İstanbul, Kocaeli ve Sakarya’da etkili olan sağanakların sele dönüşmesi sonucu 6 kişi hayatını kaybetti, çok sayıda ev ve araç zarar gördü. Yaşanan felaketin ardından gözler, yaklaşan kış mevsiminde Türkiye’yi nasıl bir hava tablosunun beklediğine çevrildi. Prof. Dr. Şermin Tağıl’ın değerlendirmelerine göre, bu kış sıcaklıkların mevsim normallerinin üzerinde seyretmesi beklense de aşırı yağış ve ani soğuk hava riskleri gündemde olacak.
İLK YARIDA SAĞANAK VE SEL RİSKİ ARTABİLİR
İzmir Bakırçay Üniversitesi Coğrafya Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Şermin Tağıl, iklim değişikliğinin yalnızca sıcaklık artışına yol açmadığını, mevsimlerin alışılmış düzenini de değiştirdiğini belirtti.
Uzun süren sıcak ve kurak dönemlerin ardından kısa sürede etkili olan şiddetli yağışların görülebildiğini kaydeden Tağıl, kış tahminlerinde El Nino, Kuzey Atlantik Salınımı (NAO) ve Kutup Girdabı arasındaki etkileşimin dikkate alınması gerektiğini söyledi.
Tağıl, Avrupa Orta Vadeli Hava Tahminleri Merkezi (ECMWF) modellerinin Türkiye için değişken bir kış tablosuna işaret ettiğini belirterek şu değerlendirmede bulundu.
"Bu üç büyük sistemin etkileşimi, Akdeniz Havzası ve ülkemizde hava koşullarını ve ekstrem hava olaylarını etkiliyor. Avrupa Orta Vadeli Hava Tahminleri Merkezi (ECMWF) modelleri, Türkiye için değişken bir kış tablosu ortaya koyuyor. Türkiye'nin de içinde bulunduğu Akdeniz kuşağında yağışlı ve ılık koşulları öne çıkıyor.
Modeller kurak bir kıştan ziyade, yağışların arttığı bir döneme işaret ediyor. Buna ek olarak, küresel deniz yüzeyi sıcaklıklarının 1980'lerden bu yana kaydedilen en yüksek değerlere ulaşması da dikkati çekiyor. Denizlerin normalden sıcak olması, atmosfere aktarılan nem ve enerji miktarını artırarak uygun atmosferik koşullarda şiddetli yağışları ve kış fırtınalarını destekleyebilir.
Model sonuçları, kışın ilk yarısında Türkiye'de sıcaklıkların mevsim normallerinin üzerinde seyredeceğini gösteriyor. Ancak bu, kurak bir kış yaşanacağı anlamına gelmemeli. Güneyli rüzgarlarla taşınan nem, özellikle kıyı kesimlerinde ve batı bölgelerinde yağışları artıracaktır. Sıcaklıkların yüksek seyretmesi, karın alçak kesimlerde azalmasına, yüksek dağlık alanlarda ise daha fazla tutunmasına yol açacaktır."
OCAK SONU VE ŞUBATTA YOĞUN KAR YAĞIŞI GÖRÜLEBİLİR
Kışın ortasından itibaren hava koşullarında değişiklik yaşanabileceğini belirten Tağıl, ocak ayının sonu ve şubat ayına ilişkin model senaryolarında Kutup Girdabı'nın zayıflamasının öngörüldüğünü aktardı.
Tağıl, kuzeyden gelecek soğuk hava ile Akdeniz üzerinden taşınan nemli havanın karşılaşması halinde bazı bölgelerde kuvvetli yağış, yoğun kar ve tipi görülebileceğine dikkat çekti.
"Bu atmosferik koşulların yaşanması, şiddetli kış koşullarının ortaya çıkma olasılığını artırabilir. Akdeniz'den gelen nemli hava ile kuzeyden ilerleyen soğuk hava kütlelerinin uygun koşullarda karşılaşması, kuvvetli yağışlara ve bazı bölgelerde yoğun kar yağışı ile tipiye yol açabilir. 2026-2027 kışında kar açısından, ılık koşullar karın yerde tutunmasını zorlaştırabilir. Kışın ikinci yarısında kar yağışlarının artması, özellikle Doğu Anadolu ve İç Anadolu'nun yüksek kesimlerinde kar örtüsünü güçlendirebilir. Ancak modeller, ülkemizin diğer kesimlerinde kar kuraklığının devam edebileceğine işaret ediyor."
TÜRKİYE İÇİN KIŞ UYARISI: FARKLI KOŞULLARA HAZIRLIKLI OLUN
Tağıl, kışın ılık ve yağışlı geçmesinin kuraklık baskısı altındaki Türkiye açısından olumlu olabileceğini, ancak bu durumun aşırı hava olaylarına ilişkin riskleri ortadan kaldırmadığını vurguladı. İlk yarıda kısa sürede yoğunlaşan yağışların bazı şehirlerde sel ve su baskınlarına yol açabileceğini belirten Tağıl, ikinci yarıda ise ani sıcaklık düşüşleri ve yoğun kar yağışlarının yaşanabileceğini kaydetti.
"İlk yarıda şiddetli sağanaklar ve kısa sürede yoğunlaşan yağışlar bazı şehirlerimizde sel ve su baskınlarına neden olabilir. İkinci yarıda ise kuzeyden gelen soğuk hava kütleleriyle birlikte ani sıcaklık düşüşleri ve yoğun kar yağışları yaşanabilir. Elbette mevsimsel tahminler kesin bir takvim değil, atmosferin olası seyrini gösteren bir ihtimal haritasıdır. Kışın ilk yarısında sağanak ve sel, ikinci yarısında ise ani soğuklar ve kar fırtınaları şehir yaşamını ciddi biçimde aksatabilir. Bu nedenle farklı hava koşullarına karşı hazırlıklı olmak büyük önem taşıyor."
