Emeklilik için yaş ve sigortalılık süresi şartlarını karşılamasına rağmen prim günü eksik olan sigortalılar, bazı borçlanma ve ihya yöntemleriyle eksik günlerini tamamlayabiliyor. Doğum borçlanması, askerlik borçlanması, yurt dışı borçlanması ve ihya bu kapsamda kullanılan yöntemler arasında yer alıyor. Ancak borçlanma yapılması her durumda sigorta başlangıç tarihinin geriye çekildiği anlamına gelmiyor.
Özellikle askerlik borçlanmasında, askerlik süresinin ilk sigorta tescilinden önce olması önemli. Sigortalı çalışmaya başlamadan önce yapılan askerlik için borçlanılması halinde sigorta başlangıç tarihi geriye çekilebiliyor. Askerlik sigortalılıktan sonra yapılmışsa borçlanma yalnızca prim gününü artırıyor. Doğum borçlanmasında ise kaynakta belirtilen sistem, sigorta tescilinden sonra gerçekleşen doğumlara ilişkin eksik prim sürelerinin tamamlanmasına dayanıyor.
Eksik prim günleri hangi yollarla tamamlanabiliyor?
SGK kapsamında emeklilik için gerekli prim gününü tamamlayamayan sigortalılar açısından farklı borçlanma seçenekleri bulunuyor.
Kaynakta öne çıkan yöntemler:
Doğum borçlanması, askerlik borçlanması, yurt dışı borçlanması ve ihya.
Bu yöntemlerin ortak noktası, mevzuatta borçlanmaya izin verilen süreler için toplu ödeme yapılarak sigortalının prim gün sayısının artırılabilmesi.
Ancak herkesin aynı borçlanma yönteminden yararlanması mümkün değil. Kullanılabilecek yöntem, kişinin sigortalılık geçmişine ve borçlanılacak dönemin niteliğine bağlı olarak değişiyor.
Doğum borçlanmasıyla kaç gün prim kazanılabilir?
Kadın sigortalılar açısından en önemli eksik prim tamamlama yöntemlerinden biri doğum borçlanması.
Kaynakta verilen bilgilere göre kadın sigortalılar, sigorta tescil tarihinden sonra gerçekleşen en fazla üç doğum için borçlanma yapabiliyor.
Her çocuk için en fazla:
720 gün
borçlanılabiliyor.
Üç çocuk için toplam üst sınır ise:
2.160 gün
olarak belirtiliyor.
Bu süre toplamda yaklaşık 6 yıla karşılık geliyor.
Doğum borçlanması sigorta başlangıcını geri çeker mi?
Kaynakta doğum borçlanmasının, sigorta tescilinden sonra gerçekleşen doğumlar açısından uygulanabileceği belirtiliyor.
Bu nedenle burada temel işlev, sigorta başlangıç tarihini geriye götürmekten ziyade doğum nedeniyle çalışılmayan ve primi bulunmayan sürelerin prim gününe eklenmesi.
Kadın sigortalının doğum öncesinde sigortalılık şartını yerine getirmiş olması gerekiyor.
Dolayısıyla doğum borçlanmasının askerlik borçlanmasındaki gibi sigorta başlangıcını öne çeken bir uygulama olduğu sonucu kaynak bilgilerinden çıkarılamıyor.
Doğum borçlanmasının şartları neler?
Doğum nedeniyle çalışılmayan sürelerin borçlanılabilmesi için bazı koşullar aranıyor.
Hizmet akdiyle çalışan 4/a kapsamındaki kadın sigortalılar açısından doğumdan önce sigortalılık tescilinin yapılmış ve adına prim bildirilmiş ya da tahakkuk etmiş olması gerekiyor.
4/b kapsamında kendi nam ve hesabına çalışanlarda sigortalılık tescilinin bulunması ve primin ödenmiş veya tahakkuk etmiş olması gerekiyor.
4/c kapsamındaki kamu görevlilerinde ise sigortalılık tescilinin yapılmış olması şartı bulunuyor.
Bunun yanında kadın sigortalının doğumdan önce çalışmaya başlayarak sigortalılık şartını yerine getirmesi gerekiyor.
Doğum sonrasında borçlanılacak dönemde adına prim ödenmemiş olması da temel koşullardan biri.
Çocuğun borçlanılacak süre içinde yaşıyor olması gerekiyor.
Doğumdan sonra çalışılan günler borçlanmaya dahil edilir mi?
Doğumdan sonraki iki yıllık dönemin tamamı otomatik olarak borçlanılmıyor.
