ERBAKAN HAFTASI ve ERBAKAN I ANMAK, ANLAMAK VE ERBAKAN
GİBİ YAPMAK vesilesiyle; İSLAM EKONOMİSİ ÇERÇEVESİNDE NECMETTİN ERBAKAN IN
ADİL DÜZEN SÖYLEMİ (İrfan Ersin ve Cengizhan Yıldırım ın çalışması) akademik
çalışmasını değerlendirmeye devam ediyoruz Çalışma NECMETTİN ERBAKAN IN
EKONOMİK SÖYLEM VE UYGULAMALARI adlı YÜKSEK LİSANS TEZİ nden türetilmiş.
Bugün de Erbakan ın Adil Düzen Söyleminin Teorisi üzerinde durmaya devam
edelim...
Erbakan hem kapitalizmi hem de sosyalizmi eleştirmiştir.
Kapitalizm eleştirisinde faiz ile tekeller ve tröstler ön plana çıkar.
Kapitalizm Adil Düzen in savunduğu gibi serbest piyasaya dayalıdır; ancak
faize dayalıdır ve tekeller ile tröstleri önlemede başarısız olmaktadır. Buna
karşılık komünizm faize karşı olmakla birlikte insan tabiatına aykırı olarak
mülkiyet hakkını ve kârı yasaklamaktadır. Serbest piyasa ortadan kalkınca
ekonominin merkezi planlarla ve merkezi fiyatlarla yönetilmesi ekonomiyi tahrip
etmektedir. Dolayısıyla AED (Adil Ekonomik Düzen), mülkiyet hakkına ve serbest
piyasa sistemine yer vermekte, faize, tekelleşmeye ve tröstlere karşı
çıkmaktadır (Erbakan 1991).
Erbakan a göre AED, maddi ve manevi kalkınmanın birlikte
yürütüldüğü düzendir. Bu düzen insanlığa refah getirir, ekonomiyi hızla
geliştirir. Millî, güçlü ve yaygın kalkınmayı sağlar. Bu düzende gelir dağılımı
bozuklukları önlenir ve adil paylaşım çerçevesinde hareket eder. AED, geri
kalmışlığı, rüşveti ve ahlaki bozulmayı önler (Erbakan 2010).
AED genel olarak; devlete biçilen rol, para, vergilendirme
sistemi, kredi esasları ve ortaklık, üretim ve ihracat, enflasyon, işsizlik ve
sosyal güvenlik esasları gibi konular üzerinde durmaktadır. Bu çerçevede
AED nin 31 temel esası vardır. Bunlardan üç tanesi genel esaslar olmak üzere 7
tanesi parayla, 7 tanesi vergiyle, 7 tanesi krediyle ve 7 tanesi sosyal
güvenlikle açıklanmaktadır (Erbakan 1991).
Adil Ekonomik Düzen in Üç Genel Esası ve Devlet in
Görevi
Erbakan a göre AED nin genel esasları, bu düzende
ekonomik faaliyetler açısından devletin ne yapacağını, şahısların neler
yapacaklarını ana hatlarıyla tanzim eden esaslar olarak sıralanmaktadır. AED de
esas ekonomik faaliyetleri şahıslar yürütürler. Devlet bunların bu faaliyetleri
yürütmelerinde kendilerine yardımcı olur. Bu yardımı ülkenin ve bölgelerin kalkınma
planlarının hazırlanmasını teşvik suretiyle yapar. Devlet ayrıca ekonomiyle
ilgili genel hizmetleri yaptırır ve kontrol eder ve yine ayrıca ekonomiyle
ilgili tanzim hizmetlerini yürütür ve kontrol eder. Bu yüzden AED nin genel
esasları 3 temel esasta toplanır (Erbakan 1991). Bu esaslar Ekonomide Devletin
Görevi , Devletin Ekonomik Faaliyeti ve Şahısların Ekonomik Faaliyetleri
şeklinde sıralanır.
Ekonomide Devletin Görevi: Erbakan a göre, devlet, ülke ve bölgelerin
makro planını yaptırır ve ilgili yatırım projelerini yaptırır. Böylece herkes
ülkenin her yerinde tarım, sanayi ve hizmetler sektöründe gerek mevcut
yatırımların verimliliğini artırmak yönünden ve gerekse yeni yatırımlar
yönünden hangi projelerin teşvik edileceğini bilir. Devlet bu projeleri her
bakımdan destekler ve çeşitli teşviklerle bunların en faydalı ve verimlilerinin
öncelikle gerçekleşmesini yönlendirir (Erbakan 1991).
Devletin Ekonomideki Faaliyetleri: Erbakan a göre, tanzim
ve genel hizmetler olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Genel hizmetler olarak
güvenlik, yönetim, yargı, enerji temini, su, yol, altyapı hizmetleri, sağlık,
eğitim ve öğretim hizmetleri, ulaşım, iletişim hizmetleri vs. sıralanmaktadır.
Devlet ayrıca tıpkı Noterler, yeminli muhasipler ve yeminli mimari bürolar gibi
muhasebe ve ambar vs. gibi hizmetlerinin yürütülmesini de temin eder (Erbakan
1991). Adil Ekonomik Düzen de devlet ayrıca temel ekonomik malların tanzim
hizmetlerini yürütür. Örneğin bugünkü Toprak Mahsulleri Ofisi nin yerini bir
Buğday Vakfı alacaktır. Bu kuruluşun vakıf olarak adlandırılması, hiçbir kâr
gayesi gütmeyip sırf vatandaşa hizmet için kurulmuş olmasıdır. Bu vakıf bütün
ülke sathında belde seviyesine kadar teşkilatlanmıştır. Vakfın vazifesi bu
muameleleri yapmak ve depolarındaki buğdayı iyi bir şekilde muhafaza etmektir.
Bu hizmetleri sırf bir hizmet olarak yapacaktır (Erbakan 2010).
Şahısların Ekonomik Faaliyetleri: Erbakan a göre, AED de
ekonomik faaliyetler serbest piyasa şartları altında bireyler tarafından
yürütülür. Bireyler ekonomik faaliyetleri ister şahıs olarak, ister şirket veya
vakıf olarak yürütebilirler (Erbakan 2010).
