İngiltere ve Fransa’nın da aralarında bulunduğu 12 ülke, İsrail yerleşimlerinden üretilen malların ticaretine kısıtlama getirme kararı alırken, Uluslararası Af Örgütü AB çapında kapsamlı ticaret yasağı çağrısı yaptı. İsrail ise alınan karara karşılık olarak Ramallah’taki İngiliz diplomatların ve Gazze Koordinasyon Merkezi’ndeki İngiliz temsilcilerin 7 gün içinde ülkeyi terk etmesini istedi.
İsrail’in Gazze’de sürdürdüğü saldırılar ve işgal altındaki Batı Şeria’da genişlettiği yasa dışı yerleşimler karşısında Avrupa’dan yaptırım adımları geldi. Kanada, Danimarka, Finlandiya, Fransa, İzlanda, İrlanda, Norveç, Polonya, Portekiz, İspanya, İsveç ve İngiltere’nin dışişleri bakanları, ortak yazılı açıklamayla işgal altındaki Filistin topraklarında kurulan yasa dışı İsrail yerleşimleriyle ticareti yasaklayacaklarını duyurdu.
12 ÜLKEDEN ORTAK ADIM
12 ülkenin ortak açıklamasında, İsrail’in Batı Şeria’daki uygulamalarının iki devletli çözüm ihtimalini baltaladığı belirtildi. Bölgede durumun giderek kötüleştiğine dikkat çekilen açıklamada, Filistin topraklarını gasbeden İsrailli yerleşimcilerin gerçekleştirdiği şiddet olaylarına da vurgu yapıldı.
Ülkeler, yasa dışı yerleşimlerin genişletilmesine karşı ekonomik ve ticari tedbirlerin uygulanacağını bildirirken, İsrail’in işgal politikalarına yönelik uluslararası baskının artırılması gerektiği mesajını verdi.
İNGİLTERE’DEN YERLEŞİMLERE TİCARET YASAĞI
İngiltere Dışişleri Bakanı Ed Miliband, İsrail’in işgal altındaki Filistin topraklarında bulunan yasa dışı yerleşimlerinden İngiltere’ye yapılan mal ithalatının yasaklanacağını açıkladı. İngiltere’nin tedbirleri yalnızca ürün ticaretiyle sınırlı kalmayacak. Yerleşimlerin inşası, altyapısı, finansmanı ve gayrimenkul faaliyetlerine hizmet veren belirli şirket ve kişilere yönelik de önlemler alınması planlanıyor.
Ancak İngiltere’de kararın uygulamaya geçiş süresi de eleştirilere neden oldu. İngiliz hükümetinin söz konusu tedbirleri yaklaşık 6 ila 9 ay içinde yürürlüğe sokması bekleniyor.
FRANSA DA TİCARETİ KESECEK
Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noel Barrot da ülkesinin işgal altındaki Filistin topraklarında bulunan İsrail yerleşimleriyle ticareti keseceğini açıkladı. Barrot, Batı Şeria’daki gelişmelerin iki devletli çözüm açısından ciddi tehdit teşkil ettiğini belirterek, İsrailli yerleşimcilerin Filistinlilere yönelik şiddetinin arttığına dikkat çekti.
FİLİSTİNLİ KURUM: “ÖNEMLİ AMA YETERLİ DEĞİL”
Filistin Kurtuluş Örgütüne bağlı Ayrım Duvarı ve Yahudi Yerleşim Birimleriyle Mücadele Konseyi, 12 ülkenin kararını değerlendirdi. Konsey, İsrail yerleşimlerinde üretilen malların ticaretine yönelik kısıtlamaları “önemli bir gelişme” olarak nitelendirdi. Açıklamada, siyasi kınamalardan somut uygulamalara geçilmesi açısından kararların önem taşıdığı belirtildi.
İsrail’in yerleşim faaliyetlerinin yalnızca siyasi bir anlaşmazlık olmadığı, yasa dışı bir sistem niteliği taşıdığı ifade edilen açıklamada, ticari kısıtlamaların yerleşimlerin devamını ve genişlemesini sağlayan ekonomik yapının bir bölümünü hedef aldığı kaydedildi.
Ancak bu adımların Batı Şeria’daki Filistinlileri tek başına korumaya yetmeyeceği vurgulandı.
“YERLEŞİMLERİ DESTEKLEYEN SİSTEM DE HESAP VERMELİ”
Konseyin açıklamasında, Filistin topraklarını gasbeden İsraillilerin saldırılarının bireysel eylemlerden ibaret olmadığı belirtildi. Söz konusu saldırıların kendilerine ortam, finansman, koruma, silah, planlama ve arazi sağlayan resmi bir sistemden bağımsız gerçekleşmediği ifade edildi. İsrail hükümetinin kararlar, yasalar, yetki devirleri, planların hızlandırılması ve yeni yerleşim noktalarının statüsünün düzenlenmesi yoluyla yerleşimlerin genişlemesine siyasi ve kurumsal destek sağladığı kaydedildi.
