Kamuoyunda “vatandaşlık maaşı” olarak bilinen Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi, düşük gelirli hanelere yönelik yeni sosyal destek modeli olarak gündemde. Sistem yalnızca haneye giren paraya göre işlemeyecek; çocuk sayısından engellilik ve yaşlılık durumuna kadar farklı kriterler değerlendirmeye alınacak. Peki vatandaşlık maaşı kimlere verilecek, gelir sınırı ve ödeme miktarı ne olacak, başvurular ne zaman başlayacak?
Düşük gelirli aileleri yakından ilgilendiren yeni sosyal yardım modeli için hazırlıklar sürüyor. “Vatandaşlık maaşı” adıyla gündeme gelen sistemin temelinde, belirli hanelerin gelirini belirlenecek eşik seviyeye kadar desteklemek bulunuyor. Ancak uygulama, her vatandaşa aynı miktarda para yatırılan genel bir maaş sistemi olmayacak. Ailenin ekonomik ve sosyal koşulları birlikte değerlendirilerek ihtiyaç durumuna göre destek sağlanması hedefleniyor.
Haberin Burada'nın haberine göre vatandaşlık maaşı olarak anılan modelin resmi karşılığı Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi olarak öne çıkıyor.
Vatandaşlık maaşı nedir?
Vatandaşlık maaşı, kamuoyunda Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi için kullanılan isim. Yeni nesil sosyal yardım modeli olarak hazırlanan sistemle belirli bir gelir seviyesinin altında bulunan hanelerin ekonomik olarak desteklenmesi amaçlanıyor.
Sistemin temel yaklaşımı, ihtiyaç sahibi ailelere herkese eşit miktarda ödeme yapmak yerine hanenin koşullarını ayrıntılı biçimde incelemek olacak. Ailenin mevcut gelirinin yanı sıra yaşam koşullarının da değerlendirmeye katılması planlanıyor.
Vatandaşlık maaşı kimlere verilecek?
Yeni destek modelinin özellikle düşük gelirli ve sosyal yardıma ihtiyaç duyan hanelere yönelik olması planlanıyor. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş'ın açıkladığı modele göre amaç, belirli haneleri bir eşik gelir seviyesine ulaşıncaya kadar desteklemek.
Dolayısıyla sistemin bütün vatandaşlara koşulsuz ve eşit miktarda ödeme yapılması şeklinde uygulanması beklenmiyor. Hanenin ekonomik durumu destek hakkının belirlenmesindeki temel unsurlardan biri olacak.
Çocuk sayısı, engellilik ve yaşlılık dikkate alınacak
Yeni sistemin en dikkat çeken özelliklerinden biri yalnızca gelir miktarına bakılmayacak olması. Hanenin yapısı da sosyal destek değerlendirmesine dahil edilecek.
Aile içerisindeki 17 yaş altındaki çocuk sayısı, anne ve babanın durumu, engellilik hali ve yaşlı bireylerin bulunması gibi göstergelerin değerlendirilmesi planlanıyor.
Böylece aynı gelire sahip ancak ihtiyaçları birbirinden farklı iki hanenin sosyal koşullarının ayrı ayrı değerlendirilmesinin önü açılacak.
Vatandaşlık maaşı için gelir sınırı ne olacak?
Sistemde belirleyici unsurlardan biri “eşik gelir” olacak. Amaç, belirlenen seviyenin altında kalan uygun hanelere destek sağlamak.
Ancak vatandaşlık maaşı için uygulanacak kesin gelir sınırı henüz kamuoyuna açıklanmış değil. Bu nedenle “şu kadar TL'den az kazanan herkes vatandaşlık maaşı alacak” şeklinde kesin bir rakam vermek şu aşamada mümkün değil.
Gelir eşiğinin yanı sıra hanenin diğer sosyal göstergelerinin de değerlendirmeye alınması planlanıyor.
Vatandaşlık maaşı ne kadar olacak?
En fazla merak edilen konulardan biri destek kapsamında ailelere kaç TL ödeme yapılacağı. Ancak bütün hak sahiplerine uygulanacak kesin bir vatandaşlık maaşı tutarı henüz açıklanmadı.
Modelin yapısı gereği her aileye aynı miktarın verilmesi yerine ihtiyaç durumuna göre destek sağlanması üzerinde çalışılıyor. Bu nedenle destek miktarının hanenin mevcut geliri ve diğer kriterlerle birlikte şekillenmesi bekleniyor.
Vatandaşlık maaşı ne zaman başlayacak?
Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi üzerinde Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı koordinasyonunda farklı kurumların katılımıyla çalışma yürütülüyor.
Sistemin pilot uygulamalarla başlaması ve elde edilen sonuçlara göre kapsamının genişletilmesi planlanıyor. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının 2026 bütçe görüşmelerinde paylaşılan takvimde sistemin Türkiye genelinde 2027 yılında yaygınlaştırılması hedefi yer aldı.
Bu nedenle pilot uygulama ile ülke genelindeki uygulamanın başlangıç tarihlerini birbirinden ayırmak gerekiyor.
Vatandaşlık maaşı başvurusu nasıl yapılacak?
Vatandaşlık maaşı için vatandaşların kullanabileceği kesin bir başvuru takvimi ve özel başvuru ekranı henüz açıklanmış değil.
Başvuruların hangi sistem üzerinden alınacağı, hangi belgelerin isteneceği ve gelir değerlendirmesinin nasıl gerçekleştirileceğine ilişkin ayrıntıların modelin uygulama esaslarının netleşmesiyle ortaya çıkması bekleniyor.
Bu nedenle şu aşamada “vatandaşlık maaşı başvurusu açıldı” şeklindeki bilgilere karşı dikkatli olunması gerekiyor.
Vatandaşlık maaşı herkese verilecek mi?
Mevcut açıklamalar sistemin tüm vatandaşlara koşulsuz bir ödeme modeli olmadığını gösteriyor. Temel hedef düşük gelirli ve desteğe ihtiyaç duyan hanelerin ekonomik durumunu belirli bir seviyeye taşımak.
Bu nedenle vatandaşlık maaşında hane bazlı değerlendirme önem kazanacak. Gelir durumu, aile yapısı, çocuklar, yaşlılık ve engellilik gibi kriterlerin birlikte incelenmesiyle destek ihtiyacının belirlenmesi planlanıyor.
GETAD ile sosyal yardımlarda ne değişecek?
Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi'nin mevcut sosyal yardım yapısını daha kapsamlı bir hane değerlendirmesiyle desteklemesi hedefleniyor. Çalışmalar Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı koordinasyonunda çok sayıda kurumun katılımıyla yürütülüyor.
Sistemin ayrıntıları tamamlandığında gelir eşiği, ödeme tutarının belirlenme yöntemi, başvuru şartları ve uygulama takviminin daha açık hale gelmesi bekleniyor. Bu nedenle vatandaşlık maaşı konusunda şu anda kesinleşen bilgiler ile üzerinde çalışılan ayrıntıların birbirinden ayrılması önem taşıyor.
