2004 ve 2005 girişliler kaç yaşında emekli olacak? Kadın erkek şartları ne? Kaç prim günü gerekiyor? Teklif yasalaştı mı?

8 Eylül 1999 sonrasında sigortalı olan çalışanların emeklilik şartları, EYT düzenlemesinin ardından en fazla tartışılan sosyal güvenlik başlıklarından biri olmaya devam ediyor. Sigorta başlangıç tarihleri arasında kısa süre bulunmasına rağmen emeklilik yaşında oluşan farkların azaltılmasını isteyen çalışanlar kademeli bir sistem talep ediyor. TBMM'ye 2024 yılında sunulan kanun teklifi ile Emeklilikte Adalet Derneği'nin (EMADDER) hazırladığı model ise farklı yaş ve prim tabloları içeriyor. Ancak mevcut bilgiler doğrultusunda kademeli emeklilik henüz yasalaşmış değil.

EYT Sonrası 9 Eylül 1999 Tarihi Yeni Bir Sınır Oluşturdu

Emeklilikte Yaşa Takılanlar düzenlemesiyle 8 Eylül 1999 ve öncesinde sigorta başlangıcı bulunanlar açısından yaş şartının kaldırılması, bir gün veya kısa bir süre sonra sigortalı olan çalışanların durumunu yeniden tartışmaya açtı.

Özellikle 9 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında sigorta başlangıcı bulunan çalışanlar, mevcut sistemde kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaş şartıyla karşılaşabiliyor.

Bu nedenle sigorta başlangıç tarihi ilerledikçe yaş ve prim şartlarının belirli basamaklarla yükseldiği yeni bir model uygulanması talep ediliyor.

Meclis’e Kademeli Emeklilik İçin Kanun Teklifi Sunuldu

Kademeli emeklilik konusunda somut siyasi girişimlerden biri 5 Aralık 2024 tarihinde gerçekleşti.

Milletvekili Ediz Ün tarafından Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne kanun teklifi sunuldu. Verilen bilgilere göre teklif komisyonda bulunuyor.

Ancak TBMM'ye kanun teklifi verilmiş olması düzenlemenin yürürlüğe girdiği anlamına gelmiyor. Teklifin yasalaşabilmesi için Meclis'teki yasama sürecinin tamamlanması gerekiyor.

Teklifin Yasalaşması İçin Birden Fazla Aşamanın Tamamlanması Gerekiyor

Kademeli emeklilik teklifinin uygulanabilir bir düzenlemeye dönüşebilmesi için öncelikle ilgili komisyonda ele alınması gerekiyor.

Komisyondan kabul edilerek çıkması halinde teklifin TBMM Genel Kurulu'nda görüşülmesi ve oylanması gerekiyor.

Yasama sürecinin tamamlanması ve gerekli onay aşamalarının ardından düzenlemenin Resmî Gazete'de yayımlanmasıyla yürürlüğe girmesi mümkün olabilecek.

Dolayısıyla mevcut aşamada aşağıdaki tablolar yürürlükteki yeni emeklilik şartları değil, teklif ve talep edilen modellerdir.

Mevcut Sistemde 1999-2008 Arası Sigortalılar İçin Şartlar Farklı

Kademeli emeklilik tartışmasını anlamak için mevcut emeklilik şartlarıyla önerilen modeller arasındaki fark önem taşıyor.

Verilen bilgilere göre 9 Eylül 1999-30 Nisan 2008 arasında ilk kez sigortalı olanlarda kadınlar için 58, erkekler için 60 yaş ve 7 bin prim günü şartı uygulanıyor.

Alternatif olarak 25 yıllık sigortalılık süresiyle birlikte 4 bin 500 prim günü üzerinden emeklilik seçeneği de belirli şartlar altında bulunuyor.

1 Mayıs 2008 sonrasında ilk kez sigortalı olanlarda ise 7 bin 200 prim günü öne çıkarken emeklilik yaşının zaman içerisinde 65'e kadar yükseldiği bir sistem uygulanıyor.

EYT Kapsamındaki Çalışanlarda Yaş Şartı Bulunmuyor

8 Eylül 1999 ve öncesinde sigorta başlangıcı bulunan EYT kapsamındaki çalışanlar açısından ise farklı kurallar uygulanıyor.

Bu grupta yaş şartı aranmazken sigorta başlangıç tarihine göre 5 bin ile 5 bin 975 arasında değişen prim günü ve sigortalılık süresi şartları belirleyici oluyor.

Kadınlarda 20, erkeklerde 25 yıllık sigortalılık süresi esas alınırken belirli koşullarda kısmi emeklilik seçenekleri de bulunuyor.

İki dönem arasındaki şart farkı, kademeli emeklilik talebinin temel gerekçesini oluşturuyor.

9 Eylül 1999 Sonrası İçin Basamaklı Sistem Talep Ediliyor

Kademeli emeklilik modelinin temelinde, sigorta başlangıç tarihine göre emeklilik yaşının ve prim gününün aşamalı biçimde yükseltilmesi bulunuyor.

Böyle bir sistemde 1999 sonrasında sigortalı olan herkes aynı yaş şartına tabi tutulmak yerine, ilk sigorta başlangıç yılına göre farklı yaş ve prim şartlarıyla emekli olabilecek.

