Obama birinci döneminde İsrail den uzak durdu ve
Netanyahu ile fotoğraf vermedi. Aksine, Kahire ye gitti ve Kahire
Üniversitesi nden İslam âlemine hitap etti. Bu konuşmasıyla Bush un yıktığı
gönülleri onarmaya çalıştı. Onarabildi mi Su götürür. İkinci döneminin
başlangıcında ise İsrail le siftah yaptı. Arap Baharı ülkelerinden hiçbirine
uğramadığı gibi bölge ziyareti kapsamına Türkiye yi bile almadı! Neden acaba
Bu sorunun herkese göre ayrı cevabı var. Birinci dönemde İsrail e gitmeyerek
Yahudilerin hissiyatını kırmış ve rencide etmişti. Kimilerine göre, gönüllerini
almak ve kırılan gururlarını tamir etmek için ikinci dönemin başında İsrail i seçti.
Çokları bu geziye jest gözüyle bakıyor. Onun ötesinde istikşaf gezisi ve
bölgenin nabzını tutmak olarak görenler de çok. Peki, kimin nabzını tutmak
istiyor Netanyahu mu değişti yoksa Obama mı Yoksa ikisi de değişerek orta bir
noktaya mı geldiler İsrail de değişen şu: İşçi Partisi nin yerini Yair
Lapid in başkanı olduğu Yesh Atid adlı biraz ılıman sol bir parti almıştır.
Lakin şahinlere ilaveten yeni bir şahin parti daha türemiştir. Yahudi Evimiz.
Kimileri Obama nın tarihi ve sembolik ziyaretinde iki hususun öne çıktığını
düşünüyor. Bunlardan birisi iki devletli çözüm modelini yeniden canlandırmak ve
İran ın nükleer programını görüşmek. Bununla birlikte Netanyahu iki devletli
çözüme teşne değil. Seçime katılan partilerin birçoğu meseleyi gündeme bile getirmediler.
Bu durumda zaten mütereddit olan Obama nın yeni İsrail hükümetinin sıcak
bakmadığı bir süreci canlandırması mümkün mü Birileri Obama nın ölen süreci
canlandırmak istediğini söylerken birileri gündeminin sonlarında olduğunu ifade
etmektedir. Filistin halkının yüzde 77 si Obama ve girişimlerinden umutlu
değil.
*
Obama İsrail ile ABD arasında kopmaz bağları teyit etmek
ve İsrail in güvenliğine sınırsız desteğini yenilemeye geldiğini ifade
etmiştir. Ebedi ittifaktan bahsetmiştir. Bu İsrail e mutlak bağlılık anlamına
geliyor. Bu bağlılığı diğer başkanlar birinci devrelerinde gösterirler
ikincisinde nispeten daha esnek davranırlardı. Obama ise süreci tersinden
işletmiştir. İkinci döneminde birinci döneminde olması gibi davranmıştır.
Başkan olarak birinci ziyareti olsa bile kişisel üçüncü ziyaretini
gerçekleştirmiştir. Daha kötüsü Yahudilerle kutsal topraklar arasında üç bin
yıllık bağdan söz etmiştir. Bu İsrail devletine, tarihi meşruiyet atfetmektir.
Obama tehlikeli bir Siyonizm vurgusunda ve hatta propagandasında bulunmuştur.
2009 yılında Kahire de yaptığı konuşmasında İsrail in,
Avrupa da yaygın olan Yahudi aleyhtarlığı ve eşi görülmemiş Holokost un bir
sonucu olarak kurulduğunu söylemişti. Obama nın Kahire deki sözleri, tarihi
yanlış okumanın ve çarpıtmanın bir sonucuydu. Yanlış sözlerdi. Şimdi yanlışını
daha büyük bir yanlışla düzeltmiştir. Kahire deki sözlerinden alınan Yahudileri
memnun etmek için Yahudilerin tarihi haklarından bahsetmiştir. Hazreti
İbrahim den beri bölgeyi Yahudilerin mülkü gibi göstermiştir. Yahudileri bu
sözleriyle memnun ve bahtiyar etmiştir. Yahudiler Mübarek, stratejik ortakları
ve hazineleri olduğu halde 30 yıllık iktidarında İsrail i ziyaret etmemesini
affetmemişler ve Lieberman hakkında canı cehenneme demişti. Birinci döneminde
ziyaret etmediği için Obama ya da kırgındılar. Obama bütün kırgınlıkları tamir
etti. Onun ötesinde ziyaret sirk havasında geçti. Obama yı Ben Gurion
Havaalanı nda bin kişi karşıladı. Sonra Netanyahu ile Obama aynı tornadan
çıkmış gibi aynı elbiseleri ve kravatları taktılar.
*
Netanyahu Filistin-İsrail barışına kenetlenmek yerine
İran ın nükleer programına kilitlenmiş bulunuyor. İki devlet modeli konusunda
yeni İsrail kabinesi belli belirsiz işaretler gönderiyor. İsrail in eski bal
tuzağı Tzipi Livni iki devlet modelli müzakerelere sıcak bakarken Bennett ve
Yahudi Evimiz Partisi bu formüle karşı çıkıyor. Onun ötesinde Yahudi Evimiz
Partisi nin Batı Şeria daki yerleşimci Yahudileri temsil ettiğine inanılıyor.
Çift devlet formülünün çökmesi ister istemez geriye tek devlet formülünü
getiriyor. Bu da bölgede çatışma ortamını yeniden tetikler. İki devlet
formülünün ortadan kalkmasına mukabil Bennett, Filistinlilere yaşadıkları
bölgede özerklik verilmesini teklif ediyor. Bunun Filistinlilerin beklentisine
cevap vermesi mümkün değil. Filistinlilerin Yahudilerle tek devlet çatısı
altında buluşmaları halinde ise nüfus hareketleri nedeniyle Filistinlilerin bu
defa mücadeleyi yatakta ve sandıkta kazanmaları anlamına geliyor. Bu da
Yahudileri korkutuyor. Belki de bundan dolayı İsrail yönetimi önceden
Filistinlilere devleti Yahudi devleti olarak onaylatmaya çalışıyor. The
Washington Post yazarlarından E. J. Dionne Jr., Obama nın iki devlet formülünü
kurtarmak için geldiğini zira zamanın bu formülün aleyhine işlediğini ve
düşmanı haline geldiğini ifade ediyor. Obama nın son bir gayretle bunu
kurtarmaya bölgeye geldiğini yazıyor. Tarih aynasında sonuç bellidir: Zaman
Obama yı da eskitecektir!
