Türkiye'de kamu çalışanları ile emeklileri arasındaki gelir adaletsizliği tartışmaları son yılların en önemli sosyal güvenlik başlıklarından biri haline gelmiştir. Özellikle 2023 yılının ortasında yapılan yasal düzenlemelerle aktif görevdeki kamu personeline sağlanan ilave ödemelerin emeklilik haklarına yansıtılmaması, yüz binlerce memur emeklisinin hak kaybı yaşamasına zemin hazırlamıştır. Aradan geçen zaman zarfında enflasyonist baskılar ve hayat pahalılığı nedeniyle daha da derinleşen bu gelir uçurumu, mağduriyet yaşayan vatandaşlar ve ilgili sendikalar tarafından yargı organlarına taşınmıştır. Yargı sürecinde yaşanan son gelişmeler, mağduriyetin giderilmesi hususunda yeni bir beklenti dalgası yaratmıştır.
375 SAYILI KHK VE İLAVE ÖDEME DÜZENLEMESİ
Sosyal güvenlik sistemindeki aksaklıkları değerlendiren SGK Uzmanı Dilek Ete, 2023 Temmuz döneminde 375 sayılı Kanun Hükmünde Karanname’ye eklenen 40. maddenin yarattığı tahribata dikkat çekti. Ete, yapılan düzenlemenin teknik boyutlarını ve memur emeklileri üzerindeki doğrudan etkilerini şu detaylarla aktardı:
-
İlave Ödeme Mantığı: Görevdeki memurlara "ilave ödeme" adı altında verilen 8.077 TL'lik tutardan yalnızca damga vergisi kesintisi yapılmıştır.
-
Organik Bağın Koparılması: Memur ile memur emeklisi arasındaki 5434 sayılı kanundan ve toplu sözleşmelerden doğan organik bağ, yapılan bu teknik tanımlama ile devre dışı bırakılmıştır.
-
Uzun Vadeli Sigorta Kesintisi: Verilen tutarın taban veya ana aylıklara eklenmemesi ve uzun vadeli sigorta kolları primi kesilmemesi nedeniyle ödeme emeklilere yansıtılmamıştır.
-
Aktif-Pasif Maaş Uçurumu: Güncellenen son ekonomik verilerle birlikte görevdeki memur ile memur emeklisi arasındaki aylık gelir farkı 20.000 TL ila 25.000 TL bandına kadar yükselmiştir.
AYM DAVA BİRLEŞTİRMESİ VE GELEN UYARILAR
İdare mahkemeleri üzerinden yürütülen bireysel ve kurumsal itirazların ardından Anayasa Mahkemesi, 6 Ağustos itibarıyla 1 milyona yakın vatandaşı ilgilendiren başvuruları tek bir dosyada birleştirme kararı almıştır. Yüksek Mahkeme'nin konuyu Anayasa'nın 10. maddesinde yer alan eşitlik ilkesi ve 60. maddesindeki sosyal güvenlik hakkı çerçevesinde usulden inceleyecek olması olumlu bir adım olarak değerlendirilmektedir. Bununla birlikte SGK Uzmanı Dilek Ete, mahkemenin toplu bir geriye dönük ödeme kararı vermesinin zayıf bir ihtimal olduğunu, ancak geleceğe dönük maaş artışlarına etki edebilecek bir içtihat çıkabileceğini vurgulayarak kamuoyunu temkinli olmaya davet etmiştir.
