Rusya'nın bölgedeki nüfuz kaybını fırsat bilerek Kafkasya'da varlığını güçlendirmek isteyen NATO, ummadığı bir diplomatik krizle karşı karşıya kaldı.
Kapalı kapılar ardında yaşanan "veto savaşları", ittifakın bölgeye yönelik stratejik adımlarını bir yılı aşkın süredir dondurmuş durumda. Krizin başrolünde ise Paris ile Ankara arasındaki karşılıklı diplomatik restleşme yer alıyor.
- VETO SAVAŞININ PERDE ARKASI: KİM, NEYİ ENGELLİYOR?
Üst düzey diplomatik kaynaklardan sızan bilgilere göre, NATO'nun Kafkasya açılımı ikili krizlerin kurbanı oldu.
Süreç, Fransa'nın Azerbaycan ile yapılacak yeni ortaklık planını veto etmesiyle başladı. Paris yönetiminin bu kararında, Bakü'de tutuklu bulunan bir Fransız vatandaşı başrol oynadı.
Bu hamleye Ankara'nın yanıtı gecikmedi. Türkiye, stratejik müttefiki Azerbaycan ile dayanışma göstermek amacıyla, eş zamanlı yürütülen Ermenistan'ın ortaklık planını masada bloke etti.
Ortaya çıkan bu diplomatik kördüğüm, her iki Kafkas ülkesinin NATO ile yürüttüğü askeri eğitim, tatbikat ve entegrasyon süreçlerinin (ITPP - Bireysel Olarak Uyarlanmış Ortaklık Programları) askıya alınmasına neden oldu.
- BAKÜ'DEN SÜRPRİZ HAMLE: GÖZLER FRANSA'DA!
Geçtiğimiz hafta bölgede dengeleri değiştirebilecek sürpriz bir gelişme yaşandı.
Avrupa Birliği'nin Rusya-Özbekistan vatandaşı milyarder Alisher Usmanov'a yönelik yaptırımları kaldırmasına Fransa'nın itirazını çekmesiyle başlayan zincirleme reaksiyon, Bakü'ye uzandı.
Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in talimatıyla, aralarında krizin odak noktasındaki Fransız vatandaşının da bulunduğu bir grup tutuklu serbest bırakıldı.
Şimdi Brüksel koridorlarında gözler Fransa'ya çevrilmiş durumda.
NATO diplomatları, tutuklu krizinin çözülmesinin ardından Paris'in vetosunu kaldırması gerektiği konusunda hemfikir.
İttifak içinden bir yetkilinin şu sözleri, Fransa'ya yönelik rahatsızlığın boyutunu özetliyor:
"Vetonun devam etmesi siyasi açıdan tutarlı olmaz. NATO'yu ikili meseleleriniz için bir araç olarak kullanmayı bırakın."
- ANKARA'NIN TAVRI NET: "İKİSİNİ DE ONAYLAMAYA HAZIRIZ!"
Yaşanan krizin bir "Türkiye-Fransa" ya da "Türkiye-Ermenistan" çatışması gibi algılanmasına Ankara'dan itiraz var.
Sürece dair bilgi veren üst düzey bir Türk yetkili, Türkiye'nin pozisyonunu şu sözlerle netleştirdi:
"Mesele kesinlikle ikili bir anlaşmazlık değil. Her iki ülkenin (Azerbaycan ve Ermenistan) ortaklık belgelerini eş zamanlı olarak onaylamaya çok uzun süredir hazırız. Temel amacımız, iki planın da en kısa sürede yürürlüğe girmesidir."
- ERMENİSTAN'IN 'BATI KUMARI' TEHLİKEDE Mİ?
Krizin NATO cephesinde oluşturduğu en büyük endişe ise Ermenistan'ın durumu oldu.
Son yıllarda Erivan, dış politikasında tarihi bir eksen kayması yaşayarak yüzünü Moskova'dan Batı'ya çevirdi.
Rusya'nın başını çektiği Kolektif Güvenlik Antlaşması Örgütü'ndeki (KGAÖ) faaliyetlerini askıya alan ve AB'ye katılım sürecini başlatan Ermenistan, bu adımları karşılığında Moskova'nın sert ticari kısıtlamalarıyla yüzleşti.
İttifak yetkilileri, bürokratik gecikmelerin Erivan'da hayal kırıklığı oluşturmasından çekiniyor.
Uzmanlar, tarihi barış sürecinden geçen Azerbaycan ve Ermenistan'ın NATO şemsiyesi altında birbirlerine yakınlaşmasının, Kafkasya'daki kırılgan barışı kalıcı hale getirmek için tarihi bir fırsat olduğuna dikkat çekiyor.
Veto kilidinin kırılıp kırılamayacağı, önümüzdeki günlerde Brüksel'de yapılacak kritik temaslarla netlik kazanacak.
