Hiç kuşkusuz büyük ilgi uyandıran kitaplar bu alakayı iki
şeye borçludur. Birincisi yazarı ikincisi de kitabın adıdır. Ancak bazı
kitaplar yazarın önüne birçok yazar da kitabın önüne geçer. Bu durum bir bakıma
bazı kitapların kapaklarında da açıkça görülür. Tanınan bir yazarın adı
genellikle kitaptan önce konulur ve bazı kitaplarda da isim neredeyse kitap adı
kadar büyüklüktedir. Ancak tanınan bir yazar olsa da kitabın kapağı, adı cezp
edici bulunsa bir kitabın kabul görmesinde en etkin unsur kitabın niteliğidir.
Elbette ilgi gören bir kitap birkaç unsura bağlı kalması yeterli olmaz. Yazarın
dili, üslubu, anlatımı ve tabi ki de konusu önemlidir. İnsanlar daima merak
içinde yaşarlar. Hayatın önemli kesitlerinde bilgi başta olmak üzere merak,
heyecan, hareket vs. hususlar vardır. Okuyucu da gördüğü bir kitabı ya bilgi
edinmek için ya da merak ettiği için alır ve okur.
Türkiye de son yıllarda kitaba ilgi biraz artsa da
(2013 de 536 milyon kitap basıldı) başka ülkelerdeki ilginin çok gerisindendir.
7 milyon nüfuslu Azerbaycan da kitaplar ortalama 100 bin tirajla basılırken, 75
milyonu bulan Türkiye de bu rakam 3-5 bin civarında kalıyor. 2013 yılına göre
kişi başına 7,1 kitap düşüyor. Türkiye yılda sadece 6 saat kitap okumaya zaman
ayırmış. Türk insanının ancak % 0.01 i kitap okumaktadır. Bu oran Batı
ülkelerinin %10 daha gerisindendir. Bütün bu durumlar gösteriyor ki kitaplara karşı gerektiği kadar ilgili
değiliz. Bir ülkenin gelişip kalkınmasında da okumuş olmanın etkilerini de
düşünebilmeliyiz.
Kitapların ilgi görmesi yani çok satanlar listesinde
olmasında yazarın şöhretinin yanı sıra popülist olması da etkilidir. Her yazar
değil ama medyanın sattırmak için kitap almayı mecburiyet olarak görenler bu
düşüncelerinde yanıldıklarını anlıyorlar. Bazı gazeteci ve yazarlar medyanın
sattırdığı kitapların okunmadığı görüşünde birleşiyorlar. Yapılan araştırmalara
göre hakiki manada çok satan kitapların satışının altında ve , ancak ,
fakat gibi bağlaçların sıkça kullanıldığını belirtiliyor. Ticari başarı
yakalayan eserlerin aynı zamanda sıfatlar ve isimler açısından da zengin
olduğunun, satılmayan kitaplarda ise aşırı derecede fiil ve zarf kullanıldığı
ortaya çıktığının biliniyor olmasıdır. İlgi gören kitaplarda düşünce süreci, rağbet görmeyen kitaplarda da çok
fazla duygusallık barındırdığı tespit edilmiştir.
İnsanlar daha çok kültürel alanlara ilgi göstermesi
gerekirken politize olduklarından nitelikten öte duruma bakıyorlar. Dolayısıyla
da kültürel kavramlar birleştirmiyor aksine daha da bariz bir halde ayırıyor.
Okuyucular popüler kültür ile kalıcı kültür arasında kalıyor. Bir tarafta
yüzüne bakılmaz, diğer yanda beklenen ilgiyi göremeyen kitaplar. Yazara,
yazarlara göre doğrusu okur profili de şaşırtıcı çıkabiliyor. Haliyle herkes
aynı düşünmek durumunda değil ama hak etmediği halde çok satan kitaplar
yazarları da şaşırtmaya devam ediyor.
Yayın dünyası başlı başına bir sektör. Son yıllarda
kuşkusuz bazı filmler bu alana büyük katkı sağladı. Tarihi bir şahsiyete
dayandırılan ancak hiç alakasız, mesnetsiz yapılan bir dizi filmi çelişkiye
bakınız ki tarihi kitaplara ilgiyi artırdı. Ekranlarda vuku bulan tartışmalar
okuyucuların gerçeği görme merakını da kamçılamış oldu. Tarihi kitapların
sayısı da artmaya başladı. Kitaba ilgide çoğalmaya başladı.
Bilim dünyası insan beynini etkileyen kitaplardan
yaptıkları bir araştırmayla onunu belirlemişler. İnsan beynini en fazla
geliştiren listede yer alan on romanı: Johann von Goethe / Genç Werther in Acıları (1787), Jane Austen / Aşk ve
Gurur (1813),Nathaniel Hawthorne / Kırmızı Leke (1850), Gustave Flaubert /
Madam Bovary (1856), George Eliot / Middlemarch (1870), Leo Tolstoy / Anna Karenina (1877), Virginia
Woolf / Bayan Dalloway (1925), Toni Morrison / Sevgili (1987), J.M. Coetzee / Utanç (1999), Muhsin Hamid /
Gönülsüz Köktendinci (2007).
Yazarların yaptıkları puanlamaya görede 1. Leo Tolstoy,
2- William Shakespeare, 3. James Joyce, 4-Vladimir Nabokov, 5. Fyodor
Dostoevsky, 6-William Faulkner, 7-Charles Dickens, 8- Anton Çehov, 9-Gustave
Flaubert, 10-Jane Austen.
Bizde sıralama yapıldığında hangi yazarlar listeye girer
az çok tahmin edebilirsiniz. Ancak tutarlı bir listenin çıkarılacağını da
popülist yazarlar ve bu alanda baş gösteren çıkar ilişkileri sebebiyle de
gerçeği yansıtmayacağını düşünüyorum. Kaldı ki iyi yazarlardan çoğu kitap-yayın
dünyasının görmezden geldiği de gözlerden uzak tutulmamalıdır.
2014 yılının yazar ve okur açısından verimli ve bereketli
geçmesini diliyoruz.
