Türk Devletlerine kimlikle seyahat başladı mı, hangi ülkelerde geçerli, pasaport kalkacak mı ve Türkpol nedir soruları Astana'daki kritik toplantının ardından araştırılıyor. Türkiye tarafından Türk devletleri arasındaki güvenlik koordinasyonunun güçlendirilmesi amacıyla Interpol ve Europol benzeri “Türkpol” yapılanmasının kurulması önerildi. Toplantıda ayrıca havalimanlarında ortak pasaport kontrol noktaları oluşturulması ve mevcut kimlikle seyahat uygulamasının diğer Türk devletlerine genişletilmesi gündeme geldi. Ancak kimlikle seyahatin tüm Türk devletlerinde başladığına veya pasaport zorunluluğunun kaldırıldığına ilişkin kesinleşmiş bir düzenleme henüz bulunmuyor.
Astana’daki Toplantıda Güvenlik ve Seyahat Başlıkları Öne Çıktı
Türk devletlerinin içişleri bakanlarını bir araya getiren Astana'daki toplantıda ülkeler arasındaki iş birliğini ileriye taşıyabilecek yeni öneriler değerlendirildi.
Görüşmelerin önemli bölümünü güvenlik oluştururken vatandaşların ülkeler arasındaki seyahatlerini daha kolay hale getirebilecek uygulamalar da gündeme taşındı.
Türkiye tarafından sunulan öneriler arasında Türkpol yapılanması, Suçla Mücadele Konseyi, ortak pasaport kontrol noktaları ve kimlikle seyahat imkanının genişletilmesi bulunuyor.
Türkpol İçin Interpol ve Europol Benzeri Model Önerildi
Toplantının en dikkat çeken başlıklarından biri “Türkpol” adı verilen yeni güvenlik yapılanması oldu.
İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi tarafından sunulan öneride, Türk devletlerinin güvenlik birimleri arasında Interpol ve Europol benzeri bir koordinasyon mekanizması kurulması gündeme getirildi.
Türkpol'ün kurulması halinde üye ülkelerin emniyet ve güvenlik birimleri arasındaki bilgi paylaşımının artırılması ve sınır aşan suçlara karşı daha koordineli hareket edilmesi hedefleniyor.
Dört Türk Devletinden Öneriye Olumlu Yaklaşım Geldi
Türkpol önerisinin toplantıya katılan Kazakistan, Azerbaycan, Kırgızistan ve Özbekistan içişleri bakanları tarafından olumlu karşılandığı belirtildi.
Ancak önerinin olumlu karşılanması, Türkpol'ün resmen kurulduğu veya faaliyete geçtiği anlamına gelmiyor.
Yapının hukuki zemini, çalışma yöntemi, merkezi, görev alanları ve ülkelerin hangi şartlarda sisteme katılacağı gibi ayrıntıların ilerleyen görüşmelerde şekillenmesi bekleniyor.
Sınır Aşan Suçlarda Ortak Hareket Kabiliyeti Hedefleniyor
Türkpol'ün hayata geçirilmesi halinde temel amaçlardan biri ülkeler arasında güvenlik alanındaki bilgi paylaşımını hızlandırmak olacak.
Özellikle birden fazla ülkeyi ilgilendiren suçlarda güvenlik birimlerinin daha koordineli hareket etmesi ve operasyonel iş birliğinin geliştirilmesi hedefleniyor.
Böylece Türk devletlerinin güvenlik kurumları arasında daha kurumsal ve sürekli bir iletişim mekanizmasının oluşturulması amaçlanıyor.
Suçla Mücadele Konseyi İçin Yeni Model Masaya Geldi
Astana'daki toplantıda yalnızca Türkpol değil, Türk Devletleri arasında Suçla Mücadele Konseyi kurulması önerisi de değerlendirildi.
Planlanan mekanizmanın güvenlik alanındaki farklı tehditlere karşı ortak çalışma zemini oluşturması hedefleniyor.
Terör, uyuşturucu kaçakçılığı, yeni nesil suç örgütleri, düzensiz göç, yasa dışı bahis ve kumar gibi alanlar ortak mücadele kapsamında değerlendirilen başlıklar arasında bulunuyor.
Havalimanlarında Ortak Pasaport Kontrolü Değerlendiriliyor
Toplantının vatandaşları doğrudan ilgilendiren başlıklarından biri havalimanlarında ortak pasaport kontrol noktaları oluşturulması önerisi oldu.
Türk devletleri vatandaşlarının ülkeler arasındaki seyahat süreçlerinin kolaylaştırılması amacıyla Avrupa Birliği ülkelerindeki benzer modellerin incelenmesi gündeme geldi.
Ancak ortak kontrol noktalarının hangi havalimanlarında kurulacağı veya uygulamanın ne zaman başlayacağı konusunda kesinleşmiş bir takvim paylaşılmış değil.
