Müzisyen, besteci, yazar, yönetmen ve siyasetçi kimlikleriyle tanınan Ömer Zülfü Livaneli, 20 Haziran 1946'da Konya'nın Ilgın ilçesinde dünyaya geldi. Sanat hayatında müzikten edebiyata, sinemadan siyasete uzanan geniş bir kariyer oluşturan Livaneli, gençlik yıllarında Türkiye'deki siyasi gelişmeler nedeniyle gözaltına alındı ve cezaevinde kaldı. 1970'li yıllarda yurt dışına çıkan sanatçı, yaşamının bir bölümünü İsveç'te geçirdi.
Ailesinin kökleri Artvin'e uzanıyor
Zülfü Livaneli'nin doğum yeri Konya'nın Ilgın ilçesi. Ancak ailesinin geçmişi Konya'dan daha farklı bir coğrafyaya uzanıyor.
Livanelioğlu ailesinin kökleri Artvin'in Yusufeli ilçesindeki Livane bölgesine dayanıyor. Ailenin büyük dedelerinden Ömer Efendi'nin 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı sırasında Artvin'den ayrılarak Erzurum'a gittiği ve Ahmet Muhtar Paşa'nın ordusuna katıldığı aktarılıyor.
Ailenin sonraki kuşaklarında hukukçular öne çıktı. Zülfü Livaneli'nin babası Mustafa Sabri Livanelioğlu da hukukçuydu ve meslek yaşamında Yargıtay Birinci Başkanvekilliğine kadar yükseldi. Annesinin adı ise Şükriye Livaneli'ydi.
Dolayısıyla Zülfü Livaneli'nin doğum yeri sorulduğunda Konya'nın Ilgın ilçesi, aile kökeni sorulduğunda ise Artvin-Yusufeli/Livane bağlantısı öne çıkıyor.
Zülfü Livaneli Alevi mi?
Zülfü Livaneli'nin Alevi olup olmadığı internette hakkında sıkça aranan konulardan biri. Bazı internet sitelerinde Livaneli'nin Alevi olduğu yönünde ifadeler bulunuyor. Ancak sanatçının kapsamlı biyografilerinde ve kendi yaşam öyküsünü anlatan güvenilir kaynaklarda kendisini açık biçimde “Aleviyim” şeklinde tanımladığı bir beyan öne çıkmıyor.
Livaneli'nin biyografisinde çocukluk yıllarında yazları Kur'an kursuna gittiği bilgisi yer alıyor. Aynı kaynaklarda Anadolu kültürü içerisinde yetiştiği anlatılıyor.
Bu nedenle Livaneli'nin kişisel inancını yalnızca internetteki biyografi iddialarına dayanarak kesin bir mezhep kimliğiyle tanımlamak yerine, kendi açık beyanları üzerinden değerlendirmek gerekiyor.
Yayıncılık yaptığı yıllarda gözaltına alındı
Zülfü Livaneli'nin gençlik yılları Türkiye'deki yoğun siyasi tartışmaların yaşandığı döneme denk geldi.
Askerlik görevinden sonra Ankara'ya gelen Livaneli, arkadaşı Akay Sayılır ile birlikte Ana Dağıtım isimli kitap dağıtım şirketini kurdu. Şirket daha sonra Ekim Yayınları adıyla yayınevine dönüştü.
Livaneli bu yıllarda sosyalist yazarların kitaplarını yayımladığı gerekçesiyle gözaltına alındı. Ardından tutuksuz yargılanmak üzere serbest bırakıldı.
Dönemin siyasi atmosferi ve 12 Mart 1971 askeri müdahalesinin ardından yaşanan gelişmeler Livaneli'nin hayatında önemli bir kırılma yarattı.
1971'de cezaevine girdi
Zülfü Livaneli'nin cezaevi süreci 1971 yılında yaşandı.
Livaneli, yurt dışına çıkmak amacıyla pasaport almak istediği sırada tutuklandı. Biyografik kaynaklara göre Ankara Yıldırım Bölge Sıkıyönetim Hapishanesi'nde yaklaşık 30 gün tutuklu kaldı ve ardından serbest bırakıldı.
