Muhammed Esad Dilaveroğlu, Trabzon ili Sürmene ilçesi Aksu köyünde doğmuş, küçük yaşta annesini kaybetmiş; babası Hacı Hafız Hüseyin Efendi tarafından dini ilimlere yönlendirilmiş, ilk dersleri ondan almıştır. Bir süre Artvin’de medreseye devam etmiştir.
Küçük yaşta Kur’an-ı Kerim okumayı öğrendikten sonra hafızlığını tamamlamıştır. Babası müderris Hacı Hafız Hüseyin Efendiden medrese tahsili sonrası icâzet almıştır. Haddi zatında babası Artvin ilinde medreselerde ders okutan bir zattı. Çok sayıda talebe yetiştiren müderris Hacı Hafız Hüseyin Efendi de genç yaşta vefat etmiştir.
Muhammed Es’ad Dilaveroğlu, icâzet aldıktan sonra Trabzon ili Akçaabat ilçesi, Gümüşhane ili Kelkit ilçelerinde “İmamlık” görevlerini ifa etmiştir. Genç yaşta evlilik yapmış, dünyaya gelen kız çocuğu da doğumdan bir süre sonra vefat etmiştir. Es’ad Efendi, küçük yaşta annesini, genç yaşta babasını ve birkaç aylıkken çocuğunu kaybetmiştir. İkinci evliliğinden bir erkek çocuk dünyaya gelmiş o da vefat etmiştir. Yanlarına alıp yetiştirmek istedikleri çocuk da erken yaşta vefat etmiştir.
Es’ad Efendi, kaderin tecellisine teslim olmuş ve ilmi çalışmalara ağırlık vermiştir. Bir süre Adana ili Ceyhan ilçesinde “Vaizlik” görevini deruhte ettikten sonra sırasıyla Zonguldak, Karabük, Bartın, Kastamonu, Devrekâni, Aydın ili Nazilli ilçesi ve Bilecik ili Söğüt ilçelerinde müftülük görevinde bulunmuştur. Emekli olduktan sonra Trabzon ili Yomra ilçesine yerleşerek ilmi çalışmalarına devam etmiştir.
Emeklilik sonrası yazdığı eserlerden elde ettiği gelirle aldığı evin bahçesini cami yapılmak üzere vakfetmiş, 8 Ocak 1988 tarihinde vefatından sonra arsa üzerinde bulunan caminin kıble istikametine defnedilmiştir. Allah-u Teâlâ rahmet etsin.
Görüşleri ve Eserleri:
İmamlık, vaizlik ve müftülük görevlerinin ardından önemli eserler ortaya koyan Muhammed Es’ad Dilaveroğlu, Ehl-i Sünnet hassasiyeti taşıyan, dinde reform konusunda duyarlı ve müstakim bir hayat süren önemli bir şahsiyettir.
Zaman zaman Millî Gazete’deki bu sütunlarda mübarek İslâm dinine hizmet etmiş, Ehl-i Sünnet yolunda yürüyen önemli şahsiyetleri tanıtmaktayız. Nice ismi unutulmuş, eserleri bir kütüphanenin rafında sıkışıp kalmış, hatta eserleri basılmamış şahsiyetler vardır ve ilim ve irfan dünyamız için değerlidir. İşte o değerlerden birisi Muhammed Es’ad Dilaveroğlu merhumdur.
Muhammed Es’ad Dilaveroğlu merhumun en önemli eseri hiç şüphesiz “Telfik-i Mezâhibe Reddiye” adıyla basılan eseridir. Eserde, mezhepleri birleştirme fikrini yayan Cemaleddin Afgani, Reşid Rıza ve Muhammed Abduh gibi şahsiyetleri ilmi cevaplar verilmiştir.
Merhumun diğer eserleri şunlardır:
-Sürur ve Ferah Risalesi Tercüme ve Şerhi,
-İrşadü’l-Mu’tadin ve Mubtedîn,
-Ed-durretü’l-Fahiret-ü Fi beyan-ı ahkâm’il-cenâzet-i seferi’l-ahireti,
-Dürret’ül-Abidin,
-Tenzihu’l-Halikı ani’l-carihet-i ve Müşabeheti sıfatu’l-mahlûk,
-Fezâilü’s-sehafet-i ve adabu’l-musaferet,
-Sevabu’l-Kelâm fi tahkiki’l-meram,
-Beyanus-salât-i Fiddâbbet-i Fisseyyare ve Beyanu’l-Ahkâmi’l-Udhıyye,
-Kur’an-ı Kerim ve Hadisler Işığında Mirac-ı Nebi ve Makale-i Kudsiyye Tercümesi.
-Namaz Arapça’dan Başka Lisânla Sahih Olmaz.