Kadın sigortalının doğumdan sonra adına prim ödenen süreleri varsa bu günler borçlanma hesabından çıkarılıyor.
Örneğin doğumdan sonraki iki yıllık sürenin bir bölümünde sigortalı çalışma bulunuyorsa, yalnızca primi bulunmayan kalan süre için borçlanma yapılabiliyor.
Bu nedenle her doğum için 720 gün, doğrudan ve koşulsuz biçimde kazanılan bir süre değil; en fazla borçlanılabilecek süreyi ifade ediyor.
Çocuğun vefatı halinde doğum borçlanması nasıl hesaplanır?
Kaynakta, doğum borçlanması yapılacak süre içerisinde çocuğun vefat etmesi halinde yalnızca vefat tarihine kadar olan dönemin borçlanılabileceği belirtiliyor.
Bu nedenle iki yıllık üst sınır her durumda tamamen kullanılamayabiliyor.
Borçlanılabilecek gün sayısı somut duruma göre değişiyor.
İki doğum arasında iki yıldan az süre varsa ne olur?
İlk doğumdan sonra iki yıl dolmadan ikinci doğum gerçekleşmişse süre hesabı buna göre yapılıyor.
Kaynakta, bu durumda ilk doğumdan ikinci doğuma kadar geçen süre ile ikinci doğum için borçlanılabilecek iki yıllık sürenin toplamının dikkate alınabileceği belirtiliyor.
Dolayısıyla üst üste gelen doğumlarda aynı günlerin iki kez borçlanılması söz konusu olmuyor.
Askerlik borçlanması sigorta başlangıcını nasıl etkiler?
Erkek sigortalılar açısından askerlik borçlanması hem eksik prim günlerini tamamlamak hem de bazı durumlarda sigorta başlangıç tarihini geriye çekmek bakımından önem taşıyor.
Buradaki temel ayrım, askerliğin ilk sigorta başlangıcından önce mi yoksa sonra mı yapıldığı.
Askerlik ilk sigorta tescilinden önce yapılmışsa ve bu süre borçlanılırsa, sigorta başlangıç tarihi borçlanılan süre kadar geriye çekilebiliyor.
Bu durum kişinin tabi olduğu emeklilik koşullarını etkileyebiliyor.
Askerlik sigortadan önceyse erken emeklilik mümkün mü?
Kaynakta verilen bilgiye göre, askerliğini sigortalı çalışmaya başlamadan önce yapan sigortalılar askerlik sürelerini borçlandıklarında sigorta başlangıç tarihlerini geriye çekebiliyor.
Bu nedenle askerlik borçlanması sadece prim gün sayısını artırmakla kalmayıp, bazı kişiler açısından emeklilik şartlarının belirlenmesinde kullanılan ilk sigorta tarihini de değiştirebiliyor.
Ancak bunun emeklilik tarihine ne kadar etki edeceği kişiden kişiye değişiyor.
İlk sigorta tarihi, borçlanılan gün sayısı ve tabi olunan emeklilik koşullarının birlikte değerlendirilmesi gerekiyor.
Askerlik sigortadan sonra yapıldıysa ne değişir?
Askerlik, sigortalı çalışmaya başladıktan sonra yapılmışsa durum farklı.
Bu durumda askerlik borçlanması sigorta başlangıç tarihini geriye çekmiyor.
Borçlanılan askerlik süresi prim gün sayısına ekleniyor.
Bu yöntem, prim eksiği nedeniyle emeklilik şartını tamamlayamayan kişiye gün kazandırabiliyor; ancak kaynakta bu senaryoda doğrudan erken emeklilik sağlayan bir başlangıç tarihi avantajı bulunmadığı belirtiliyor.
Hangi durumda sigorta başlangıcı geriye çekilir?
Kaynakta açık biçimde başlangıç tarihini etkileyen durum olarak ilk sigorta tescilinden önce yapılan askerlik borçlanması öne çıkıyor.
Özetle:
| Borçlanma türü | Prim günü kazandırır mı? | Sigorta başlangıcını geri çekebilir mi? |
|---|---|---|
| Doğum borçlanması | Evet | Kaynaktaki koşullarda hayır |
| Askerlik, sigortadan önce | Evet | Evet |
| Askerlik, sigortadan sonra | Evet | Hayır |
| Yurt dışı borçlanması | Evet | Somut sigortalılık durumuna göre ayrıca değerlendirilir |
| İhya | Evet | Kaynakta başlangıç tarihine etkisine ilişkin ayrıntı verilmemiş |
Bu nedenle “toplu prim ödeyen herkesin sigorta başlangıcı geri çekilir” şeklinde genel bir çıkarım doğru değil.
