Kızgın Güneş Altında Kamçılanan Kamçılandıkça Özgürleşen
Bir Takva Ehli İmam: İmam Hanbel - Ahmed B. Hanbel (VII)
ESERLERİ
Ahmed b. Hanbel in en önemli eseri Müsned dir. İmam
Hanbel, Müsned i yazmaya ta gençliğinde başladı. Aslında o kitap yazmayı hoş
görmüyordu. Bunun sebebini bir gün oğlu Abdullah şöyle sorar babasına:
Babacığım, sen kitap yazmayı hoş görmüyorsun ama bak Müsned i yazdın. Neden
İmam Hanbel oğluna şöyle cevap verir: Bu kitabı hadiste imam olsun, önder
olsun diye yazdım. İnsanlar Hz. Peygamber (s.a.v.) in hadislerinde ihtilafa
düşünce buna müracaat etsinler onlara kaynak olsun diye yazdım. Gerçekten de
yazma sebebi budur. İmam Hanbel in bizzat kendi yazdığı Müsned inde yedi yüz
bin kadar hadisten seçerek otuz bin kadar hadis koymuştur. Ölümünden sonra oğlu
Abdullah ve diğer talebesi Ebû Bekir el-Katlî nin de hocasından duydukları
hadisleri de ekleyerek Müsned i tekrar tertip etmişlerdir. Bu eser en hacimli
iki hadis külliyatından biridir.
Müsned den başka eser yazmayan İmam Hanbel in diğer
eserleri ölümünden sonra oğulları ve talebeleri tarafından o konudaki fikirleri
veya yazdıkları derlenerek kaleme alınmıştır. Bunlar:
Kitabü s-Sünne: İ tikâdü Ehli s-Sünne adıyla da bilinen
ve İmam Hanbel in Cehmiyye Mürcie, Kaderiyye, Havâric, halku l Kur ân, kader,
deccal, melâike, rü yetullah, kürsî ve ahirete dair görüşlerinin oğlu Abdullah
tarafından derlenmesiyle meydana gelen bir eserdir.
Kitâbü z-Zühd: Oğlu Abdullah ın rivayetlerinden meydana
gelen bu eserde imam Hanbel in; peygamberlerin, sahabe ve tabiin büyüklerinin
zühdü ve bu konuya dair görüşleri bulunmaktadır.
Kitâbü l- İlel ve Ma rifeti r-ricâl: Ahmed b. Hanbel in
hadis ravileri hakkındaki tenkid ve görüşlerinden oluşan bir eserdir.
Kitâbü Fezâ ili s-Sahâbe: Abdullah b. Ahmed in Ashab-ı
kiramın faziletlerine dair babasından duyduğu hadisleri rivayet etmesiyle
meydana gelmiştir
el-Mesâ il: İbn Hanbel in gerek talebelerinden gerekse
başkaları tarafından fıkha, akaid ve ahlâka dair sorulan sorulara verdiği
cevaplardan oluşmaktadır
Kitâbü l Verâ : Eser, talebesi Ebubekir el-Merrûzî nin
Ahmed b. Hanbel e sorduğu bazı fetvalar ile zühd ve takvaya dair 100 meselenin
yine onun tarafından kaleme alınmasıyla meydana gelmiştir.
er-Red ale z-zenâdıka ve l Cehmiyye: Eser sahasında
yazılanların ilki olması, ilk asırlardaki inançları ve selef akidesini
aktarması bakımından önemlidir.
Kitabü l Esribe: Haram olan içkilere dair Hz.
Peygamber in hadislerini, Ashab ve tabiin sözlerini içermektedir.
Kitâbü t-Tereccül: Saç bakımının önemini fıkhî açıdan ele
alan bir eserdir.
Bunlardan başka: el-Âkide , Kitabü Feza il i Alî ,
Bâbû Ahkami n-nisâ , Kitâbü l İrcâ , Kitâbû Ehli l-milel ve r-ridde
ve z-Zenâdıka ve târiki s-salât ve l ferâ iz , Kitabü l Îmân ,
Cevabü l-İmâm Ahmed b. Hanbel an su âl fi halki l -Kur ân isimli eserleri
de vardır. Bu eserlerden Kitabü l Îmân ona nispet edilmekle beraber yapılan
araştırmalar ve tezler neticesi bunun ona ait olmadığı iddia edilmektedir.
Kaynaklar
Muhammed Ebû Zehra, İslâm da Fıkhî Mezhepler Tarihi.
Terc. Abdükadir Şener, İstanbul: Hisar Yayınevi, 1976, s.s. 423-506.
Nusrettin Bolelli, Kadınların Hadis İlmindeki Yeri,
İstanbul: İFAV, 1998, s.s. 167-169.
Muhammed Ebu Zehra, Terc. Osman Keskioğlu, Ahmed İbn-i
Hanbel, Ankara: Hilal Yayınları, 1984.
M. Yaşar Kandemir, Ahmed b. Hanbel , DİA, İstanbul 1989,
c. II, s. 75-80.
Ömer Rıza Kehhale, A lâmü n-nisa fî alemey el-Arab
ve l-İslâm, Dımaşk : el-Matbaatü l-Haşimiyye, 1959, c. III, s. 343.
Ahmet Şamil Ok, Ahmed bin Hanbel ile Ebû Davud Arasındaki
Rivayet İlişkisi, Tez [Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi, Sosyal
Bilimler Enstitüsü, 2006.], s.s. 10-38.
Mehmet Eren, Kadınların Hadis İlmine Katkıları, Ankara
Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 2003, cilt: XLIV, sayı: 1, s. 85, 91.
Ebü l-Ferec Cemaleddin Abdurrahman b. Ali İbnü l-Cevzi,
Menakıbü l-imam Ahmed b. Hanbel, tashih Abdullah b. Abdülmuhsin Türki, Ali
Muhammed Ömer, Kahire: Mektebetü l-Hanci, 1979, s.s. 80-81.
Muharrem Akoğlu, Mihne Hadiseleri ve Mu tezile nin Tarihi
Seyrine Etkisi, [Tez, Doktora Tezi, Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler
Enstitüsü, Temel İslam Bilimleri Anabilim dalı, 2001.]
H. Mehmed Zihnî , sad. Bedrettin Çetiner,
Meşâhiru n-Nisâ, c.I-II, Şamil Yayınevi:1982, c I,s. 206; c.II, s.44.
Fikret Karapınar, Üç Hadis Risalesi nin Ahmed b. Hanbel e
Nispeti, Selçuk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 2008, sayı: 25, s.
101-136.
Süleyman Uludağ, Abdülkâdir-i Geylânî , DİA, İstanbul
1988, c.I, s.235.
Ferhat Koca, Hanbelî Mezhebi DİA, İstanbul 1997, c. XV,
s.s.525-547.
George Makdisi, Hanbeli Mezhebi ve Tasavvuf, çev. Ramazan
Özmen, Tasavvuf: İlmi ve Akademik Araştırma Dergisi, 2007, c. VIII, sayı:18,
s.s. 297-310.
Ferhat Koca, Ahmed b. Hanbel, TDV Yayınları: 2008,
s.s.27-28
