Takvim yaprakları dün 12 Ekim’i gösteriyordu…
12 Ekim, büyük İslam alimi Ömer Nasuhi Bilmen’in vefatının sene-i devriyesi…
27 Mayıs 1960 askeri darbesi sonrasında, Diyanet İşleri Başkanı Eyüp Sabri Hayırlıoğlu'nun görevden ayrılması / emekliye sevki üzerine, 27 Mayıs sonrası kurulan askerî yönetim (Millî Birlik Komitesi) tarafından önce vekâleten, birkaç gün sonra da 30 Haziran 1960'ta asaleten Türkiye Cumhuriyeti'nin 5. Diyanet İşleri Başkanı olarak atandı.
Ancak, merhum bu görevde 1 yıl bile kalmadı ve emekliye ayrıldı.
ÖMER NASUHİ BİLMEN'İN YAYINLANMAMIŞ ESERLERİ NELER?
Ömer Nasuhi Bilmen’in kaynaklarda yayınlanmış ve yayınlanmamış pek çok eseri olduğu biliniyor.
En bilinen ve zihinlere nakşolunan eseri hemen hepimizin kütüphanelerinde bulunan “Büyük İslâm İlmihali” dir.
Bununla birlikte, özel olarak ismi tescillenmiş veya kütüphane kataloglarında "basılmamış müstakil eser" statüsünde resmi bir liste bulunmamakta…
Gençlik yıllarında kaleme aldığı ve sonradan gün yüzüne çıkan bazı çalışmaları ise şu şekilde;
* Nüzhetü'l-Ervah: İlk gençlik yıllarında Farsça kaleme aldığı divançesi ve şiirleri; daha sonra Türkçe çevirisiyle Semerkand Yayınları tarafından basılmıştır.
* İki Şükûfe-i Taaşşuk (İki Aşk Çiçeği): 1904 yılında gençlik döneminde yazdığı roman türündeki eseri; uzun süre basılmamışken sonraki yıllarda neşredilmiştir.
* Arşiv Dosyaları: Diyanet İşleri Başkanlığı'ndaki sicil dosyasında ve ailesinin (oğlu Ahmet Selim Bilmen) derlediği özel evrak ile notlarında, henüz kitaplaşmamış ya da dağınık halde notlar, makaleler ve vaaz musahabeleri bulunduğu bilinmekte…
BAŞLICA ESERLERİ ŞUNLAR
Türk İslam ilmi ve hukuku alanında önemli eserler veren Ömer Nasuhi Bilmen'in başlıca eserleri şunlardır:
* Hukūk-ı İslâmiyye ve Istılâhât-ı Fıkhiyye Kāmûsu (6 Cilt, 1949-1952): Latin harflerinin kabulünden sonra Türkiye’de İslam hukuku alanında yazılmış ilk ve en kapsamlı mukayeseli (mezhepler arası karşılaştırmalı) sistematik hukuk eseridir.
* Büyük İslâm İlmihali (1949): Türkiye'de milyonlarca basılan, inanç, ibadet, ahlak ve İslamî bilgileri halkın anlayabileceği şekilde genişçe ele alan en meşhur eseridir.
* Kur'ân-ı Kerîm'in Türkçe Meâl-i Âlîsi ve Tefsiri (8 Cilt, 1963-1966): Kuran-ı Kerim'in hem Türkçe meali hem de tefsirini içeren önemli bir çalışmasıdır.
* Büyük Tefsir Tarihi (2 Cilt, 1955-1961): Tefsir usulü ve tefsir tarihini inceleyen iki kısımlı akademik bir eserdir.
* Muvazzah İlm-i Kelâm (1955): İslam inanç esaslarını ve kelam konularını anlatan, aynı zamanda modern felsefî akımlara eleştiriler getiren kitabıdır.
* Yüksek İslam Ahlakı: İslam ahlakını ve faziletlerini detaylandıran eseridir.
* İki Şukufe-i Taaşşuk (İki Aşk Çiçeği) (1904): Gençlik döneminde kaleme aldığı roman türündeki eseridir.
ÖMER NASUHİ BİLMEN KİMDİR?
30.06.1960 - 06.04.1961 yıllarında Türkiye Cumhuriyeti Diyanet İşleri Başkanlığını ifa etti.
1882 yılında Erzurum’un Salasar Köyü’nde doğdu.
İlk tahsiline, Ahmediye Medresesi müderrisi olan amcası Abdürrezzak İlmî ile Erzurum Müftüsü Müderris Hüseyin Râki Efendi’lerden okuyarak başladı.
1908 yılında İstanbul’a gelerek, Fatih Dersiamlarından Tokatlı Sakir Efendi’nin derslerine devam etti ve icazet aldı (1909).
Daha sonra imtihanla Medreset’ül Kudat’a girdi. Burada dört yıl hukuk tahsili yaptı.
1912 yılında açılan ruus imtihanını kazandı. Fatih dersiamı olarak göreve başladı.
1913’te Fetvahâne-i Âli müsevvid mülazımlığına tayin edildi.
Bir yıl sonra basmülazımlığa terfi edip, Ağustos 1915’te Hey’et-i Te’lifiyye üyesi oldu.
18 Mayıs 1916’da Darül-Hilafe Medresesi Kısm-ı Âli fıkıh müderrisliğine, Nisan 1917’de Mahkeme-i Temyiz Şer’iyye Dairesi Terekeye Müteallik I’lamat Telhis Mümeyyizliğine getirildi.
1922 yılında Meclis-i Tedkikat-ı Şer’iyye üyeliğine nakledildi.
Aynı yıl bu dairenin kaldırılması üzerine dersiamlığa devam etti.
1923‘te Sahn Medresesi kelam müderrisi oldu, fakat bu medrese de bir yıl sonra kapatıldı.
14 Şubat 1926’da İstanbul Müftülüğü müsevvidliğine, 16 Haziran 1943’te de İstanbul Müftülüğüne getirildi.
Fatih Camii’nde, Sahn Medresesi’nde ve Dar-us-Safaka’da dersler verdi.
Ayrıca İstanbul İmam-Hatip Okulu ve Yüksek İslâm Enstitüsü’nde usûl-i fıkıh ve ilm-i kelâm dersleri okuttu.
30 Haziran 1960 tarihinde Diyanet İşleri Başkanlığı’na tayin edildi ve henüz bir yılını doldurmadan 6 Nisan 1961’de emekliye ayrıldı.
12 Ekim 1971’de İstanbul’da vefat etti ve Edirnekapı Sakızağacı Sehitliği’ne defnedildi.
Eserleri ile halkımızın üzerinde önemli tesirler bıraktı.
Başlıca eserleri olan “Hukuk-i İslâmiyye ve Istılahat-ı Fıkhiyye Kamusu”,” Kur’an-ı Kerim’in Meâl-i Âlisi ve Tefsiri” ile “Büyük İslâm İlmihali” yanında, yayınlanmış ve yayınlanmamış daha pek çok eseri bulunmaktadır.
