Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Toker Ergüder, tütünle mücadele kapsamında hazırlanan yeni kanun teklifine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Yeşilay Bilim Kurulu Üyesi de olan Ergüder, ekim ayında TBMM’ye getirilmesi öngörülen düzenlemede çocuklar, gençler ve kadınların korunmasına yönelik maddelerin öne çıktığını belirtti.
Dünya genelinde 1,2 milyar kişinin sigara kullandığına dikkati çeken Ergüder, her yıl yaklaşık 7 milyon kişinin tütün kullanımına bağlı nedenlerle hayatını kaybettiğini ifade etti. Dünya Sağlık Örgütünün Tütün Kontrol Çerçeve Sözleşmesi’nin yürürlüğe girmesinin ardından birçok ülkede tütün kullanım oranlarının düştüğünü kaydetti.
Türkiye’nin de tütünle mücadelede önemli adımlar attığını hatırlatan Ergüder, 2003’te Tütün Kontrolü Çerçeve Sözleşmesi’nin imzalandığını, 2008’de ise kapalı alanlarda sigara kullanımını yasaklayan düzenlemenin hayata geçirildiğini belirtti. Ergüder, tüm dünyadaki düşüş eğilimine rağmen Türkiye’de son yıllarda tütün kullanımında yeniden artış görüldüğünü, özellikle kadınlar ve gençler arasındaki oranlara dikkat edilmesi gerektiğini vurguladı.
Kadınlarda sigara kullanımının son 10-15 yıllık dönemde belirgin şekilde arttığını söyleyen Ergüder, "Kadınlarda sigara içme oranındaki artış yüzde 40-50 civarında. 15-24 yaş grubu kadınlarda ise kullanım oranı yüzde 90'ı aşmış durumda." dedi.
2015'TEN SONRA DOĞANLARA TÜTÜN YASAĞI GÜNDEMDE
Sağlık Bakanlığının yaklaşık 1 yıldır üzerinde çalıştığı yeni kanun teklifinin ekimde Meclis’e sunulacağını söyleyen Ergüder, "Bizim ülke olarak yeniden bir silkelenmeye, politikaları gözden geçirmeye ihtiyacımız var." diye konuştu.
Türkiye’de sigara satışlarının da son yıllarda yükseldiğinin altını çizen Ergüder, 2012’de yaklaşık 91 bin ton ve 4,5 milyar paket olan sigara satışlarının, 2025’te yaklaşık 160 bin ton ve 8 milyar pakete ulaştığını bildirdi.
Tütün endüstrisine karşı daha güçlü politikaların uygulanması gerektiğini belirten Ergüder, özellikle çocukları ve kadınları korumaya yönelik düzenlemelere ihtiyaç olduğunu dile getirdi. Kanun teklifi konusunda akademisyenler ve sivil toplum kuruluşlarının da çeşitli saha araştırmaları yürüttüğünü aktardı.
Taslakta çocuk ve gençlerin korunmasına yönelik maddelerin öne çıktığını belirten Ergüder, "Çocukları ve özellikle kız çocuklarımızı korumak için 1 Ocak 2015 tarihinden sonra doğanlara, hayatları boyunca tütün ürünlerinin kullanımı, içimi, satışı yasaklanıyor. İngiltere'de geçti. Pek çok ülkede geçiyor." dedi.
2040'TAN SONRA ÜRETİM VE SATIŞ DA YASAKLANACAK MI?
Taslakta yer alan ikinci önemli düzenlemeye ilişkin Ergüder, "2040 yılından sonra Türkiye'de tütün ürünlerinin üretimi ve satışı kökten yasaklanıyor. Biz tekrar umarım sigaranın hiç olmadığı bir ülke haline geleceğiz. Bununla ilgili pek çok ülke bizden daha erken tarihleri açıkladı. İrlanda, İngiltere, Finlandiya, Avustralya, onlar bizden daha erken." bilgisini paylaştı.
Türkiye’de bir "akciğer kanseri salgını" olduğunu dile getiren Ergüder, her yıl 35 bine yakın kişinin önlenebilir bir neden olan sigara kullanımı dolayısıyla akciğer kanserinden hayatını kaybettiğini söyledi.
Sağlık Bakanlığının özellikle gençlerin ve çocukların korunması amacıyla koruyucu sağlık hizmetlerine daha fazla ağırlık vermek istediğini kaydeden Ergüder, taslakta sigara paketlerine getirilmesi planlanan "sağlık vergisi" maddesinin de bulunduğunu belirtti. Bu vergiden alınacak paranın daha çok koruyucu ve geliştirici hizmetlere aktarılacağını ifade etti.
LOKANTA VE PARKLARDA YENİ SİGARA DÜZENLEMESİ
Taslakta kapalı alanların yanı sıra açık alanlara ilişkin düzenlemeler de bulunduğunu anlatan Ergüder, şu bilgileri paylaştı:
"Kapalı alanlarla ilgili çok önemli düzenlemeler geliyor. Lokantaların hem açık hem kapalı alanlarında sigara içmek kökten yasaklanıyor. Parklarda, bahçelerde, kamu binalarının bahçelerinde bununla ilgili dışarıdan görünmeyecek şekilde sigara içme alanları oluşturulacak. Sigara içmek isteyenler, orada sigara içebilecek. Bence en önemlisi burada, çocuk ve gençler artık kimsenin sigara içtiğini görmeyecek."
Sigara paketleriyle ilgili düzenlemeye de değinen Ergüder, kadınlara yönelik pazarlama nedeniyle ince sigaraların piyasaya sürüldüğünü belirterek, "Standart paket düzenlemesi geliyor. Burada şöyle bir durum var. Özellikle 2012'den sonra sigara firmaları kadınlara saldırmaya başladı. Bizim ince sigara dediğimiz sigaraları piyasaya sürdüler. Standart paket uygulaması yürürlüğe girerse artık tüm sigaralar standart satılacak. İnce sigaralar, 'slim' sigaralar ortadan kalkacak. Bu da kadınları korumaya yönelik." değerlendirmesinde bulundu.
Çocukları ve gençleri korumaya yönelik adımlardan birinin de kimlik doğrulama sistemi olduğunu söyleyen Ergüder, "Kredi kartı ile 18 yaşından küçüklerin bu ürünleri satın almaları kesinlikle imkansız hale gelecek." dedi.
Ergüder, 1996 ve 2008 yıllarında çıkarılan tütün kontrol düzenlemelerinin Türkiye’de sigara kullanımının azaltılmasına katkı sağladığını, yeni düzenlemelerin toplumdaki karşılığının da araştırıldığını kaydetti.
Yeşilayın yaklaşık 7 bin kişiyle yaptığı saha araştırmasına değinen Ergüder, kanun hazırlıklarına toplumdaki desteğin yüzde 90’ın üzerinde olduğunu belirtti. Sigara kullananlar arasındaki desteğin de yaklaşık yüzde 60 seviyesinde olduğunu ifade eden Ergüder, bunun tütün kontrol politikalarına yönelik toplumsal yaklaşım açısından dikkat çekici olduğunu söyledi.