Yurt dışı borçlanması kimleri kapsıyor?
Yurt dışında geçen bazı süreler de Türkiye’de sosyal güvenlik mevzuatı kapsamında borçlanılabiliyor.
Kaynakta, 18 yaşını doldurduktan sonra Türk vatandaşı olarak yurt dışında geçen ve belgelendirilebilen sigortalılık sürelerinin borçlanma kapsamında değerlendirilebildiği belirtiliyor.
Bunun yanında sigortalılık süreleri arasında veya sonunda bulunan, her birinde bir yıla kadar olan işsizlik dönemleri de kapsama alınabiliyor.
Yurt dışında ev kadını olarak geçirilen süreler de belirli koşullarla borçlanılabiliyor.
Yurt dışında ev kadını olarak geçen süreler borçlanılabilir mi?
Kaynakta verilen bilgilere göre yurt dışında ev kadını olarak geçirilen süreler de borçlanmaya konu olabiliyor.
Böylece yurt dışında çalışmamış olsa bile ev kadınlığı süresi bulunan kişiler, gerekli koşulları karşılamaları halinde bu sürelerin Türkiye’de sosyal güvenlik bakımından değerlendirilmesini sağlayabiliyor.
Kapsama giren sürelerin belgelendirilmesi gerekiyor.
Yurt dışı borçlanması hangi statüde sayılıyor?
Kaynakta 2019 sonrasında yapılan düzenleme çerçevesinde yurt dışı borçlanmasıyla kazanılan sürelerin Bağ-Kur yani 4/b statüsünde değerlendirildiği belirtiliyor.
Bu durum emeklilik şartları açısından önem taşıyor.
Çünkü 4/a ve 4/b kapsamındaki emeklilik koşulları aynı olmayabiliyor.
Bu nedenle yurt dışı borçlanması yapılırken yalnızca kaç gün kazanılacağı değil, bu sürelerin hangi sigortalılık statüsüne sayılacağı da dikkate alınıyor.
Yurt dışında hiç çalışması olmayanlar kaç gün borçlanıyor?
Kaynakta, Türkiye’de hiç çalışması bulunmayan gurbetçiler için 5.400 günlük borçlanma ifadesine yer veriliyor.
Türkiye’de daha önce çalışması bulunan kişiler ise emeklilik için eksik kalan günlerini yurt dışı borçlanmasıyla tamamlayabiliyor.
Ancak herkes için tek bir prim günü şartı bulunduğu sonucu çıkarılmamalı.
Emeklilik koşulları sigorta başlangıcı, statü ve kişinin hizmet geçmişine göre değişebiliyor.
Kimler yurt dışı borçlanmasından yararlanabilir?
Kaynakta iki temel grup belirtiliyor.
Yurt dışında çalışan Türk vatandaşları borçlanmadan yararlanabiliyor.
Ayrıca doğumla Türk vatandaşı olup daha sonra çıkma izniyle Türk vatandaşlığını kaybeden kişilerin de yurt dışındaki sigortalılık, işsizlik ve ev kadınlığı sürelerini belirli koşullarla borçlanabilecekleri ifade ediliyor.
Türkiye ile kişinin yaşadığı ülke arasında sosyal güvenlik anlaşması bulunup bulunmaması da kaynakta tek başına borçlanmaya engel olarak gösterilmiyor.
İhya ile eksik prim nasıl tamamlanır?
Kaynakta eksik prim tamamlamanın yollarından biri olarak ihya da belirtiliyor.
İhya, daha önce sigortalılık kapsamında bulunmakla birlikte çeşitli nedenlerle geçerli hizmet süresinden çıkarılmış veya durdurulmuş bazı sürelerin, gerekli ödeme yapılarak yeniden hizmete dahil edilmesine yönelik bir yöntem olarak gündeme geliyor.
Ancak kullanıcının sağladığı metinde ihyanın hangi sigortalılık gruplarına hangi hesaplama yöntemiyle uygulanacağı, ne kadar ödeme yapılacağı veya başvuru şartlarının ayrıntıları yer almıyor.
Bu nedenle ihya için tek bir ödeme veya gün hesabı vermek mümkün değil.
Toplu para yatırarak herkes emekli olabilir mi?