Konsey, yalnızca bireysel kişilerin sorumlu tutulmasının yeterli olmayacağını belirterek, yerleşim faaliyetlerini destekleyen ve koruyan kurumlar ile resmi makamların da sorumluluğunun gündeme alınması gerektiğini bildirdi.
“6-9 AYLIK SÜRE ENDİŞE VERİCİ”
Filistinli kurum, İngiltere’nin yaptırım tedbirlerini hazırlamasının ve uygulamaya koymasının 6 ila 9 ay sürebileceğine ilişkin açıklamalardan duyduğu endişeyi de dile getirdi. Bu süreçte İsrail makamlarının yeni arazileri gasbedebileceği, yerleşim noktaları kurabileceği ve Filistinli toplulukları zorla yerinden edebileceği uyarısında bulunuldu.
Uluslararası topluma çağrı yapılan açıklamada, yerleşimlere ve bunları destekleyen taraflara yönelik ticari ve mali ilişkilerin yasaklanması istendi. Yerleşim faaliyetlerini finanse eden, organize eden veya koruyan kurum ve kişilerin hesap vermesinin sağlanması gerektiği vurgulandı.
İSRAİL’DEN İNGİLTERE’YE MİSİLLEME
Avrupa ülkelerinin yaptırım kararlarının ardından İsrail’den İngiltere’ye yönelik diplomatik karşılık geldi. İsrail Dışişleri Bakanı Gideon Saar’ın kararı doğrultusunda, işgal altındaki Doğu Kudüs’te bulunan İngiliz konsolosluğunun 30 gün içinde faaliyetlerini sonlandırması istendi. İsrail basınında yer alan bilgilere göre, Ramallah’ta görev yapan İngiliz diplomatlara da ülkeyi terk etmeleri için 7 gün süre verildi. Kiryat Gat kentinin güneyinde bulunan Gazze Koordinasyon Merkezi’ndeki İngiliz temsilcilerin de aynı süre içinde İsrail’den ayrılması istendi.
İsrail yönetimi ayrıca İngiltere’nin Batı Şeria’daki Filistin güvenlik güçlerine yönelik eğitim faaliyetlerine izin verilmeyeceğini açıkladı.
AF ÖRGÜTÜ’NDEN AB’YE KAPSAMLI YASAK ÇAĞRISI
Uluslararası Af Örgütü Avrupa Kurumları Ofisi Direktörü Eve Geddie, 12 ülkenin aldığı kararların olumlu bir adım olduğunu ancak ulusal düzeydeki uygulamaların yeterli olmadığını belirtti. Geddie, Avrupa Birliği’nin yasa dışı İsrail yerleşimleriyle ticareti kapsamlı biçimde yasaklaması gerektiğini söyledi. AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’in böyle bir teklif için önce üye ülkelerin çoğunluğunun talepte bulunması gerektiği yönündeki yaklaşımını da eleştiren Geddie, Komisyonun girişim hakkına sahip olduğunu ifade etti.
MALLARLA SINIRLI KALMAMALI
Geddie, AB çapında uygulanacak yaptırımın yalnızca yerleşimlerden gelen malları kapsamaması gerektiğini belirtti. Yasağın mal ve hizmet ticaretinin yanı sıra yasa dışı yerleşimlere yönelik yatırımları da kapsaması gerektiğini vurgulayan Geddie, özellikle Almanya ve İtalya’nın bu konuda daha fazla baskı altına alınması çağrısında bulundu.
“GEÇ VE YETERSİZ” ELEŞTİRİSİ
İngiltere’de Yeşiller Partisi Milletvekili Ellie Chowns ise hükümetin kararını eleştirdi. Chowns, yaptırımların 6 ila 9 ay sonra uygulanacak olmasının kabul edilemez olduğunu belirterek daha hızlı adım atılması gerektiğini söyledi.
Filistin Dayanışma Kampanyası da İngiltere’nin kararını önemli ancak geç ve yetersiz bir adım olarak değerlendirdi.
GÖZLER AB’NİN ATACAĞI ADIMDA
Avrupa Birliği’nin işgal altındaki Filistin topraklarındaki İsrail yerleşimlerinden gelen ürünlere yönelik henüz birlik çapında kapsamlı bir ithalat yasağı bulunmuyor. Söz konusu ürünler, AB-İsrail Ortaklık Anlaşması kapsamındaki ticari ayrıcalıklardan yararlanamıyor. 12 ülkenin aldığı kararlar ve İsrail’in İngiltere’ye yönelik diplomatik karşılığı, yasa dışı yerleşimler konusunda Avrupa ile Tel Aviv arasındaki gerilimi yeni bir aşamaya taşırken, gözler AB’nin ortak bir yaptırım kararı alıp almayacağına çevrildi.
