İstanbul’da etkili olan şiddetli sağanak, kentin sel geçmişini yeniden gündeme taşıdı. Beykoz’da metrekareye 255,8 kilogram yağış düştüğü bildirilirken, İstanbul Valiliğinin açıkladığı verilere göre su baskınlarından heyelanlara kadar binlerce ihbar yapıldı. Yağışın ardından iki kişinin hayatını kaybettiği bildirildi. İstanbul Valisi Davut Gül, "1942 yılından itibaren İstanbul'a düşen en büyük yağışı aldık" ifadelerini kullandı. İstanbul’da aşırı yağışların yol açtığı afetler yalnızca son yıllarla sınırlı kalmayıp tarihsel kayıtlara göre 1951’den itibaren farklı dönemlerde çok sayıda evin zarar görmesine, iş yerlerinin sular altında kalmasına ve can kayıplarına neden oldu. Özellikle 1951, 1955, 1974 ve 1987’deki seller ile 2009’daki Ayamama Deresi felaketi, kentin afet hafızasında öne çıkan olaylar arasında yer aldı.
GEÇMİŞ YILLARIN AĞIR BİLANÇOSU VE BÜYÜK SELLER
İstanbul'da 1951 yazında haziran, temmuz ve ağustos aylarında etkili olan şiddetli yağışlar can ve mal kayıplarına yol açtı. Tarihsel kayıtlara göre haziran ayında sel nedeniyle iki kişi hayatını kaybederken, temmuz ayındaki sellerde 10 kişi öldü ve 9 kişi yaralandı. Bu dönemde 223 evin hasar gördüğü, yaklaşık 2 bin evin su bastığı kaydedildi. Arnavutköy ile Bebek arasındaki bölge çamurla kaplanırken, Ayasofya Müzesi de yağışların yol açtığı tahribattan etkilendi. 18 Ağustos 1955’te ise Avrupa Yakası'ndaki birçok semtte sel yaşandı. Karagümrük, Samatya, Langa, Küçükmustafapaşa, Şehremini, Eyüp, Kumkapı, Balat ve Kasımpaşa yağışlardan etkilenirken, Fatih’te çöken bir apartmanda 14 kişinin hayatını kaybettiği ve 5 kişinin yaralandığı bilgisi yer aldı. 22 Ağustos 1957’deki yaz yağmurlarında 150’den fazla ev sular altında kalırken, 18 Mart 1958’deki şiddetli yağışlar Elmalı ve Bahçeköy bentlerinin taşmasına neden oldu ve bin 500 evin sakinleri tahliye edildi. 20 Ağustos 1968’deki fırtınada Kadıköy’de çatılar uçarken Beşiktaş, Zeytinburnu, Eyüpsultan, Balat ve Hasköy’de su baskınları yaşandı. Mayıs 1974’te ise Kâğıthane Deresi’nin taşması sonucu 1.000’den fazla ev sular altında kalırken üç kişi hayatını kaybetti. 1981 yılı ise Kandilli Rasathanesi ölçümlerine göre yıllık 1.289 milimetre yağış miktarıyla ve 10 Eylül 1981'de kaydedilen 136,1 milimetrelik günlük rekorla kayıtlara geçti.
AYAMAMA DERESİ FELAKETİ VE 2009 KABUSU
İstanbul’un yakın tarihindeki en ağır sel felaketlerinden biri, Eylül 2009’da yaşandı. 7-13 Eylül döneminde etkili olan yağışların en ağır sonuçları 8-9 Eylül’de görüldü. İstanbul Üniversitesi bünyesinde hazırlanan akademik çalışmada, 9 Eylül’deki şiddetli yağış sırasında metrekareye yaklaşık 90 kilogram yağış düştüğü belirtildi. Ayamama Deresi ve kollarının taşmasıyla İkitelli, Basın Ekspres Yolu çevresi, İSTOÇ ve Mahmutbey-Yeşilköy bağlantı yolu başta olmak üzere çok sayıda bölge sular altında kaldı. İş yerleri, sanayi tesisleri ve ulaşım güzergâhları büyük zarar gördü. Felakette 31 kişi hayatını kaybederken dokuz kişi kayboldu. Akademik çalışmada, olayın sektöre yansıyan mali bilançosunun 700 milyon TL’ye ulaştığı aktarıldı. İstanbul Büyükşehir Belediyesi İtfaiyesinin dönem kayıtlarında, İkitelli Basın Ekspres Yolu’nda araçlarında mahsur kalan yaklaşık 50 kişinin kurtarıldığı bilgisi de yer aldı.
Felaketin etkisini artıran unsurlar arasında dere yatakları ve taşkın alanlarındaki yapılaşma, sanayi tesisleri, iş yerleri, köprüler ve menfezlerin suyun denize ulaşmasını zorlaştırması gösterildi. 27 Temmuz 2017’deki kuvvetli sağanakta ise kısa sürede yoğunlaşan yağış nedeniyle bazı cadde ve sokaklarda su birikintileri oluşurken, 28 Eylül 2017’de Sarıyer Kireçburnu’nda metrekareye 128,9 kilogram yağış kaydedildi. Fırtına nedeniyle 228 ağacın devrildiği ve 88 çatının uçtuğu bildirildi.
REKOR YAĞIŞ VE ALINAN TEDBİRLER
14 Ekim Çarşamba günü başlayan ve gece boyunca etkisini sürdüren sağanak, İstanbul’un birçok ilçesinde hayatı olumsuz etkiledi. İstanbul Valiliğinin 14 Ekim saat 06.00-20.00 dönemine ilişkin açıklamasına göre AFAD ve 112 Acil Çağrı Merkezi’ne toplam 2 bin 518 ihbar ulaştı. İhbarların 1.277’si su baskını, 15’i heyelan, 47’si mahsur kalma, 13’ü ağaç devrilmesi ve ikisi çatı uçmasıyla ilgiliydi. Araçlara ilişkin 76, konutlara ilişkin 808 ve iş yerlerine ilişkin 280 ihbar kaydedildi. Valiliğin paylaştığı ölçümlerde Beykoz-Ömerli’de metrekareye 193,84 kilogram, Arnavutköy’de 125,9 kilogram, Sarıyer-İTÜ Maslak’ta 124,72 kilogram, Çatalca’da 75,2 kilogram, Kartal’da 14,3 kilogram ve Bakırköy’de 6,8 kilogram yağış düştüğü bildirildi. Daha sonraki haberlerde ise Beykoz’da metrekareye düşen yağış miktarının 255,8 kilograma ulaştığı aktarıldı. Yağışın bazı ölçüm noktalarında 1985’ten bu yana kaydedilen en yüksek seviyelere ulaştığı bildirildi. 15 Ekim'de Fatih’in Balat Mahallesi’ndeki Çukurbostan Parkı’nda 14 yaşındaki bir çocuk, su birikintisine bastığı sırada elektrik akımına kapılarak hayatını kaybetti. Sarıyer’de ise 34 yaşındaki bir kişinin kaldırımda kayarak düşmesi ve başını çarpması sonucu yaşamını yitirdiği aktarıldı.
