Daha seçim kampanyası başlamadan Cumhurbaşkanı Erdoğan
Başkanlık sistemi isteklerini dillendirmeye başladı. Aslında Erdoğan ın
başkanlık sistemi arzusu yeni değil. Yıllardan beri bu istek dile getiriliyor.
Cumhurbaşkanının halk tarafından seçilmesini öngören Anayasa değişikliğinin
ardından yeni Cumhurbaşkanının halkın oyları ile seçilmiş olması Başkanlık
sistemine giden yolda önemli bir adımdı. Bu sebeple de yeni uygulamanın yarı
başkanlık sistemi olduğu hususunda toplumda ortak bir görüş oluşmuş durumda.
Mevcut uygulamanın başkanlık sisteminden tek farkı Başbakanlık ile
Cumhurbaşkanlığının tek kişide birleşmemesinden ibaret. İstenen, başbakanlık ile
Cumhurbaşkanlığının tek kişide birleşmesi.
Başkanlık sistemi ilk defa ülkemizde tartışılıyor ve
hayata geçirilmesi isteniyor değil. Dünyanın çeşitli ülkelerinde bu sistem bazı
farklılıklar arz etse de uygulanıyor. Bu bakımdan başkanlık istemi tartışmaları
uzayın yeniden keşfi anlamına gelmiyor. Mademki önümüzdeki seçimlerin ana
konusunu yeni anayasa ve başkanlık sistemi oluşturacak o zaman meseleyi
kıyısından köşesinden tartışmak değil detaylarının toplum ile paylaşılarak
tartışılması gerekiyor. Halbuki şu anda başkanlık s istemi tartışılıyor ama
istenen başkanlık isteminin esasları hiç gündeme gelmiyor. Sanki AK Parti önce
milletten hem yeni anayasa hem de başkanlık sistemi için onay alalım, millet
bize gerekli çoğunluğu verirse o zaman içini doldururuz havasında. Halbuki,
tartışılması gereken başkanlık sistemi olsun mu olmasın mı değil nasıl bir
başkanlık sisteminin öngörüldüğüdür. Çünkü başkanlık sistemi yeni bir anayasa
yapılarak burada başkanlık isteminin öngörülmesi ile hayata geçirilemez. Olayın
sadece anayasa değişikliği ile netlik kazanması çok zor. Anayasa değişikliğinin
ardından bir dizi partiler yasası ile seçim yasasında değişiklikler yapılmasını
gündeme getirecektir.
Bu bakımdan özellikle AK Parti sözcülerin istedikleri
başkanlık sisteminin içini doldurmaları gerekiyor. Söz gelimi başkan adayları
aynı zamanda parti genel başkanı olabilecekler mi Dışarıdan da üyelerin
oylarına başvurarak aday olunabilecek mi Bu hususlar hiç gündeme getirilmiyor.
Yani adaylar partilerin üyeleri tarafından bir ön seçimle mi belirlenecek Bu
arada partilerin milletvekili listeleri şimdilerde olduğu gibi yine genel
başkanlar tarafından mı belirlenecek Eğer böyle olmaya devam edecekse
bazılarının ileri sürdüğü gibi ortaya başkanlık sisteminin yetkilerini çok
genişleten bir Padişahlık sistemi çıkacaktır.
Sayın Cumhurbaşkanı özellikle ABD deki başkanlık
sistemini örnek gösteriyor. Ama orada çift meclis var. Ayrıca başkan adayları
parti üyelerinin belirlediği delegeler tarafından seçiliyor. Kaldı ki,
milletvekili aday listeleri genel başkanlar tarafından belirlenen bir sistemde
başkanın yetkilerini kullanmasını kontrolsüz bırakmış olursunuz. Çünkü yasama
ve yürütme birleşmiş olacağı gibi yüksek bürokratların belirlenmesi de başkanın
yetkisi içinde olacağına göre kuvvetler ayrılığının yerini tek elde birleşme
alacaktır.
