Türkiye yeni yıla doğru adım adım yaklaşırken, çalışma hayatını tamamlamış yurttaşların ekonomik beklentileri de büyüyor. Yasal enflasyon farkı hesaplamaları maaş artışları için belirli bir temel oluştursa da asıl odak noktası hükümetin yapacağı olası ek iyileştirmelere kaymış durumda. Tam bu noktada, ekonomi yönetiminin geçmiş yıllarda izlediği politikalara işaret eden değerlendirmeler, önümüzdeki Ocak ayında nasıl bir tabloyla karşılaşılacağına ışık tutuyor. Özellikle 2023 yılındaki oransal yükseltme taktiklerinin yeni dönemde yeniden devreye alınma ihtimali, masadaki en güçlü beklenti halini aldı.
EMEKLİ MAAŞLARINDA GEÇMİŞ DÖNEM ŞABLONU
Sosyal Güvenlik Başuzmanı İsa Karakaş, katıldığı bir canlı yayında hükümetin yeni yıl için hazırladığı olası eylem planına dikkat çekti. SSK ve Bağ-Kur emeklilerinin yasal güncelleme oranının yüzde 10, memur ve memur emeklilerinin ise yüzde 8 civarında hesaplandığını belirten Karakaş, bu temel oranların bir refah payı ile destekleneceğini vurgulayarak süreci şu sözlerle ifade etti:
"Şunu öngörüyorum... Ben, 2027 Ocak ayına geldiğimiz zaman 2023 yılı Ocak formülünün uygulanacağını söyleyebilirim. Nedir bu formül? Hafızamızı tazeleyelim. Bakın 2023 yine seçim yaklaşmıştı. O zamanki zam oranları %15-16'lardaydı. Enflasyon oranı diyorum. O zaman hükümet ne yaptı? Dedi ki bütün emeklilere oransal olarak ben bu rakamları %25'e yükselteceğim dedi. Bakın %25'e. Sonra emekliler memnun olmadı, fevaranlar oldu. Sonra hükümet dedi ki %30'a çıkaracağım. Şu anda da hükümetin elindeki bu şablonun uygulanacağını söyleyebilirim. Yani yılbaşına geldiğimiz zaman... Bakın SSK Bağ-Kur emeklilerinin yasal olarak yani yasa gereği yapılacak olan güncelleme ne kadar? %10 civarında söylemiştik. Memur ve memur emeklerine yapılacak olan güncelleme de %8. Dolayısıyla ne olabilir? Ocak ayı geldiği zaman bunun üzerine bir yüzde oranla bir refah payı verilmesi suretiyle bu işin içerisinden çıkabilirler"
YURTTAŞLAR İÇİN İKİ FARKLI ZAM SENARYOSU
Ocak ayındaki artış için oransal bir refah payının yanı sıra alternatif yöntemler de değerlendiriliyor. Alım gücü düşen emekliler için geçmiş yıllarda uygulanan taban maaş desteklerine benzer, herkese eşit miktarda yansıyacak sabit bir tutar artışı ikinci güçlü ihtimal olarak öne çıkıyor. Bu alternatifi değerlendiren Karakaş, masadaki diğer planı şu şekilde özetledi:
"Özetle bir refah payı oransal olarak verilme durumu var. İkinci senaryo da şu olur; oransal olarak değil de efendim kişinin, herkesin maaşına belirli bir tutar. Mesela yılbaşında baktığımız zaman memur ve emeklilere ne yapıldı o zaman? 1.000 TL'lik bir taban maaş verildi. Denildi herkese 1000 TL. Şimdi burada da buna benzer bir rakam söz konusu olabilir"
REFAH PAYI VE 50 BİN LİRA BEKLENTİSİ
Yeni döneme ilişkin değerlendirmelerin en çarpıcı kısmını ise seyyanen zam ihtimali ve asgari maaş sınırı oluşturdu. Güncel açlık sınırına ve giderek artan mutfak masraflarına dikkat çekilirken, geçici çözümler yerine kalıcı yasal düzenlemelerin şart olduğu vurgulandı. 50 bin lira sınırını gündeme taşıyan Karakaş, sistemi kalıcı olarak düzeltecek adımları şu ifadelerle aktardı:
"Nedir bu? Bugün itibarıyla 25.153 TL. Dolayısıyla sistemi düzeltecek olan mesele şudur. Vermiş olduğunuz sözü Ocak ayında verirseniz 25.153 TL'yi son bir kez seyyanen zam. Neyi yaparsınız? Yasa gereği enflasyon farkını alıyorsunuz. Türkiye büyüyor. Türkiye büyüdüğü zaman o refah payını da yasaya koyarsanız otomatikman her sene zaten emeklinin maaşına yansır ve dolayısıyla biz de artık bunları konuşmak zorunda kalmayız. Nasıl olsa refah payı bellidir. Yasal oran da bellidir deriz ve biz bu sistemi bu kadar basit bir şekilde çözeriz. Çünkü 25.153 TL'yi verdiğiniz zaman emekliye 50.000 TL'nin altında bir maaş kalmaz. Şimdi diyeceksiniz ki 50.000 lira çok mu? Hayır. 50.000 lira çok büyük bir para değil ki. Şu anda yani Ekim ayı açlık sınırı da açıklandığı zaman 40.000 TL civarında mutfak masrafından bahsediyoruz. Sadece mutfak masrafı. Bu anlamda en düşük emekli maaşı 50.000 üzerinde olduğu zaman o zaman emekliler rahat bir nefes alır"
