Türkiye'nin yakın siyasi tarihinde 12 Eylül 1980 askeri darbesinin beş generalinden biri olarak anılan Tahsin Şahinkaya, uzun yıllar Türk Hava Kuvvetlerinde görev yaptı. Pilotluktan orgeneralliğe uzanan askerî kariyerinde Hava Kuvvetleri Komutanlığına kadar yükselen Şahinkaya, darbenin ardından oluşturulan Millî Güvenlik Konseyinde yer aldı. Yıllar sonra Kenan Evren ile birlikte 12 Eylül davasında yargılanan Şahinkaya, dava süreci devam ederken 2015 yılında hayatını kaybetti.
Tahsin Şahinkaya kimdir, kaç yaşındaydı ve nereliydi?
Tam adı Ali Tahsin Şahinkaya olan emekli orgeneral, 1 Mayıs 1925 tarihinde Amasya'nın Merzifon ilçesinde dünyaya geldi. Askerî eğitimini tamamladıktan sonra Türk Hava Kuvvetlerinde görev alan Şahinkaya, kariyeri boyunca pilotluk, kurmaylık ve üst düzey komutanlık görevlerinde bulundu.
Şahinkaya, 9 Temmuz 2015 tarihinde İstanbul'da yaşamını yitirdi. 90 yaşında hayatını kaybeden eski Hava Kuvvetleri Komutanı, Karacaahmet Mezarlığı'na defnedildi.
Tahsin Şahinkaya'nın askerî kariyeri nasıl başladı?
Tahsin Şahinkaya'nın askerî yaşamı genç yaşlarda aldığı eğitimle başladı. Harp Okulundaki eğitiminin ardından hava sınıfında görev yapmaya başlayan Şahinkaya, 1944 yılında pilotaj eğitimi için ABD'ye gönderildi.
Buradaki eğitimini tamamlamasının ardından Türkiye'ye dönen Şahinkaya, Eskişehir Hava Okulunda görev yaptı. Kariyerinin ilerleyen dönemlerinde hava fotoğrafçılığı ve istihbarat alanlarında da çeşitli görevler üstlendi.
Şahinkaya'nın pilotlukla başlayan askerî kariyeri ilerleyen yıllarda kurmay ve komuta görevleriyle devam etti.
Tahsin Şahinkaya hangi rütbelere yükseldi?
Tahsin Şahinkaya, 1957 yılında Hava Harp Akademisinden mezun oldu. Kurmay subay olarak görevlerini sürdürmesinin ardından Türk Silahlı Kuvvetlerindeki terfi süreci başladı.
1965 yılında tuğgeneralliğe yükselen Şahinkaya, 1969'da tümgeneral, 1973'te korgeneral ve 1977'de orgeneral oldu.
Askerî kariyerinde Hava Harp Akademisi Komutanlığı, Hava Harp Okulu Komutanlığı ve harekât alanındaki çeşitli üst düzey görevlerde bulundu. Bu süreç, Şahinkaya'nın Hava Kuvvetlerinin en üst makamına yükselmesinin önünü açtı.
Tahsin Şahinkaya Hava Kuvvetleri Komutanı ne zaman oldu?
Tahsin Şahinkaya, 21 Ağustos 1978 tarihinde Hava Kuvvetleri Komutanlığına getirildi. Böylece Türk Hava Kuvvetlerinin en üst düzey komuta görevini üstlendi.
Görevi sırasında Türkiye, siyasi şiddet, ekonomik sorunlar ve toplumsal gerilimlerin yoğunlaştığı bir dönemden geçiyordu. Şahinkaya'nın adı da 12 Eylül 1980'de gerçekleştirilen askeri darbeyle birlikte Türkiye'nin siyasi tarihinde daha fazla öne çıktı.
Hava Kuvvetleri Komutanlığı görevini darbeden sonra da sürdüren Şahinkaya, 6 Aralık 1983 tarihinde emekliye ayrıldı.
Tahsin Şahinkaya'nın 12 Eylül'deki görevi neydi?
12 Eylül 1980'de Türk Silahlı Kuvvetlerinin yönetime el koymasının ardından ülke yönetimini Millî Güvenlik Konseyi üstlendi. Dönemin Hava Kuvvetleri Komutanı Tahsin Şahinkaya da konseyin beş asker üyesinden biri oldu.
