ABD Dışişleri Bakanı Kerry in üçüncü Türkiye ziyaretinde
medyanın önünde Başbakan Erdoğan ın Gazze gezisini zamanlama açısından
sakıncalı bularak ertelemesini istemesi Türkiye ye ne yapıp ne yapmayacağını
dikte ettirmek anlamına geldiği için tepki çekti. Başbakan Yardımcısı Arınç da
resmi tepkiyi, Gazze kararını ABD değil biz veririz sözleri ile dile getirdi.
Kapalı kapılar ardından söylenebilecek bir sözü medya önünde söylemekten
çekinmeyen bir ABD Dışişleri Bakanına verilebilecek cevabında bu olması gerekirdi.
Buraya kadar anlaşılmayan bir taraf yok. Ancak, cevap bulunması gereken başka
hususlar da var.
Başbakan Erdoğan ın Gazze yi ziyareti daha önce gerek
Erdoğan-Obama görüşmelerinde, gerek Kerry nin ziyaretleri sırasında
kararlaştırılmıştı. Buna rağmen birden bire Kerry nin zamanlamanın doğru
olmadığını belirterek bu ziyaretin ertelenmesinin yararlı olacağını kamuoyu ile
paylaşması normal bir gelişmeyi ifade etmiyor. Belli ki Kerry ABD nin isteğini
dile getirmekten çok İsrail in talebine teslim olmuş ya da olmak mecburiyetinde
kalmış. Görüşmeler sırasında direnişle karşılaşmış olması muhtemel ki, bu
isteklerini birde kamuoyu önünde dile getirme ihtiyacı duymuş olabilir.
Ancak, bu tavır ve sergilenen üslup diplomatik olmadığı
gibi, nezaket kurallarına da aykırı düşüyor. Peşin olarak tepkiyi göze almayı
gerektiren bir tavır. Belli ki ABD her konuda olduğu gibi bu konuda da
İsrail in isteklerine karşı koyamamış, diplomatik üslubu falan bir kenara
bırakılarak Filistinlilerin ve Türkiye nin rahatsızlığı göze almak pahasına
Kerry görevini yerine getirmiştir. Biliniyor ki, ABD de yönetimde kim bulunursa
bulunsun, İsrail in isteklerine destek vermek bir mecburiyet!.
Böyle olunca da İsrail ile bölge ülkeleri arasında
ABD nin arabuluculuk yaparak adil bir sonuç çıkmasını sağlaması düşünülmez.
Çünkü, ABD nin İsrail den yana taraf olduğu, başka türlü davranmasının da söz
konusu olamayacağı biliniyor.
Peki, Başbakan Erdoğan ın Gazze gezisi daha önceden
kararlaştırıldığına ve tarihinin Erdoğan ın ABD ziyareti sırasında Obama ile
görüşmesinde belirleneceği bilinmesine rağmen ne oldu da Erdoğan ın ABD
ziyareti öncesi böyle bir durum ortaya çıktı.
Sanıyorum İsrail, Erdoğan ın Gazze ziyaretinden rahatsız
ve bu rahatsızlığını ABD ye iletti. ABD de harekete geçerek ya geziyi ertelemeye
ya da İsrail in istekleri doğrultusunda bu gezinin hayata geçirilmesini
sağlamaya çalışıyor. Peki, Erdoğan ın Gazze ziyareti İsrail i neden rahatsız
eder
Bu sorunun pek çok cevabı olabilir. Söz gelimi
Başbakan ın Gazze ziyareti sırasında pek çok açılışın yapılacağı biliniyor. Bu
yapılanlarda genellikle Türkiye nin ya doğrudan ya da STK ları vasıtasıyla
yaptığı işler. Bundan İsrail rahatsızlık duymuş olabilir. İkincisi ve bize göre
daha önemlisi, Erdoğan ın Gazze ziyareti El Fetih ile HAMAS arasındaki
ihtilafları gidermeye yardımcı olabilir. Bu sanıldığı kadar kolay değil ama
böyle bir havasının esmesi bile İsrail i rahatsız etmeye yeter. Çünkü İsrail
parçalanmış bir Filistin ile daha rahat başa çıkabileceğini düşünür. Bu arada,
İsrail Başbakan Erdoğan ın Filistin ziyaretinden önce, HAMAS ın kendilerini
tanıyacağının sözünü almak istiyor. Yani El Fetih ile HAMAS anlaşacaksa
öncelikli olarak HAMAS ın İsrail i tanımasının sağlanması dayatması söz konusu.
Zaten İsrail in özür dilemesinin arkasında böyle bir isteğin yattığı bilinmeyen
bir şey değil.
Kısacası, ABD için bölgemizde tek vazgeçilmez devlet
İsrail dir. Gerisi teferruat. Bu gerçeği görmeden bir takım özür dilemeler ya
da verilen sözlere bakarak havaya girmenin fazla anlamı yoktur.