Kimlikle Seyahatin Daha Fazla Ülkeye Yayılması İsteniyor
Astana toplantısında en fazla dikkat çeken önerilerden biri kimlikle seyahat imkanının diğer Türk devletlerine genişletilmesi oldu.
Türkiye'nin halihazırda Azerbaycan ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ile uyguladığı kimlikle seyahat modelinin diğer Türk devletlerini de kapsayacak şekilde genişletilmesi teklif edildi.
Önerinin hayata geçirilmesi halinde vatandaşların belirlenen ülkeler arasındaki seyahatlerinde pasaport süreçlerinin azaltılması ve bölge içindeki hareketliliğin kolaylaştırılması amaçlanıyor.
Tüm Türk Devletlerine Kimlikle Seyahat Henüz Başlamadı
Toplantı sonrasında “Artık Türk devletlerine kimlikle gidilecek” şeklinde bir değerlendirme yapmak için henüz erken.
Paylaşılan bilgilere göre kimlikle seyahat uygulamasının diğer Türk devletlerinde başladığını gösteren kesinleşmiş bir düzenleme bulunmuyor.
Astana'da gündeme getirilen konu şu aşamada öneri ve çalışma başlığı niteliğinde. Dolayısıyla vatandaşların mevcut seyahatlerinde yürürlükteki pasaport, vize ve kimlik kurallarına göre hareket etmesi gerekiyor.
Pasaportların Tamamen Kalktığına İlişkin Bir Karar Bulunmuyor
Türk devletleri arasında seyahatlerin kolaylaştırılması yönündeki çalışmalar, pasaportların tamamen kaldırıldığı anlamına gelmiyor.
Gündemde bulunan öneri, belirli ülkeler arasında kimlik kartıyla seyahat imkanının genişletilmesine dayanıyor.
Uygulamanın yürürlüğe girebilmesi için ilgili ülkeler arasında gerekli düzenlemelerin yapılması ve seyahat şartlarının kesinleştirilmesi gerekecek.
Azerbaycan ve KKTC Modelinin Genişletilmesi Hedefleniyor
Türkiye açısından kimlikle uluslararası seyahat yeni bir uygulama değil. Azerbaycan ve KKTC ile kimlik kartı kullanılarak seyahat edilebiliyor.
Astana'daki önerinin temelinde de mevcut uygulamanın diğer Türk devletleriyle genişletilmesi bulunuyor.
Bu modelin kabul edilmesi halinde Türk devletleri arasında seyahat açısından önemli bir kolaylık ortaya çıkabilir. Ancak hangi ülkelerin sisteme dahil olacağı ve uygulamanın hangi tarihte başlayacağı henüz kesinleşmedi.
Ankara’daki Liderler Zirvesi Yeni Adımlar İçin Önem Taşıyor
Astana'da ele alınan önerilerin bir sonraki önemli adresinin Ankara olması bekleniyor.
Toplantının, gelecek ay Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın ev sahipliğinde yapılması planlanan Türk Devletleri Teşkilatı Liderler Zirvesi öncesinde hazırlık niteliği taşıdığı belirtildi.
Astana'da gündeme gelen konuların liderler düzeyindeki görüşmelerde daha kapsamlı şekilde değerlendirilmesi bekleniyor.
Kimlikle Seyahatin Kapsamı Ankara’daki Görüşmelerle Şekillenebilir
Ankara'daki zirvede özellikle vatandaşları doğrudan ilgilendiren seyahat kolaylıklarının yeniden gündeme gelmesi bekleniyor.
Kimlikle seyahatin genişletilmesi, ortak pasaport kontrol noktaları ve ülkeler arasındaki hareketliliğin kolaylaştırılması bu kapsamda değerlendirilecek konular arasında bulunuyor.
Bununla birlikte uygulamanın başlayabilmesi için önerilerin somut kararlara ve gerekli hukuki düzenlemelere dönüşmesi gerekiyor. Bu nedenle şu aşamada yeni ülkeler için kesin bir başlangıç tarihi vermek mümkün değil.
Türkpol ve Kimlikle Seyahat Ayrı Alanlarda İlerleyen İki Önemli Başlık
Astana toplantısında gündeme gelen Türkpol ve kimlikle seyahat önerileri aynı iş birliği sürecinin parçaları olsa da farklı amaçlara hizmet ediyor.
Türkpol, güvenlik birimleri arasındaki koordinasyonu ve suçla mücadeleyi güçlendirmeyi hedeflerken kimlikle seyahat vatandaşların Türk devletleri arasındaki hareketliliğini kolaylaştırmaya yönelik bir uygulama olarak değerlendiriliyor.
Her iki başlık için de önümüzdeki süreçte yapılacak görüşmeler belirleyici olacak. Özellikle Ankara'daki liderler zirvesi, önerilerin somut bir takvime dönüşüp dönüşmeyeceğinin görülmesi açısından önem taşıyor.
