İsmetpaşa kahvehane baskını nedir? Kaç kişi öldü? Necdet Adalı neden yargılandı? Mahkeme ne karar verdi?

Necdet Adalı, Türkiye'nin yakın siyasi tarihinde özellikle 12 Eylül 1980 askeri darbesinin ardından gerçekleştirilen ilk idamlardan biriyle hatırlanan isimler arasında yer alıyor. Ankara'da doğan ve gençlik yıllarında sol siyasi hareketler içerisinde yer alan Adalı, 1977'de İsmetpaşa'da iki kişinin öldüğü kahvehane baskınına ilişkin davada yargılandı. Hakkındaki ölüm cezasının 12 Eylül sonrasında Millî Güvenlik Konseyi tarafından onaylanmasının ardından Adalı, 7 Ekim 1980'de idam edildi.

Ankara’da Doğan Adalı Gençlik Yıllarında Siyasi Hareketlerde Yer Aldı

Necdet Adalı, 22 Ağustos 1958 tarihinde Ankara'nın Etimesgut ilçesinde dünyaya geldi. Gençlik yılları Türkiye'de siyasi kutuplaşmanın ve sokak olaylarının yoğunlaştığı 1970'li yıllara denk geldi.

Adalı bu dönemde sol görüşlü siyasi hareketler içerisinde aktif olarak yer aldı. Ancak kamuoyunda geniş biçimde tanınmasına neden olan gelişme, 10 Temmuz 1977 tarihinde Ankara'da meydana gelen silahlı olay ve sonrasında başlayan yargılama süreci oldu.

Adalı'nın adı, ilerleyen yıllarda yalnızca bu dava nedeniyle değil, 12 Eylül askeri yönetimi dönemindeki ilk idamlardan birinin gerçekleştirilmesi nedeniyle de Türkiye'nin siyasi tarihine geçti.

İsmetpaşa’daki Kahvehane Baskını Davanın Merkezinde Yer Aldı

Adalı'nın yargılandığı dosya, 10 Temmuz 1977'de Ankara'nın İsmetpaşa semtindeki bir kahvehaneye düzenlenen silahlı baskına dayanıyordu.

Verilen bilgilere göre olayda Mehmet Ali Gözleme ile Sıtkı Aydın hayatını kaybederken Dursun Gümüş ağır yaralandı.

Olayın ardından yürütülen soruşturma kapsamında Necdet Adalı'nın da aralarında bulunduğu kişiler hakkında adli süreç başlatıldı. Dosya daha sonra Ankara Sıkıyönetim Mahkemesi'nin önüne geldi.

Askerî Savcılık Dört Sanık Hakkında Ölüm Cezası İstedi

Ankara Sıkıyönetim Mahkemesi Askerî Savcılığı, 14 Ağustos 1979 tarihinde hazırladığı iddianamede Necdet Adalı ve beraberindeki üç sanık hakkında ölüm cezası talep etti.

Savcılık, sanıkları iki kişinin öldürülmesi ve bir kişinin ağır yaralanmasıyla sonuçlanan saldırıyla ilişkilendirdi.

Yargılama Ankara Sıkıyönetim Komutanlığı 1 Numaralı Askerî Mahkemesi'nde devam etti. Mahkeme 2 Ekim 1979 tarihinde kararını verdi.

Necdet Adalı ve Kemal Ergin Hakkında İdam Kararı Verildi

Mahkeme heyeti, yargılama sonucunda Necdet Adalı ile Kemal Ergin'i ölüm cezasına çarptırdı.

Aynı dosyada yargılanan iki sanığa 10'ar yıl ağır hapis cezası verilirken diğer iki sanık delil yetersizliği gerekçesiyle beraat etti.

Kararın ardından sanıkların mahkeme salonunda siyasi sloganlar attığı da verilen bilgiler arasında yer aldı.

Bu dava, sonraki yıllarda özellikle ölüm cezasının uygulanması ve 12 Eylül dönemindeki infaz politikaları bağlamında yeniden tartışıldı.

Mahkeme Kararında Saldırı Öncesindeki Hazırlıklara Yer Verildi

Mahkemenin olayla ilgili kabulüne göre Necdet Adalı, Kemal Ergin ve Seyfettin Cem, 10 Temmuz 1977 tarihinde bir taksiyi silah zoruyla gasp ederek kahvehanenin bulunduğu bölgeye gitti.

Dosyaya yansıyan mahkeme tespitlerine göre Ali Demirel'in kahvehaneye girerek hedef alınan kişilerin içeride olduğunu bildirmesinin ardından Necdet Adalı, Kemal Ergin ve Arslan Törer'in mekâna girerek ateş açtığı kabul edildi.

Bu anlatımın mahkeme kararında yer alan tespitler olduğu özellikle belirtilmeli. Necdet Adalı davası hakkında ilerleyen yıllarda farklı hukuki ve siyasi değerlendirmeler de yapıldı.

