Fransa'da hafta sonu yaşanan olayların ekonomik bilançosu ağırlaşıyor. Hükümetin açıkladığı verilere göre, zarar gören mağaza sayısı bir önceki gün açıklanan rakamın iki katına çıkarak en az 3 bine yükseldi. Sigorta şirketleri hasar başvurularını değerlendirmeye hazırlanırken, toplam maliyet henüz hesaplanamadı.
FRANSA'DA MAĞAZA HASARI BÜYÜYOR, PİYASALAR GERİLİYOR
Fransa Sigortacılar Federasyonu France Assureurs, Euronews'e yaptığı açıklamada üyelerinin "zarar gören sigortalılara destek olmak için tüm imkânlarıyla seferber olduğunu" bildirdi. Federasyon, ilk hasar tahminini ve şimdiye kadar yapılan başvuru sayısını henüz paylaşmadı. Kriz ekibinin, "son derece şiddetli olaylar" olarak nitelendirilen gelişmelerin ardından kamu kurumlarıyla birlikte çalıştığı aktarıldı.
FCD perakende federasyonuna da başkanlık eden Carrefour Üst Yöneticisi Alexandre Bompard, pazar günü yaklaşık 1.500 mağazanın etkilendiğini açıklamış ve sektörün zararının yüz milyonlarca euroya ulaşabileceğini belirtmişti. Pazartesi günü açıklanan sayı ise 3 bine çıktı. Carrefour, 20'si yağmalanan toplam 50 mağazasının zarar gördüğünü bildirdi.
Olayların etkisi finans piyasalarında da hissedildi. Fransa'nın CAC 40 endeksi pazartesi gününü yüzde 1,1 düşüşle kapatırken, Euro STOXX 600 endeksindeki kayıp yüzde 0,9 oldu. Carrefour hisseleri yüzde 2,2, lüks tüketim grubu LVMH hisseleri yüzde 1,8 değer kaybetti. Hafta sonu Marsilya'da girilen mağazalar arasında bir Louis Vuitton butiği de yer aldı.
Sigorta şirketlerinin hisseleri de düşüşten etkilendi. Paris'te AXA yüzde 1,3, reasürans şirketi SCOR yüzde 0,9 gerilerken, Milano'da Generali yüzde 2,3, Unipol yüzde 3,2 değer kaybetti.
Fransız devlet tahvillerinde de satış baskısı görüldü. Ülkenin 10 yıllık tahvil faizi yaklaşık 8 baz puan artarak yüzde 4,94'e yükseldi. Almanya'nın aynı vadeli tahvil faizindeki artış ise 4 baz puanın altında kaldı. İki ülkenin borçlanma maliyetleri arasındaki fark yaklaşık 148 baz puana çıktı.
2023'TEKİ OLAYLARIN FATURASI 1 MİLYAR EUROYU BULDU
Fransa'da Haziran ve Temmuz 2023'te yaşanan olaylar, mevcut hasarın boyutunu değerlendirmek için karşılaştırma sunuyor. France Assureurs'ün Euronews'e verdiği bilgilere göre, o dönemde sigorta kapsamındaki zarar 793 milyon euroya ulaştı. Yaklaşık 17 bin hasar başvurusu değerlendirilirken, başvuru başına ortalama zarar 46 bin 600 euro oldu.
Toplam zararın yaklaşık üçte ikisini, yani 523 milyon eurosunu mağaza ve işyerlerindeki hasar oluşturdu. Belediye binaları, okullar ve otobüslerde meydana gelen zarar yaklaşık 200 milyon euroya ulaştı. Araçlar ise toplam hasarın yüzde 7'sini oluşturdu.
Ancak sigorta kayıtları, yıkımın tamamını ortaya koymadı. Fransa Senatosunun daha sonra yaptığı araştırmada maddi hasar yaklaşık 1 milyar euro olarak hesaplandı. Bazı zararların sigortaya bildirilmediği, bazı ödemelerin ise poliçe şartları nedeniyle yalnızca kısmen karşılandığı belirtildi.