Borçlanma sisteminin varlığı, isteyen herkesin istediği kadar prim gününü toplu ödeme yaparak satın alabileceği anlamına gelmiyor.
Borçlanılabilecek sürelerin mevzuatta karşılığı bulunması gerekiyor.
Örneğin doğum borçlanmasında doğum nedeniyle primi bulunmayan dönemler, askerlik borçlanmasında askerlik süresi, yurt dışı borçlanmasında ise belirli yurt dışı süreleri esas alınıyor.
Dolayısıyla emeklilik için eksik olan herhangi bir sayıda prim günü, hiçbir borçlanma nedeni olmadan doğrudan toplu parayla kapatılamıyor.
Prim borçlanması emekliliği kaç yıl öne çeker?
Bunun herkes için geçerli tek bir cevabı bulunmuyor.
Doğum borçlanmasında en fazla üç çocuk için toplam 2.160 gün, yani yaklaşık 6 yıllık prim kazanılması mümkün.
Ancak bu, kişinin otomatik olarak 6 yıl erken emekli olacağı anlamına gelmiyor.
Emeklilik tarihi yalnızca prim gününe değil; kişinin tabi olduğu sistemde sigorta başlangıç tarihi, yaş, prim günü ve diğer emeklilik koşullarına göre belirleniyor.
Askerlik borçlanmasının sigortadan önceki süreye ilişkin olması halinde ise başlangıç tarihinin geriye çekilmesi ayrıca etkili olabiliyor.
Eksik primi tamamlanan kişi hemen emekli olabilir mi?
Borçlanılan günlerin ödenmesi tek başına her durumda emekli aylığının başlaması anlamına gelmiyor.
Kişinin emeklilik için tabi olduğu bütün şartları yerine getirmesi gerekiyor.
Yaş ve sigortalılık süresi tamamlanmış ancak yalnızca prim günü eksik kalmışsa, gerekli eksik günün geçerli bir borçlanma yöntemiyle tamamlanması emeklilik şartlarının tamamlanmasını sağlayabiliyor.
Bununla birlikte kişinin sigortalılık statüsüne göre şartlar değişebileceğinden her dosyanın kendi hizmet geçmişi üzerinden değerlendirilmesi gerekiyor.
Doğum, askerlik ve yurt dışı borçlanmasının farkı
| Başlık | Doğum borçlanması | Askerlik borçlanması | Yurt dışı borçlanması |
|---|---|---|---|
| Kimler için? | Şartları karşılayan kadın sigortalılar | Askerlik yapan erkek sigortalılar | Uygun yurt dışı süreleri bulunanlar |
| Temel amaç | Eksik prim tamamlama | Eksik prim ve bazı durumlarda başlangıcı geri çekme | Yurt dışı sürelerini hizmete ekleme |
| Kaynakta belirtilen azami süre | 3 çocuk, 2.160 gün | Askerlik süresine bağlı | Yurt dışındaki uygun sürelere bağlı |
| Başlangıca etkisi | Kaynaktaki koşullarda başlangıcı geri çekmiyor | Sigortadan önceyse geri çekebilir | Kişisel duruma göre ayrıca değerlendirilir |
| Prim ödenen süre borçlanılır mı? | Hayır, ilgili günler düşülür | Askerlik süresine göre | Belgelendirilen kapsamdaki sürelere göre |
| Statü bilgisi | Mevcut sigortalılık kapsamında değerlendirilir | Sigortalılık geçmişine göre | Kaynakta 2019 sonrası 4/b |
Emeklilik için borçlanmada bilinmesi gerekenler
| Konu | Kaynakta verilen bilgi |
|---|---|
| Eksik prim tamamlanabilir mi? | Uygun borçlanma veya ihya hakkı varsa evet |
| Doğum borçlanması üst sınırı | 2.160 gün |
| Çocuk başına üst sınır | 720 gün |
| En fazla doğum sayısı | 3 |
| Askerlik sigortadan önceyse | Başlangıcı geri çekebilir |
| Askerlik sigortadan sonraysa | Yalnızca prim gününü artırır |
| Yurt dışı işsizlik süresi | Her birinde bir yıla kadar olan uygun dönemler |
| Yurt dışı ev kadınlığı süresi | Borçlanma kapsamında olabilir |
| Yurt dışı borçlanması statüsü | Kaynakta 2019 sonrası 4/b olarak belirtiliyor |
| İhya | Eksik prim tamamlama yöntemleri arasında |
| Her eksik gün toplu ödenebilir mi? | Hayır, borçlanılabilir bir süre bulunmalı |
