Zaman ve mekan bilgisi insanlık için önemli iki bilgi alanıdır. Tarih zaman bilgisinin alanını inşa ederken, mekan bilgisi coğrafya üzerinden anlamlandırılır. Yani daha öz ifadeyle coğrafya mekan bilgisidir. Coğrafya, sosyal bilimler alanında eğitim müfredatımızın önemli bir dersidir. Hepimizin malumu coğrafya dersi dağları, gölleri, akarsuları, ovaları ve bitkileri anlatır. Dahası bölgeleri, bölgelerin iklimini, bitki örtüsünü, yer altı ve yer üstü kaynaklarını öğretmeye çalışır.
Bu coğrafya eğitimi, neyin ve hangi coğrafyanın eğitimini veriyor bize? Ulus devletin sınırları içerisine hapsolmuş, dar, parçalanmış ve maddesel dünyanın verileriyle donatılmış bir coğrafya eğitimine maruz kalmaktayız. Bundan dolayı, ulus coğrafyasının sınırları içindeki maddi unsurlarla meşgul edilen körpe zihinler için dünyanın diğer coğrafyalarını öğrenmeye yer ve fırsat kalmamaktadır.
Coğrafya, sadece belli sınırlardan, 7 bölgeden, 81 vilayetten, 830 ilçeden ibaret değildir. Coğrafya, dağlardan, denizlerden, göllerden, sebze ve meyvelerden ibaret de değildir. Coğrafya bilgisine talip her bir ferdin, her bir gencin dünyanın tüm coğrafyasında gönül izi olmalıdır. İşte bu ders bilgisinin adı gönül coğrafyasıdır. Fakat bu dersin bilgisi mekanın ruhundan bağımsız, mekanın yüklendiği anlam ve amacından bihaber olamaz. Mekan bilgisinin bir ruhu, bir özü ve anlam dünyası olmalıdır. Buradan hareketle gönül coğrafyasının mekanların sınırlarını aşan ve mekanlara insanlık ruhundan üfleyen bir özelliğe sahip olması gerektiği sonucuna varabiliriz.
Gönül coğrafyası dersine katılanlar, Ege’nin salkımından, Akdeniz’in portakalından, Trakya’nın ... ve Karadeniz’in fındığından haberdar olduğu kadar, kurak toprakların kısırlığında açlık ve sefalet içinde ölen çocukların coğrafyasından da haberdar olacaktır.
Gönül coğrafyası dersini görenlerin, Fırat’ın, Dicle’nin, Sakarya’nın ve Kızılırmak’ın nerde olduğunu ve debisini ezberledikleri kadar, Afrika’da içme suyunu 5 km ilerideki pis bir su birikintisinden temin eden Afrikalıyı da bileceklerdir.
Gönül coğrafyası dersinin müdavimleri, kışları ılık ve yağışlı geçen Akdeniz ikliminin özelliklerini öğrendikleri kadar, kışları soğuk ve kar yağışlı geçen coğrafyalarda soğuktan donarak ölen evsiz garibanların da öğreneceklerdir.
Gönül coğrafyası dersi öyle tüketimin, konforun, ve lüksün hammaddesi ürünlerin nerelerde ve ne yoğunlukta yetiştiğinin öğrenilmesi ile sınırlı kalamaz. Gönül coğrafyası suyu çorak, toprağı kurak mekanlarda yaşayanları yok saymayan bir bilgidir aslında.
Gönül coğrafyası, sömürülen, horlanan ve ezilen coğrafyanın acılarını yüreğinde taşıyan bir bilgidir.
Gönül coğrafyası, öldürülen ve yetim bırakılan çocukların yaşadığı coğrafyanın dertleriyle dertlenen bir bilgidir.
Gönül coğrafyası, küresel şirketlerin kurduğu sınırsız dünyalarında yoksullara çizilen sınırları aşan bilgidir.
Gönül coğrafyası, tüm yoksulların, tüm mağdurların ve tüm mazlumların coğrafyasına el uzatan bir bilgidir.
Gönül coğrafyası, hak ve adaleti esas alan yeni bir dünya kurma arzusunu kalplerine nakşetmiş gönül erlerinin müfredatsız ve mektepsiz bir dersidir.