Bu kez zarar gören mağaza sayısının daha yüksek olması dikkat çekiyor. CCI France, 2023'teki olaylarda yaklaşık 2 bin 500 işletmenin tahrip edildiğini açıklamıştı. Hükümetin son olaylar için duyurduğu 3 bin mağaza rakamı, önceki dönemdeki sayıyı şimdiden geride bıraktı.
YENİ SİGORTA SİSTEMİ HENÜZ DEVREYE GİRMEDİ
Fransa, 2023'te yaşanan sigorta sorunlarının ardından 2026 bütçe yasasında yeni bir düzenlemeye yer verdi. Sistem, belirli mal sigortası poliçelerinde toplumsal olaylardan kaynaklanan hasarların teminat altına alınmasını zorunlu kılıyor. Ayrıca büyük zararların karşılanmasına yardımcı olmak amacıyla ulusal bir fon oluşturulmasını öngörüyor.
Sigorta şirketleri, ilgili poliçe primlerinin yüzde 1,5'ine kadar katkı sağlayarak fonu finanse edecek. Devletin ise yılda 4 milyar euroya kadar garanti vermesi planlanıyor. Ancak sistemin yürürlüğe girmesi için Avrupa Komisyonunun onayı ve hükümetin uygulama kararnamesi gerekiyor. Bu nedenle hafta sonu zarar gören işletmelerin ödemeleri, mevcut sigorta sözleşmelerine göre değerlendirilecek.
France Assureurs'e göre mağaza ve bina sigortalarının çoğu, toplumsal olaylar ve ayaklanmalardan kaynaklanan zararları kapsıyor. Yangın, hırsızlık, vandalizm ve kırılan vitrinlerin onarımı genellikle teminat kapsamında bulunuyor. Koruyucu levhalar ve güvenlik görevlilerinin masrafları da birçok poliçede karşılanabiliyor.
İşletmeler açısından asıl belirsizlik ise kapalı kalınan sürede yaşanan gelir kaybı. Faaliyetin tamamen veya kısmen durması nedeniyle ödeme alınabilmesi, isteğe bağlı iş durması teminatına bağlı. Bu teminat, kaybedilen satışların tamamını değil, brüt kâr kaybını karşılıyor. Ayrıca çoğu durumda kapanmaya poliçe kapsamındaki fiziksel bir hasarın neden olması gerekiyor.
Bazı sözleşmeler, işyerinde doğrudan hasar oluşmasa bile ödeme yapılmasına izin veriyor. Ancak federasyon, bunun yalnızca "poliçede açıkça belirtilen koşullarda" geçerli olduğunu vurguluyor. Sigortalıların hasarı bildirmek için genellikle beş günü bulunurken, bazı teminatlardan yararlanmak için polise şikâyette bulunulması da şart.
DEVLET DESTEĞİ BÜTÇEYE YENİ YÜK GETİREBİLİR
Başbakan Sebastien Lecornu, pazartesi günü yaptığı açıklamada, olaylardan etkilenen işletmelerin salı gününden itibaren çalışanları için devlet destekli kısa çalışma uygulamasından yararlanabileceğini söyledi. Lecornu ayrıca yerel yetkililerden belirli bölgelerde sokağa çıkma yasakları uygulamalarını istedi ve "gerekirse" olağanüstü hâl ilan edilebileceğini belirtti.
Gözaltına alınanların sayısı 2 bin 400'ü aşarken, Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un İçişleri Bakanı Laurent Nunez'in istifasını kabul etmediği bildirildi.
İşletmelere sağlanacak destekler, Fransa'nın kamu maliyesi üzerindeki baskıyı da artırabilir. Ülkenin bütçe açığının bu yıl gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 5,4'üne, kamu borcunun ise ekonominin yüzde 119'una ulaşması bekleniyor.
Hasarın kesin maliyeti henüz açıklanmadı. Sigorta ödemelerinin yanı sıra işletmelerin kaybedilen satışları ve devlet desteğinin bütçeye etkisi de önümüzdeki dönemde netleşecek.
