Borsa İstanbul'da işlem gören şirketlerin ortaklarını yakından ilgilendiren karar, piyasalarda adeta şok etkisi yarattı. Uzun süredir kulislerde konuşulan ancak detayları netleşmeyen düzenleme yayımlandı. SPK'nın aldığı bu son kararla birlikte artık isteyen ortak, elindeki devasa payları istediği gibi kapalı kapılar ardında veya özel emirlerle satamayacak. Hesaplar şaştı; zira yeni dönemde belirli limitleri aşan devir işlemleri için Kurul'un kapısını çalmak zorunlu hale geldi.
Yüzde 50 Sınırı Ne Anlama Geliyor?
Düzenlemenin kalbinde şirketlerin fiili dolaşımdaki pay oranları yatıyor. Yeni kurala göre, herhangi bir 12 aylık dönem içerisinde yapılacak satışlarda tablo ikiye ayrıldı. Eğer bir şirketin fiili dolaşımdaki pay oranı yüzde 50'nin üzerindeyse, ortaklar sermayeyi temsil eden payların en fazla yüzde 2'sini borsa dışında satabilecek. Bu kapsama özel emir, BİAŞ Toptan Satışlar Pazarı (TSP) veya virman ve devir yöntemleriyle yapılan tüm işlemler dahil edildi.
Fiili dolaşım oranı yüzde 50 ve altında kalan şirketlerde ise bu sınır yüzde 4 olarak kayıtlara geçti.
Uygulamada kafa karışıklığını önlemek adına hesaplama yöntemi de netleştirildi. Oranlar belirlenirken, satışın yapıldığı günkü geçerli fiili dolaşım oranı dikkate alınacak.
Habersiz Satışa Geçit Yok
Peki ya bu oranları aşan devirler yapılmak istenirse ne olacak? İşte tam bu noktada SPK'nın sıkı denetim mekanizması devreye giriyor. Belirlenen limitlerin üzerine çıkmak isteyenlerin, Pay Tebliği'ndeki bazı şartlardan muaf tutulsa bile, 'pay satış bilgi formu' düzenlemesi ve bunu Kurul'un onayına sunması şart koşuldu.
Kurul onayı olmadan borsada işlem görmeyen nitelikteki payların, işlem gören tipe dönüşmesi kesinlikle yasaklandı. Form onaylanmadan ne özel emir girilebilecek ne de TSP işlemlerine konu edilip virman yapılabilecek. Tüm bu sürecin faturası ve yasal sorumluluğu ise payını devreden ortak ile bu işleme aracılık eden yatırım kuruluşuna kesilecek.
BIST 30 ve Kamuya Muafiyet Kararı
Kararın en can alıcı noktalarından biri de istisnalar listesi oldu. Uygulama piyasadaki her şirketi kapsamıyor.
BIST 30 Endeksi'nde yer alan dev şirketlerin yanı sıra yönetim hakimiyeti Hazine ve Maliye Bakanlığı, Türkiye Varlık Fonu (TVF) ve kamu kurumlarında olan ortaklıklar bu kısıtlamalardan tamamen muaf tutuldu.
Öte yandan mağduriyetleri önlemek adına bir de tarih sınırı çizildi. 29 Ağustos 2026 tarihinden önce gerçekleştirilen borsa dışı satışların, 12 aylık kotanın hesaplamalarına dahil edilmeyeceği vurgulandı.
Yatırımcı cephesinde şeffaflığı artırması beklenen bu radikal hamlenin, tahta yapıcıların ve büyük ortakların manevra alanını ne kadar daraltacağı zamanla anlaşılacak.