Ortak Kullanılan Evde Silah ve Patlayıcılar Bulundu

Soruşturma sırasında sanıkların ortak kullandığı belirtilen bir evde güvenlik güçleri tarafından arama gerçekleştirildi.

Verilen bilgilere göre aramada çok sayıda silah ve patlayıcı madde ele geçirildi.

Yargılama makamı Adalı, Ergin ve Törer'in öldürme eylemine doğrudan katıldığını kabul ederken diğer sanıkların gasp ve yardım fiillerindeki durumlarını ayrı ayrı değerlendirdi.

Askerî Yargıtay Ölüm Cezasını 1980’de Onayladı

Necdet Adalı hakkındaki yargı sürecinin önemli aşamalarından biri 16 Temmuz 1980 tarihinde yaşandı.

Askerî Yargıtay 2. Dairesi, Adalı hakkında verilen ölüm cezasını onadı. Ankara Sıkıyönetim Komutanlığı da infaz dosyasını 26 Temmuz 1980'de Başbakanlık üzerinden Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına gönderdi.

Adalı'nın avukatları ise 3 Ağustos 1980 tarihinde kararın Askerî Yargıtay Daireler Kurulunda yeniden değerlendirilmesi amacıyla başvuruda bulundu.

Ancak Türkiye'deki siyasi ve idari yapı kısa süre sonra 12 Eylül askeri darbesiyle tamamen değişti.

12 Eylül Darbesi İnfaz Sürecinin Seyrini Değiştirdi

Türk Silahlı Kuvvetleri 12 Eylül 1980 tarihinde yönetime el koyarken yasama ve yürütme alanında Millî Güvenlik Konseyi belirleyici hale geldi.

Kenan Evren başkanlığındaki Millî Güvenlik Konseyi, 6 Ekim 1980 tarihinde Necdet Adalı'nın da aralarında bulunduğu mahkûmlara ilişkin infaz kararlarını onayladı.

Bu kararın ardından Adalı hakkındaki ölüm cezasının uygulanmasının önündeki süreç tamamlandı.

7 Ekim 1980’de İdam Edildi

Necdet Adalı, 7 Ekim 1980 tarihinde sabaha karşı Ankara'nın Altındağ ilçesinde idam edildi.

22 Ağustos 1958 doğumlu olan Adalı, infaz tarihinde 22 yaşındaydı. Doğum gününün üzerinden yaklaşık bir buçuk ay geçmişti.

Aynı gün sağ görüşlü Mustafa Pehlivanoğlu'nun ölüm cezası da infaz edildi. Adalı ve Pehlivanoğlu, 12 Eylül askeri yönetimi döneminde idam edilen ilk mahkûmlar olarak Türkiye'nin yakın siyasi tarihinde yer aldı.

Aynı Gün Mustafa Pehlivanoğlu’nun da Cezası İnfaz Edildi

Necdet Adalı ve Mustafa Pehlivanoğlu farklı siyasi görüşlerle ilişkilendirilen iki isimdi.

Her ikisinin ölüm cezalarının aynı gün uygulanması, 12 Eylül döneminin idam politikalarına ilişkin sonraki yıllarda yapılan siyasi ve tarihsel tartışmaların da önemli başlıklarından biri haline geldi.

Necdet Adalı'nın infazı özellikle yargı süreci, ölüm cezasının onaylanma biçimi ve askeri yönetimin infaz kararları açısından yıllar sonra yeniden değerlendirmelere konu oldu.

Davanın Hâkimleri Yıllar Sonra Süreci Anlattı

Necdet Adalı davasında görev yapan bazı hâkimler, yıllar sonra yargılama ve infaz süreci hakkında açıklamalarda bulundu.

Dönemin Sıkıyönetim Mahkemesi Hâkimi Ali Fahir Kayacan, daha sonra yakalanan diğer sanıkların ifadelerinin de Adalı'nın eyleme katıldığı yönündeki mahkeme değerlendirmesini doğruladığını savundu.

Bu açıklamalar, davanın yıllar sonra yeniden tartışıldığı dönemde yargılama sürecine ilişkin değerlendirmelerin önemli parçalarından biri oldu.

Hamdi Sevinç İnfazın Ertelenmesini İstediğini Anlattı

Karar sürecinde görev yapan emekli albay hâkim Hamdi Sevinç de yıllar sonra dikkat çeken açıklamalarda bulundu.

Sevinç, hükmün 12 Eylül darbesinden önce kesinleştiğini ancak infazın TBMM veya Kurucu Meclis oluşturulana kadar ertelenmesi gerektiği yönünde Sıkıyönetim Komutanlığına resmi yazı gönderdiğini ifade etti.

Sevinç ayrıca bu yaklaşımı nedeniyle Kenan Evren'in talimatıyla hakkında soruşturma açıldığını belirtti.

Bu anlatımlar, Necdet Adalı'nın yargılanması ile cezasının infaz edilmesi arasındaki sürecin sonraki yıllarda da hukuki ve siyasi açıdan tartışılmasına neden oldu.

Necdet Adalı Hakkında Bilinenler