Konseyin başkanlığını Genelkurmay Başkanı Kenan Evren yürütürken Tahsin Şahinkaya, Kara Kuvvetleri Komutanı Nurettin Ersin, Deniz Kuvvetleri Komutanı Nejat Tümer ve Jandarma Genel Komutanı Sedat Celasun ile birlikte Millî Güvenlik Konseyinde yer aldı.
Bu nedenle Şahinkaya'nın adı askerî kariyerinin yanı sıra 12 Eylül döneminde alınan siyasi kararlar ve sonraki yıllarda yürütülen hukuki süreçlerle birlikte anıldı.
Tahsin Şahinkaya neden yargılandı?
12 Eylül darbesini gerçekleştiren isimlerin yargılanmasının önündeki en önemli hukuki engellerden biri, 1982 Anayasası'nın geçici 15. maddesiydi. Bu düzenleme, 2010 yılında yapılan anayasa değişikliği referandumunun ardından kaldırıldı.
Değişikliğin ardından 12 Eylül darbesiyle ilgili suç duyuruları ve hukuki süreçler başladı. Hayatta olan Millî Güvenlik Konseyi üyelerinden Kenan Evren ile Tahsin Şahinkaya hakkında dava açıldı.
İki eski general, 12 Eylül 1980'de anayasal düzeni ortadan kaldırmaya yönelik eylemler nedeniyle yargılandı. Böylece Türkiye tarihinde ilk kez 12 Eylül askeri darbesinin hayatta kalan lider kadrosu mahkeme karşısına çıktı.
Tahsin Şahinkaya 12 Eylül davasında ceza aldı mı?
12 Eylül davasında Ankara 10. Ağır Ceza Mahkemesi, 2014 yılında Kenan Evren ve Tahsin Şahinkaya hakkında ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına hükmetti. Sanıkların yaşları nedeniyle cezalar müebbet hapse çevrildi.
Mahkeme ayrıca iki ismin rütbelerinin sökülmesine ilişkin karar da verdi. Ancak karar kesinleşmeden dosya temyiz incelemesi için Yargıtay'a taşındı.
Hem Kenan Evren hem de Tahsin Şahinkaya'nın temyiz süreci devam ederken 2015 yılında hayatını kaybetmesi nedeniyle dava hukuken kesinleşmiş bir mahkûmiyetle sonuçlanmadı. Bu ayrıntı, 12 Eylül davasının hukuki sonucu değerlendirilirken önem taşıyor.
Tahsin Şahinkaya ne zaman emekli oldu?
Tahsin Şahinkaya, Hava Kuvvetleri Komutanlığı görevini yaklaşık beş yıl sürdürdü. 1978'de başladığı görevini 12 Eylül darbesinin ardından oluşturulan yeni siyasi düzen döneminde de devam ettirdi.
Şahinkaya, 6 Aralık 1983 tarihinde aktif askerlik yaşamını tamamlayarak emekliye ayrıldı. Böylece pilotaj eğitimiyle başlayan ve Hava Kuvvetleri Komutanlığına kadar uzanan askerî kariyeri sona erdi.
Emekliliğinin ardından kamuoyunda özellikle 12 Eylül dönemindeki rolüyle anılmaya devam etti.
Tahsin Şahinkaya evli miydi, çocuğu var mıydı?
Tahsin Şahinkaya'nın özel yaşamı askerî ve siyasi kariyeri kadar kamuoyuna yansımadı. Biyografik kayıtlarda evli ve iki çocuk babası olduğu bilgisi bulunuyor.
Şahinkaya'nın kamuoyundaki tanınırlığı ağırlıklı olarak Türk Hava Kuvvetlerindeki görevleri, Millî Güvenlik Konseyi üyeliği ve 12 Eylül davasındaki yargılama süreci üzerinden şekillendi.
Tahsin Şahinkaya ne zaman ve kaç yaşında öldü?
Tahsin Şahinkaya, 9 Temmuz 2015 tarihinde İstanbul'da 90 yaşında hayatını kaybetti. Şahinkaya'nın ölümü, hakkındaki 12 Eylül davasının temyiz süreci devam ederken gerçekleşti.
Cenazesi İstanbul'daki Karacaahmet Mezarlığı'na defnedildi. Şahinkaya'nın ölümüyle birlikte 12 Eylül askeri darbesini gerçekleştiren Millî Güvenlik Konseyinin hayatta kalan son isimlerinden biri de yaşamını yitirmiş oldu.
