Beyaz'la Joker yarışmasında botoksun ilk kullanım alanına ilişkin sorulan sorunun yanıtı şaşılık oldu. Günümüzde özellikle kırışıklık tedavisiyle tanınan botulinum toksini, estetik uygulamalardan önce göz kaslarının hareketini düzenlemek amacıyla tıpta kullanılmaya başlandı.
Beyazıt Öztürk'ün sunduğu Beyaz'la Joker'in 16 Ekim 2026 tarihli bölümünde tıp tarihinden bir soru yarışmacıların karşısına çıktı. Botoksun hangi sağlık sorununun tedavisi için geliştirildiğinin sorulduğu yarışmada dört farklı seçenek sunuldu.
Diş sıkma, şaşılık, migren ve kırışıklık seçenekleri arasından doğru yanıt şaşılık olarak açıklandı. Botoksun göz hastalıklarında başlayan kullanım süreci, ilerleyen yıllarda hem farklı tıbbi tedavilere hem de estetik uygulamalara uzandı.
Beyaz'la Joker'de botoks sorusunun doğru cevabı
Yarışmada yöneltilen sorunun seçenekleri şöyleydi:
A) Diş sıkma
B) Şaşılık
C) Migren
D) Kırışıklık
Doğru cevap: Şaşılık.
Botulinum toksininin modern tıptaki ilk önemli uygulamalarından biri, gözlerin aynı noktaya bakamamasıyla ortaya çıkan şaşılık rahatsızlığının tedavisiydi. Bu alandaki çalışmalar, maddenin belirli kasların hareketini geçici olarak azaltabilme özelliğine dayanıyordu.
Botoksun şaşılık tedavisindeki geçmişi
Botulinum toksininin göz hastalıklarında kullanılmasına yönelik araştırmalarda Amerikalı göz doktoru Alan B. Scott öncü rol üstlendi. Scott, 1970'li yıllarda şaşılık tedavisinde cerrahi müdahaleye alternatif oluşturabilecek yöntemler üzerinde çalıştı.
Araştırmaların temelinde, göz hareketlerini kontrol eden kaslardan bazılarının geçici olarak zayıflatılması bulunuyordu. Botulinum toksini uygun dozda ve belirli kaslara uygulandığında sinirlerden kaslara iletilen uyarıları engelleyerek kasılmayı azaltabiliyor.
Bu yöntem, göz kasları arasındaki dengesizliğin düzeltilmesine yardımcı olmak amacıyla geliştirildi. Çalışmaların ardından botulinum toksini göz hastalıkları alanında klinik kullanıma girdi.
Botoks ilk kez hangi yıl onaylandı?
ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), 1989 yılında botulinum toksini tip A içeren ürünün şaşılık ve blefarospazm tedavisinde kullanımını onayladı.
Blefarospazm, göz çevresindeki kasların istemsiz biçimde kasılmasıyla ortaya çıkan bir hareket bozukluğu olarak tanımlanıyor. Böylece botulinum toksininin tıbbi kullanımında iki önemli göz hastalığı için resmî onay verilmiş oldu.
Botoksun estetik amaçlarla yaygınlaşması ise daha sonraki yıllarda gerçekleşti. FDA, 2002 yılında yetişkinlerde kaş arasındaki orta ve şiddetli çizgilerin geçici olarak azaltılmasına yönelik kozmetik kullanımını onayladı.
Botoksun kırışıklık ve migren tedavisindeki kullanımı
Botulinum toksini, kasların kasılmasını geçici olarak azaltması nedeniyle yüzün belirli bölgelerinde mimik hareketleriyle oluşan kırışıklıkların görünümünü hafifletmek için kullanılabiliyor.
Tıbbi kullanım alanları bununla sınırlı kalmadı. FDA, 2010 yılında Botox'un yetişkinlerde kronik migrenin önleyici tedavisinde kullanımını da onayladı.
Botulinum toksini içeren ürünlerin farklı rahatsızlıklarda kullanımı, ürünün türüne ve ilgili ülkedeki ruhsatlandırma koşullarına göre değişiyor. Bu nedenle botoksun bütün kullanım alanları aynı tarihte onaylanmış değil.
Botoks nedir ve nasıl etki eder?
Botoks, botulinum toksini tip A içeren belirli bir tıbbi ürünün ticari adıdır. Günlük dilde botulinum toksini enjeksiyonlarının genel adı olarak da kullanılıyor.
Madde, sinir uçlarından kaslara iletilen sinyalleri geçici olarak engelleyerek hedeflenen kasın faaliyetini azaltıyor. Etkinin süresi uygulama bölgesine, kullanılan ürüne ve kişisel özelliklere bağlı olarak değişebiliyor.
Şaşılık tedavisinden estetik uygulamalara uzanan bu geçmiş, Beyaz'la Joker'de sorulan sorunun da temelini oluşturuyor. Botoksun ilk kullanım amacı kırışıklıkları gidermek değil, şaşılık tedavisine yardımcı olmaktı.
Beyaz'la Joker hangi kanalda yayınlanıyor?
Beyazıt Öztürk'ün sunuculuğunu yaptığı Beyaz'la Joker, Kanal D ekranlarında yayınlanıyor. Programda yarışmacılar genel kültür, tarih, bilim ve farklı alanlardan gelen soruları yanıtlayarak büyük ödüle ulaşmaya çalışıyor.
Yarışmanın 16 Ekim tarihli bölümünde sorulan botoks sorusu da tıp tarihindeki ilk kullanım alanına odaklandı.
