İstanbul'da riskli binalarını yenilemek isteyen vatandaşlara yönelik Yarısı Bizden Kampanyası'nın süresi 31 Aralık 2027'ye kadar uzatıldı. Devletin konut başına sağladığı toplam 1 milyon 875 bin liralık desteğe rağmen bazı bölgelerde ev sahiplerinden yüksek tutarlarda ek ödeme isteniyor. Gayrimenkul Uzmanı Şenay Araç, yaptığı açıklamada, müteahhitlerin talep ettiği tutarların ilçeye ve binanın özelliklerine göre değiştiğini belirtti. Araç'ın verdiği örneklere göre İstanbul'da bazı dönüşüm projelerinde daire başına istenen ödeme 3 milyon liraya kadar çıkabiliyor.
YARISI BİZDEN KAMPANYASINDA DESTEK NE KADAR?
Kentsel dönüşümde Yarısı Bizden Kampanyası kapsamında bir konut için 875 bin lira hibe, 875 bin lira kredi ve 125 bin lira taşınma yardımı sağlanıyor. Böylece toplam destek 1 milyon 875 bin liraya ulaşıyor.
İş yerleri için ise 437 bin 500 lira hibe, 437 bin 500 lira kredi ve 125 bin lira taşınma desteği veriliyor. İş yeri başına toplam destek 1 milyon lira olarak uygulanıyor.
Kredi geri ödemeleri yapı ruhsatının alınmasından iki yıl sonra başlıyor. On yıla kadar vade imkânı sunulurken ödemenin başladığı ilk yıl faiz uygulanmıyor. Sonraki yıllarda borç tutarı TÜFE oranının yarısı kadar güncelleniyor.
Gayrimenkul Uzmanı Şenay Araç, devlet desteğinin özellikle dönüşüm maliyetlerini karşılamakta zorlanan vatandaşlar için önemli olduğunu belirtti. Ancak sağlanan desteğin her binanın yenileme maliyetini tamamen karşılamayabileceğine dikkat çekti.
Araç, riskli binada yaşayan vatandaşların öncelikle yetkili bir kuruluşa riskli yapı tespiti yaptırmaları, ardından güvenilir bir müteahhitle anlaşarak sözleşme hazırlamaları gerektiğini söyledi.
BAHÇELİEVLER'DE 1,5 MİLYON, FLORYA'DA 3 MİLYON TL
Kentsel dönüşümde ev sahiplerinin cebinden çıkacak ek tutarın her bölgede aynı olmadığını belirten Şenay Araç, maliyetleri etkileyen unsurları anlattı.
Binanın bulunduğu konum, arsa büyüklüğü, kat sayısı ve mevcut imar haklarının müteahhidin talep edeceği ödemede belirleyici olduğunu ifade etti.
Araç'ın verdiği örneklere göre Bahçelievler'deki bazı dönüşüm projelerinde daire başına 1 milyon 200 bin lira ile 1 milyon 500 bin lira arasında ek ödeme talep ediliyor.
Florya'da bu rakam yaklaşık 3 milyon liraya çıkarken Bağcılar'da bazı projelerde 350 bin ile 400 bin lira arasında değişiyor.
Bunun her bina için geçerli bir fiyat olmadığını belirten Araç, kimi projelerde metrekare değişiklikleriyle dönüşüm yapılabildiğini ve ev sahiplerinden ek ücret alınmayabildiğini aktardı.
Maddi imkânları sınırlı olan vatandaşların kredi ya da farklı finansman seçeneklerini değerlendirebileceğini söyleyen Araç, bazı maliklerin dönüşüm giderlerini karşılayamadıkları için evlerini satmak zorunda kaldıklarını da dile getirdi.
MÜTEAHHİT SEÇİMİNDE BU AYRINTILARA DİKKAT
Şenay Araç, kentsel dönüşümde en fazla sorun yaşanan konulardan birinin müteahhit seçimi olduğunu belirtti.
Ev sahiplerinin anlaşma yapmadan önce firmanın geçmiş projelerini, faaliyet süresini, merkez adresini ve şirket belgelerini araştırması gerektiğini söyledi.
Sözleşmelerin noter aracılığıyla düzenlenmesini öneren Araç, maliklerin bir avukat ve mimardan destek almasının ileride yaşanabilecek anlaşmazlıkları azaltacağını ifade etti.
Teslim tarihi, dairenin metrekaresi, gecikme halinde uygulanacak cezai şartlar ve tarafların yükümlülüklerinin sözleşmede açıkça yazılması gerektiğini vurguladı.
Araç, müteahhitten banka teminatı alınmasını ve projeye uygun bina tamamlama sigortası yaptırılmasını da önerdi. Böylece yüklenicinin mali sıkıntıya düşmesi ya da inşaatı yarım bırakması durumunda doğabilecek risklerin azaltılabileceğini belirtti.
İstanbul'da riskli binaların yenilenmesinin ertelenmemesi gerektiğini söyleyen Araç, 1999 depremini yaşadığını hatırlatarak vatandaşlara şu soruyu yöneltti:
“Güvenli yaşamak mı, çökmek üzere olan riskli bir binada yaşamak mı?”
Depremde sevdiklerini ve komşularını enkaz altından çıkarmanın üzüntüsünü yaşadığını anlatan Araç, sözlerini şöyle sürdürdü:
“Sabah yatağınızda mı uyanmak istersiniz, yoksa molozların altında mı?”
Dönüşüm sürecinde dairelerin büyüklüğü ve iç donanımı konusunda yaşanan anlaşmazlıkların zaman kaybına yol açabildiğini ifade eden Araç, bazı bina sakinlerinin taleplerini şu sözlerle anlattı:
“Yok metrekarem küçülecek, yok evin içi lüks olsun, yok mutfak şu marka olsun.”
Araç, kentsel dönüşümün İstanbul açısından ertelenmemesi gereken bir ihtiyaç olduğunu vurguladı.
Yarısı Bizden Kampanyası'nın 31 Aralık 2027'ye uzatılmasıyla evlerini yenilemek isteyen vatandaşlara ek süre tanınırken, müteahhitle yapılacak sözleşmeler ve talep edilen ilave ödemeler dönüşüm kararında belirleyici olmaya devam ediyor.
