine etki edememişse, o sözleşme şartının tüketiciyle müzakere edilmediği kabul edilir. Sözleşmeyi düzenleyen, bir standart şartın münferiden müzakere edildiğini iddia ediyorsa bunu ispatla yükümlüdür. Sözleşmenin bütün olarak değerlendirilmesinden standart sözleşme olduğu sonucuna varılırsa, bu sözleşmedeki bir şartın belirli unsurlarının veya münferit bir hükmünün müzakere edilmiş olması, sözleşmenin kalan kısmına bu maddenin uygulanmasını engellemez.”  Bu maddeden anladığımız, müzakere edilmemiş sözleşmelerin içeriğine tüketici etki etmemiş olmaktadır. Aynı zamanda, Müzekkere edildiğini konusunda satıcı ısrar ediyorsa bunu ispatlamakla yükümlülük getirmektedir.

TÜKETİCİ KREDİSİ: 52. Maddenin 4.fıkrasında; “Tüketici, belirsiz süreli veya süresi bir yıldan daha uzun olan belirli süreli abonelik sözleşmesini herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin istediği zaman feshetme hakkına sahiptir “

ÜCRETSİZ KART:31.maddenin 3.bendinde; “Kart çıkaran kuruluşlar, tüketicilere yıllık üyelik aidatı ve benzeri isim altında ücret tahsil etmedikleri bir kredi kartı türü sunmak zorundadır.” Bundan anlaşılmaktadır ki, yıllık aidat içeren kredi kartının yanı sıra, bankalar tüketiciye aidatsız da kart sunmak zorundadırlar. Bu tercihi tüketici kendi belirleyecektir.

KONUT KREDİSİ: 37. Maddenin 2.bendinde; “Faiz oranının sabit olarak belirlenmesi hâlinde, sözleşmede yer verilmek suretiyle, bir ya da birden fazla ödemenin vadesinden önce yapılması durumunda, konut finansmanı kuruluşu tarafından tüketiciden erken ödeme tazminatı talep edilebilir. Erken ödeme tazminatı gerekli faiz indirimi yapılarak hesaplanan ve tüketici tarafından konut finansmanı kuruluşuna erken ödenen tutarın kalan vadesi otuz altı ayı aşmayan kredilerde yüzde birini, kalan vadesi otuz altı ayı aşan kredilerde ise yüzde ikisini geçemez. Oranların değişken olarak belirlenmesi hâlinde tüketiciden erken ödeme tazminatı talep edilemez” Bu maddeden anladığımız; Konut kredisinde erken ödeme tazminatı, kalan vade sayısı 36 ayı aşmayan kredilerde, erken ödenen tutarın yüzde 1’ini geçemeyecek. Tüketicinin açık talebi olmaksızın krediyle ilgili sigorta yaptırılmayacak.

Ayıplı maldan sorumluluk

MADDE 9 – (1) Satıcı, malı satış sözleşmesine uygun olarak tüketiciye teslim etmekle

Yükümlüdür.

(2) Satıcı, kendisinden kaynaklanmayan reklam yoluyla yapılan açıklamalardan haberdar olmadığını ve haberdar olmasının da kendisinden beklenemeyeceğini veya yapılan açıklamanın içeriğinin satış sözleşmesinin akdi anında düzeltilmiş olduğunu veya satış sözleşmesi kurulma kararının bu açıklama ile nedensellik bağı içinde olmadığını ispatladığı takdirde açıklamanın içeriği ile bağlı olmaz.

İspat yükü

10.maddenin 1. bendi; “Teslim tarihinden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıpların, teslim tarihinde var olduğu kabul edilir. Bu durumda malın ayıplı olmadığının ispatı satıcıya aittir. Bu karine, malın veya ayıbın niteliği ile bağdaşmıyor ise uygulanmaz”

Tüketicinin seçimlik hakları

MADDE 11 – (1) Malın ayıplı olduğunun anlaşılması durumunda tüketici;

a) Satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme,

b) Satılanı alıkoyup ayıp oranında satış bedelinden indirim isteme,

c) Aşırı bir masraf gerektirmediği takdirde, bütün masrafları satıcıya ait olmak üzere satılanın ücretsiz onarılmasını isteme,

ç) İmkân varsa, satılanın ayıpsız bir misli ile değiştirilmesini isteme, seçimlik haklarından birini kullanabilir. Satıcı, tüketicinin tercih ettiği bu talebi yerine getirmekle yükümlüdür

SATIŞTAN KAÇINMA: 6.maddenin 1.fıkrasına göre; Bir mağazada bir ürün beğendiniz ama satıcı size satmak istemedi. Mağazanın herhangi bir yerinde bulunan ve üzerinde örnektir veya ‘satılık değildir’ ibaresi bulunmayan bir malı mağaza sahibi satmak zorunda.

TAKSİTLİ SATIŞLAR: 17. Maddenin 3.bendine göre; “Taksitle satış sözleşmesi yazılı olarak kurulmadıkça geçerli olmaz. Geçerli bir sözleşme yapmamış olan satıcı veya sağlayıcı, sonradan sözleşmenin geçersizliğini tüketicinin aleyhine olacak şekilde ileri süremez.”

(DEVAM EDECEK)

İSHAK BEYAZAY