Ancak kamuoyunda iki ayrı tablo bulunuyor. Bunlardan biri 2024 yılında TBMM'ye sunulan kanun teklifinde yer alan şartlar, diğeri ise EMADDER'ın talep ettiği model.

Bu iki tablonun birbirine karıştırılmaması gerekiyor.

TBMM’ye Sunulan Teklifte 1999-2008 İçin Yaş ve Prim Tablosu

Verilen kanun teklifi bilgilerine göre 1999-2008 dönemindeki sigorta başlangıçları için yaş ve prim şartlarının aşamalı olarak artırılması öngörülüyor.

*Kaynak metindeki teklif tablosunda 1999-2000 tarih aralıklarında çakışma bulunuyor. Bir satırda 8 Eylül 1999-31 Aralık 2000 için 6.250 gün, diğer satırda 1 Ocak-31 Aralık 2000 için 6.325 gün belirtilmiş. Bu nedenle bu bölüm teklif metni doğrulanmadan tek bir prim şartı olarak değerlendirilmemeli.

EMADDER’ın Talebinde 1999 Sonrası İçin Farklı Bir Tablo Bulunuyor

Kademeli emeklilik konusunda çalışma yürüten EMADDER tarafından savunulan model, TBMM'ye sunulan tekliften farklı yaş ve prim koşulları içeriyor.

Derneğin talebinde 1999-2000 döneminden başlanarak her sigorta giriş yılı için yaş ve prim şartlarının kademeli biçimde artırılması öngörülüyor.

Bu modelde başlangıç noktası kadınlarda 43, erkeklerde 45 yaş ve 6 bin 400 prim günü olarak belirleniyor.

EMADDER’ın 1999-2008 Kademeli Emeklilik Tablosu

Bu tablo mevcut SGK emeklilik şartlarını göstermiyor. EMADDER tarafından talep edilen kademeli emeklilik modelini ifade ediyor.

2000 ve 2001 Girişliler İçin Talep Edilen Şartlar

EMADDER modelinde 9 Eylül 1999 ile 2000 döneminde sigorta başlangıcı bulunan kadınların 43 yaş ve 6 bin 400 prim günü, erkeklerin ise 45 yaş ve 6 bin 400 prim günüyle emekli olabilmesi talep ediliyor.

2001 sigorta girişinde yaş şartının birer yıl yükselmesi öngörülüyor. Buna göre kadınlarda 44, erkeklerde 46 yaş ve her iki grupta 6 bin 475 prim günü öneriliyor.

Bu rakamlar yürürlükte bulunan şartlar değil, derneğin kamuoyuna sunduğu talepler.

2002-2004 Girişlilerde Yaş ve Prim Basamaklı Artıyor

2002 yılında sigortalı olanlar için EMADDER modelinde kadınlarda 45, erkeklerde 47 yaş ve 6 bin 550 prim günü bulunuyor.

2003 girişlilerde şart kadınlarda 46, erkeklerde 48 yaş ve 6 bin 625 prim gününe yükseliyor.

2004 yılında ilk kez sigortalı olanlarda ise kadınlar için 47, erkekler için 49 yaş ve 6 bin 700 prim günü talep ediliyor.

2005 ve 2006 Girişliler İçin Önerilen Şartlar

EMADDER'ın hazırladığı tabloda 2005 sigorta girişliler için kadınlarda 48, erkeklerde 50 yaş öngörülüyor. Prim şartı ise 6 bin 775 gün.

2006 yılında sigorta başlangıcı bulunanlarda kadınlar için 49, erkekler için 51 yaş ve 6 bin 850 prim günü talep ediliyor.

Her yeni sigorta giriş yılında yaş şartının kadın ve erkeklerde birer yıl, prim şartının ise 75 gün artırıldığı görülüyor.

2007 ve 2008 Girişliler İçin Tablo Nasıl Değişiyor?

2007 sigorta başlangıcı bulunanlar için talep edilen şart kadınlarda 50 yaş ve 6 bin 925 prim günü, erkeklerde ise 52 yaş ve 6 bin 925 prim günü.

2008 sigorta girişliler için tabloda kadınlarda 51, erkeklerde 53 yaş bulunuyor. Her iki grup açısından talep edilen prim şartı 7 bin gün.

Ancak 2008 yılı konusunda da mevcut mevzuattaki 30 Nisan-1 Mayıs ayrımının önemli olduğu unutulmamalı. Olası bir yasal düzenlemede kesin kapsam ancak kabul edilen kanun metniyle belirlenebilir.

Kademeli Emeklilik Yasalaşmış Bir Düzenleme Değil

Kademeli emeklilik konusunda kamuoyundaki beklenti yüksek olsa da verilen bilgiler doğrultusunda yürürlüğe girmiş yeni bir kademeli emeklilik yasası bulunmuyor.

TBMM'ye sunulan kanun teklifi ile EMADDER'ın kamuoyuna açıkladığı talepler, yürürlükteki emeklilik şartlarından ayrı değerlendirilmeli.

Dolayısıyla 1999, 2000, 2001 veya sonraki yıllarda sigortalı olan bir çalışan, yalnızca yukarıdaki teklif tablolarında belirtilen yaş ve prim şartlarını tamamladığı için bugün emeklilik hakkı kazanmış sayılmıyor.