Cezaevinden çıktıktan sonra müzik çalışmalarına devam eden Livaneli'nin bu dönemde Yaşar Kemal ile dostluğu da başladı. Yaşar Kemal'in kendisine verdiği “Ozanoğlu” adını kullanarak ilk 45'lik çalışmalarından birini hazırladı.
Türkiye'den ayrılarak İsveç'e gitti
Livaneli, yeniden arandığını öğrenmesinin ardından Türkiye'den ayrılma kararı aldı.
Önce Almanya'ya, ardından Norveç'e geçti. Daha sonra İsveç'e yerleşti. Eşi ve kızı da İsveç'te kendisine katıldı. Livaneli burada müzik ve felsefe alanındaki çalışmalarını sürdürürken bir müzik okulunda ders verdi.
İsveç yılları Livaneli'nin müzik kariyerinde de önemli bir dönem oldu. 1973 yılında ilk albümü Chants Révolutionnaires Turcs Belçika'da yayımlandı. Daha sonraki yıllarda Türkiye'ye dönerek müzik, edebiyat ve sinema alanındaki çalışmalarını sürdürdü.
Ülker Tunçay ile 1964'te evlendi
Zülfü Livaneli'nin özel hayatında uzun yıllara dayanan tek bir evlilik öne çıkıyor.
Livaneli, 1964 yılında Ülker Tunçay ile evlendi. Kaynaklarda ikinci veya üçüncü bir evliliğine ilişkin kayıt bulunmuyor. Dolayısıyla biyografik kayıtlara göre Zülfü Livaneli bir kez evlilik yaptı.
Ülker Livaneli de eşinin yurt dışına çıkmasının ardından İsveç'e gitti. Stockholm Üniversitesi'nde pedagoji eğitimi aldı. Çiftin evliliğinden 1966 yılında Aylin Livaneli dünyaya geldi.
Aylin Livaneli'nin babası
Zülfü ve Ülker Livaneli çiftinin tek çocuğu Aylin Livaneli.
1966 yılında Ankara'da dünyaya gelen Aylin Livaneli de ilerleyen yıllarda müzikle ilgilendi. Şarkıcılık ve yazarlık yapan Aylin Livaneli, albümler yayımladı ve medya alanında çeşitli çalışmalar gerçekleştirdi.
Zülfü Livaneli'nin aile yaşamında eşi Ülker Livaneli ve kızı Aylin Livaneli öne çıkarken, sanatçının 1964'te yaptığı evlilik biyografi kayıtlarında tek evliliği olarak yer alıyor.
Müzikten edebiyata uzanan kariyer
Zülfü Livaneli'nin kariyeri müzikle sınırlı kalmadı. Besteci ve yorumculuğunun yanında roman, öykü ve denemeler kaleme aldı; sinema filmleri yönetti ve film müzikleri besteledi.
Serenad, Mutluluk, Kardeşimin Hikâyesi, Son Ada, Leyla'nın Evi, Huzursuzluk ve Engereğin Gözündeki Kamaşma en fazla bilinen kitapları arasında yer aldı. Müzik kariyerinde ise Nazım Hikmet başta olmak üzere birçok şairin eserlerini besteledi.
Siyasette de görev alan Livaneli, 2002 genel seçimlerinde CHP'den İstanbul Milletvekili seçilerek TBMM'ye girdi.
20 Haziran 1946'da Konya'nın Ilgın ilçesinde doğan Zülfü Livaneli'nin aile kökleri Artvin'in Yusufeli-Livane bölgesine uzanıyor. 1971'de siyasi atmosfer içerisinde tutuklanarak yaklaşık 30 gün cezaevinde kalan Livaneli, sonraki yıllarda yurt dışına çıktı. 1964'te Ülker Tunçay ile evlenen sanatçının bu evlilikten Aylin Livaneli adında bir kızı dünyaya geldi.
