Demansın ortaya çıkmasını tetikleyen mekanizmalar henüz tüm yönleriyle bilinmiyor. Bilim insanları, hastalığın gelişimini yavaşlatabilecek veya önleyebilecek değiştirilebilir etkenler üzerine yoğunlaşıyor. Daha önceki araştırmalar fiziksel hareketsizlik, sigara kullanımı, depresyon ve sosyal izolasyonun demansla bağlantılı olduğunu göstermişti. Tohoku Üniversitesi'nden Maho Iwata ve ekibi, Japonya Gerontolojik Değerlendirme Çalışması verilerini inceleyerek ağız sağlığının bu tablodaki yerini araştırdı.
47 BİN 293 YETİŞKİN 9 YIL BOYUNCA İZLENDİ
Araştırma ekibi, 65 yaş ve üzerindeki 47 bin 293 yetişkinin sağlık verilerini 2013 ile 2022 yılları arasında takip etti. Yaklaşık 9 yıllık süreçte katılımcıların yüzde 17,4'üne karşılık gelen 8 bin 247 kişide demans gelişti.
Uzmanlar, ağızda kalan doğal diş sayısını ağız sağlığının temel ölçütü kabul etti. İleri düzey çürükler ve uzun yıllara yayılan ciddi diş eti hastalıkları diş kaybının ana nedenleri arasında yer alıyor.
DİŞ SAYISI AZALDIKÇA DEMANS SIKLIĞI YÜKSELDİ
Katılımcıları ağızlarındaki doğal diş sayısına göre dört gruba ayıran araştırmacılar, diş kaybı arttıkça demans vakalarının sıklaştığını hesapladı. 20 veya daha fazla dişi bulunanlarda 100 kişi-yılı başına 1,63 olan demans sıklığı, 10 ila 19 dişi kalanlarda 2,31'e, 1 ila 9 dişi olanlarda ise 2,97'ye çıktı. Hiç doğal dişi bulunmayan grupta bu oran 100 kişi-yılı başına 4,34 olarak ölçüldü.
Yaş, cinsiyet ve gelir düzeyi gibi değişkenler hesaba katıldığında da tablo değişmedi. 20 ve üzeri dişe sahip olanlarla kıyaslandığında demans riski 10-19 dişi bulunanlarda yüzde 14, 1-9 dişi olanlarda yüzde 12, hiç dişi kalmayanlarda ise yüzde 27 daha yüksek çıktı.
ERKEKLERDE DİŞ KAYBI İLK SIRAYA YERLEŞTİ
Bilim insanları, toplum düzeyinde belirli risk etkenlerine bağlı hastalık yükünü ölçen istatistiksel yöntemle diş kaybını diğer faktörlerle kıyasladı. Genel hesaplamada yüzde 7,2 oranında ölçülen diş kaybı, yüzde 10,5 ile depresif belirtilerin ve yüzde 9,4 ile sosyal izolasyonun ardından üçüncü sırada yer aldı.
Erkekler tek başına değerlendirildiğinde diş kaybı yüzde 12'lik tahmini oranla incelenen tüm etkenlerin önüne geçerek ilk sıraya yerleşti. Kadınlarda ise bu oran yüzde 6,1 ile dördüncü sırada kaldı. Araştırmacılar bu verilerin doğrudan nedensellik kanıtlamadığını ancak erkeklerde güçlü bir gösterge sunduğunu bildirdi.
DİŞ KAYBI BEYİN SAĞLIĞINI NASIL ETKİLİYOR?
Bilim insanları ağız sağlığı ile bilişsel gerileme arasındaki bağı üç temel mekanizmayla açıklıyor. Çiğneme yeteneğinin zayıflaması bazı gıdaların tüketimini zorlaştırarak yetersiz beslenmeye yol açıyor ve bu durum bilişsel işlevleri bozuyor.
Diş eksikliği yaşayan bireylerin sosyal hayattan uzaklaşması izolasyon riskini büyütüyor. Diş eti hastalıklarına eşlik eden iltihabi süreçlerin vücutta yaygın inflamasyonu tetikleyerek beyin sağlığını olumsuz etkilediği değerlendiriliyor. Kesin mekanizmaların netleşmesi için yeni bilimsel çalışmalara ihtiyaç duyuluyor.
