Bundan 15–20 sene öncesine kadar her köyde, şehirlerde her

mahallede ihtiyaçlarımızı giderdiğimiz bakkallarımız vardı. Bunların sayısı gün

geçtikçe azalmaya başladı. Bir-iki derken sayı şu günlerde oldukça azaldı.

Mahalledeki bakkallar can çekişerek azalırken o mahalledeki

insanların eli ayağı denebilecek “bakkal amca”lar da kaybolup gidiyor.

Mahallenin bakkalı, o mahallenin temel taşıdır. Bizim

kültürümüzde bu böyledir. Mahallelerdeki bakkallar o mahallenin fakir

fukarasının âdeta sığınağı gibidir. Harçlığı olmayanlara ihtiyaçlarını veren,

bir gün olup öder diye ismiyle müsemma “Bakkal Defteri”ne kayıt düşerler.

Ödemeyeceklerini bildiklerini bile bakkaldan eli boş çevirmeyen “bakkal

amcalar” âdeta mahallenin sigorta saati gibi olmuşlardır hep. Bulundukları

mahallenin insanlarını en iyi tanıyanlar “bakkal amca”lardır. Fakirini

zenginini, iyisini kötüsünü, şerlisini, babacanını “bakkal amca”lar bilirler.

Dışarıdan gelip aradıklarını bulamayanlar gidecekleri adresi “bakkal amca”lara

sorarlar. Eskiden çocuklarını evlendirecek taliplerini, evlendirileceklerin

hâllerini “bize yarar mı, yaramaz mı ” diye mahalle bakkallarından

soruştururlardı. Dedim ya onlar mahallelerinin eli, ayağı, gözü, kulağı idiler.

Koskocaman bir defter, içine her şeyin yazıldığı defterlere

“ne o, mahallenin bakkal defteri”ne çevirmişsin diye söylenenleri çok

duymuşsunuzdur.

Allah (c.c.) bakkallarımızın ticarethanelerine bolluk

bereket versin; “bakkal amca”larımızın da ömürlerini hayırla uzun eylesin.

Eğer hâliniz vaktiniz, imkânlarınız yerinde fırsatınız da

var ise önünüze gelen bir bakkala uğrayın. Bakkal defterini isteyin. Rastgele

bir sahife açın. O sahifedeki borçlunun borcundan ödeyebileceğiniz kadarını

veya tamamını ödeyiverin. Borçlu sizi tanımasın, siz de onu tanımayın. “Bir

hayır sahibi” olarak bilinin; bu size yeter. Bizim büyüklerimiz böylesi

hayırları çok yapar borçluları ve “bakkal amca”ları rahatlatırlarmış.

Marketler çıkınca bakkallar bir bir kapanıyor. Bu büyük bir

felakettir. Bizim kültürümüze ters bir gelişmedir.

Ben sizi ikaz ediyorum. Marketlere gitmeyin. Oralara

kapılırsanız helâkinizi hazırlamış olursunuz. Oraları sanıldığı gibi ucuz

yerler değildir. Gider arabanızı doldurur, evlerinizi eşya deposuna

çevirirseniz israfın kapısını açmış olursunuz. Mahallenizdekilere ihanet etmiş

olursunuz. Mahalle camiine gelmez, bakkala uğramaz ve yolda selâmlaşmazsanız

yalnızlaşırsınız.

Mahallenizdeki bakkala sahip çıkın. Alışverişinizi oradan

yapın. Lâzım olanı ihtiyacınız kadarını alın. Oradan alışveriş yapmanız demek o

mahalledeki fakirlere sahip çıkmak demektir. İmkânlarınıza güvenmeyin, bir gün

elinizdekileri kaybedersiniz de “bakkal amca”lara muhtaç olabilirsiniz.

Haram şeyleri satan, ahlâkı bozulmuş olan bakkallara da

destek vermeyin.

Konuya Cumartesi günü devam edeceğiz, inşallah.