Balık alırken mevsimini bilmek kadar tazeliğini kontrol etmek de önem taşıyor. Deniz suyu sıcaklığı, balıkların göç dönemleri ve avlanma koşulları, tezgâhlardaki çeşitliliği yıl boyunca değiştiriyor. Hamsi, palamut, lüfer, istavrit, mezgit, levrek, sardalya ve çipuranın tüketim için öne çıkan ayları da birbirinden farklı.
SONBAHARDA HANGİ BALIKLAR YENİR?
Eylül ayıyla birlikte palamut sezonu öne çıkıyor. Palamut için eylül, ekim, kasım ve aralık ayları tercih edilen dönemler arasında bulunuyor. Balık, ocak ayında da tüketilebiliyor.
Sonbaharda lüfer ve istavrit de tezgâhlarda yer alıyor. Lüferin özellikle ekim-aralık döneminde yağlandığı belirtilirken istavrit için kasım ayından itibaren kış boyunca süren dönem öne çıkıyor.
Kasım ayında hamsi de balıkçı tezgâhlarında daha fazla görülmeye başlıyor.
HAMSİ HANGİ AYLARDA YENİR?
Karadeniz'de yaygın olarak avlanan hamsi, sonbaharın sonundan itibaren tüketim için tercih ediliyor.
Kasım ile şubat ayları hamsinin öne çıktığı dönem. Özellikle aralık ve ocak aylarında yağ oranının artmasıyla lezzeti de değişiyor.
Hamsinin av miktarı ve tezgâhlarda bulunma süresi, deniz sıcaklığına ve balık sürülerinin hareketlerine bağlı olarak farklılık gösterebiliyor.
KIŞIN HANGİ BALIKLAR TERCİH EDİLİR?
Kış aylarında hamsinin yanı sıra istavrit de sık tüketilen balıklar arasında bulunuyor.
İstavrit için kasım, aralık ve ocak ayları tercih ediliyor. Palamut ve lüfer ise kışın ilk döneminde tezgâhlarda bulunabiliyor.
Mezgit de kış aylarında satılıyor. Bu balığın tüketim için öne çıkan dönemi şubattan itibaren ilkbahar sonuna kadar uzanıyor.
İLKBAHARDA LEVREK VE MEZGİT ÖNE ÇIKIYOR
İlkbaharda doğal avdan elde edilen levrek ile mezgit tercih edilebiliyor.
Mezgit için şubat-mayıs, doğal levrek için de aynı dönem öne çıkıyor.
Levrek alırken balığın yetiştiricilik ürünü olup olmadığına dikkat edilmesi gerekiyor. Denizden avlanan levrekle çiftlikte yetiştirilen levreğin satış dönemleri aynı değil.
Yetiştiricilik yoluyla üretilen levrek yıl boyunca tezgâhlarda bulunabiliyor.
YAZIN HANGİ BALIK YENİR?
Yaz aylarında sardalya tüketimi öne çıkıyor. Temmuz, ağustos ve eylül ayları, sardalyanın tercih edildiği dönemler arasında yer alıyor. Bu süre ekim ayına kadar uzayabiliyor.
Çipura da yazın tüketilen türlerden biri. Doğal çipura için temmuz-kasım dönemi öne çıkarken yetiştiricilik çipurası yılın her ayında satışa sunulabiliyor.
Yazın balık alırken özellikle ürünün soğukta muhafaza edilmesine dikkat edilmesi gerekiyor.
TAZE BALIK NASIL ANLAŞILIR?
Balık satın alırken yalnızca hangi mevsimde olduğuna bakmak yeterli değil. Tezgâhtaki ürünün görünümü, kokusu ve saklama koşulları da kontrol edilmeli.
Taze balığın gözleri genellikle berrak ve parlak, solungaçları kırmızı, eti ise sıkı olur. Ancak bu özelliklerin tek başına tazelik garantisi olmadığı unutulmamalı.
Keskin ve rahatsız edici koku, yumuşamış et dokusu ve uygun olmayan saklama koşulları balığın alınmaması için uyarı işareti olabilir.
Balıkların buz üzerinde tutulması, eriyen buzun suyuyla temas etmemesi ve satış yerinin temiz olması da önem taşıyor.
BALIK BUZDOLABINDA KAÇ GÜN SAKLANIR?
Taze balığın satın alındığı gün pişirilmesi tavsiye ediliyor. Hemen tüketilmeyecek ürünlerin ise uygun sıcaklıkta saklanması gerekiyor.
Soğuk zinciri korunmuş taze balık, 4 derece veya altındaki buzdolabında genellikle 1-2 gün muhafaza edilebilir. Ambalaj üzerinde daha kısa süre belirtilmişse bu süre esas alınmalı.
Balık alışverişinin diğer alışverişler tamamlandıktan sonra yapılması, eve taşıma süresinin kısa tutulması öneriliyor.
Dondurulmuş balığın çözdürülmesi için de buzdolabı tercih edilmeli. Oda sıcaklığında bekletilmemeli.
BALIKLARIN YASAL AVLANMA BOYLARI
Balık satın alırken türüne uygun asgari avlanma boyunun da dikkate alınması gerekiyor.
Türkiye'deki ticari avcılık düzenlemelerinde belirtilen asgari boy sınırları arasında hamsi için 9, sardalya için 11, mezgit için 13, lüfer için 18, palamut ve levrek için 25 santimetre yer alıyor.
Bu ölçüler balıkların avlanmasına ilişkin yasal sınırları ifade ediyor. Güncel düzenlemelerde tür ve bölgeye bağlı farklı hükümler bulunabileceğinden yürürlükteki kuralların kontrol edilmesi gerekiyor.
BALIK AV YASAĞI HANGİ DÖNEMDE UYGULANIYOR?
Türkiye'de ilkbahar ve yaz dönemlerinde uygulanan genel av yasakları, başta gırgır ve trol olmak üzere belirli av araçlarını kapsıyor.
Küçük ölçekli balıkçılık faaliyetleri ise ilgili tür, bölge ve av araçlarına ilişkin kurallar çerçevesinde devam edebiliyor.
Yetiştiricilik balıkları yıl boyunca satışa sunulabiliyor. Bu nedenle yazın balık tezgâhlarında ürün bulunması, tek başına av yasağının ihlal edildiği anlamına gelmiyor.
BALIKLA YOĞURT BİRLİKTE YENİR Mİ?
Balıkla yoğurdun birlikte tüketilmesinin zehirlenmeye neden olduğu yönündeki yaygın inanışın bilimsel bir dayanağı bulunmuyor.
Tarım ve Orman Bakanlığının Güvenilir Gıda bilgilendirmesinde, taze ve uygun koşullarda saklanmış balıkla taze yoğurdun birlikte yenmesinde bilinen bir sakınca olmadığı belirtiliyor.
Gıda güvenliği açısından esas dikkat edilmesi gereken konu, balığın tazeliği ve satın alındıktan sonra uygun sıcaklıkta muhafaza edilmesi.
