Ay’da hayat var mı yok mu?
Ay, doğal koşullarda insan yaşamına elverişli değil…
Ancak gelecekte kurulması planlanan bilim ve ikamet üsleriyle birlikte kontrollü ve yapay bir yaşam alanı şeklinde gerçekleşmesi beklenmekte…
Ay’ın, Dünya’daki gibi oksijen içeren koruyucu bir atmosferi yoktur.
Bu nedenle dışarıda astronot kıyafeti olmadan nefes almak imkansızdır ve radyasyon koruması yetersizdir.
Atmosferin olmaması sebebiyle Ay yüzeyinde sıcaklıklar aşırı uçlarda…
Gündüzleri sıcaklık suyun kaynama noktasının üzerine çıkabilirken, geceleri çok düşük eksi derecelere iner.
Öte yandan, Lunar Reconnaissance Orbiter (LRO) verileriyle sıcaklığın sabit (yaklaşık 17 derece) kaldığı bazı gölgelik çukurlar ve mağaralar keşfedilmiştir.
Ay'da bir gün (kendi ekseni etrafındaki bir turu), Dünya hesabıyla yaklaşık 29,5 gün sürer. Yani yaklaşık 15 gün kesintisiz gündüz, 15 gün ise kesintisiz gece yaşanır.
Ay’daki yerçekimi, Dünya'nın yaklaşık altıda biri (\(\frac{1}{6}\)) kadardır.
Bu durum uzun vadede insan kas ve kemik yapısında zayıflamaya yol açabilir.
GELECEKTE NELER PLANLANIYOR?
İlk aşamada kurulacak koloniler ve araştırma üslerinin, dışarıdan malzeme desteği almadan uzun süre (örneğin 180 gün) dayanabilecek kapalı yaşam modüllerinden oluşması planlanmaktadır.
Radyasyondan korunmak için üslerin Ay toprağı (regolit) ile örtülmesi veya yer altındaki lav tünellerine inşa edilmesi düşünülmektedir.
Üslerin enerji ihtiyacının güneş panelleriyle karşılanması, güneşin ulaşmadığı 15 günlük Ay gecelerinde ise mini nükleer reaktörlerden ve depolanan enerjiden yararlanılması öngörülmektedir
Ay’ın kutup bölgelerindeki kraterlerde su buzu olduğu bilinmektedir.
Hayatın sürdürülebilirliği için bu buzların eritilip hem içme suyu hem de roket yakıtı için oksijen ve hidrojene dönüştürülmesi planlanmaktadır…
SÜRDÜRÜLEBİLİR BİR ÜS KURMAK MÜMKÜN MÜ?
Amazon ve Blue Origin'in kurucusu Jeff Bezos, Ay'a yönelik uzay çalışmalarında yeni bir dönem başlayacağını belirterek kalıcı ve sürdürülebilir bir Ay üssü kurmayı planladıklarını açıkladı.
Bezos, Fox News'e yaptığı açıklamada Ay programları ve yapay zekânın ekonomiye etkisine ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Ay görevlerinin maliyetinin düşmesiyle birlikte Ay'da uzun süreli insan varlığının mümkün hale gelebileceğini belirtti.
Ay misyonlarının artık daha düşük maliyetlerle gerçekleştirilebileceğini söyleyen Bezos, kalıcı bir üs kurma hedeflerini şu sözlerle anlattı:
* “Ay’a kalmak için gideceğiz. Bu, sadece bir görev yapıp geri dönmek olmayacak. Gerçek ve sürdürülebilir bir Ay üssü kurulacak. Ay’ı keşfedeceğimiz ve ilginç şeyler bulacağımız yol, bu.”
2028'DE AY'A İNSAN İNDİRME HEDEFİ
Bezos, günümüzdeki ticari uzay uçuşlarını 1969'da gerçekleştirilen Ay programıyla karşılaştırdı. İlk Ay görevi için dönemin Gayri Safi Yurt İçi Hasılası'nın neredeyse yüzde 3'ünün harcandığını hatırlatan Bezos, teknolojik gelişmeler ve maliyetlerdeki düşüşün yeni bir dönem başlattığını söyledi.
Bezos, “2028'de Ay’a insan indirebileceğimize inanmak için her neden var.” ifadelerini kullandı.
ABD'nin uzay keşfinde Çin'in önünde olması gerektiğini savunan Bezos, “Çin’den önce Ay’a ulaşmalıyız. Çin’den önce Ay’a ulaşacağımıza inanıyorum.” diye konuştu.
Blue Origin, NASA'nın Artemis programında ticari ortaklardan biri olarak görev yapıyor. Şirket, Artemis V kapsamında astronotları Ay yüzeyine taşıması planlanan İnsanlı İniş Sistemi'ni geliştiriyor.
Bezos, Ay'ı gelecekte Mars'a düzenlenecek insanlı görevler öncesinde önemli bir lojistik basamak olarak değerlendiriyor.
Ay'a yaklaşık üç günde ulaşılabildiğine dikkat çeken Bezos, düşük yer çekiminin Ay yüzeyindeki faaliyetleri kolaylaştıracağını belirtti.
Ay'da bir nesneyi kaldırmak için Dünya'ya kıyasla 28 kat daha az enerji gerektiğini söyleyen Bezos, Ay'ın çeşitli yerel kaynaklara da sahip olduğunu ifade etti.
Bezos, açıklamalarında yapay zekânın denetlenmesine ilişkin görüşlerini de paylaştı.
Temel yapay zekâ modellerine geniş kapsamlı düzenlemeler getirilmesi yerine, zararlı kullanım alanlarına ve kötü niyetli kişilere yönelik hedefli kısıtlamalar uygulanması gerektiğini savundu.
Yapay zekânın ekonomide verimliliği artıracağını belirten Bezos, bu gelişmenin bazı ailelerin tek gelirle geçinmesine veya daha kısa çalışma süreleriyle yaşamlarını sürdürebilmesine imkân sağlayabileceğini söyledi.
Yapay zekânın istihdam üzerindeki etkisine ilişkin endişeleri anladığını belirten Bezos, teknolojinin daha karamsar sonuçlara yol açacağı yönündeki değerlendirmelere katılmadığını ifade etti.
Amazon'un geçen yılın sonundan bu yana yaklaşık 30 bin çalışanını işten çıkarmasına da değinen Bezos, söz konusu iş gücü azaltımının şirketin Kovid-19 salgını döneminde çalışan sayısını önemli ölçüde artırmasının ardından gerçekleştiğini söyledi.
