Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, İstanbul'da Topkapı Sarayı Darphane-i Âmire Müzeleri Açılış Töreni'nde konuştu. Yedi yıl süren restorasyon çalışmalarının ardından 17 bin metrekarelik alanda kurulan beş müzenin kapılarını açtığını belirten Erdoğan, geçmişte kendisine yönelik ortaya atılan ofis ve saray iddialarına tepki gösterdi. Yıldız Sarayı'nın geçmişteki kullanımına da değinen Cumhurbaşkanı, kültürel mirasın korunması gerektiğini vurguladı. Erdoğan, Edirne Sarayı'nın restorasyonunun gelecek yıl tamamlanmasının planlandığını da açıkladı.
ERDOĞAN'DAN MUHALEFETE OFİS VE SARAY İDDİALARI ÜZERİNDEN TEPKİ
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Topkapı Sarayı'ndaki restorasyon çalışmalarının başladığı dönemde projeye yönelik eleştiriler yapıldığını hatırlattı.
Darphane-i Âmire Külliyesi'nin müze olarak hizmete açıldığını belirten Erdoğan, söz konusu eleştirilere yanıt verdi.
Erdoğan, konuşmasında şu ifadeleri kullandı:
"Tabii burada şunu da üzülerek ifade etmek istiyorum: Yedi yıl önce bu çalışmaları başlattığımızda malum zihniyetin aparatları yine her zaman olduğu gibi ipe sapa gelmez iftiralarla bizleri hedef aldı. Kendisine ofis yapıyor" dediler. "Burayı kendi sarayı olarak kullanacak" dediler. Peki, neticede ne oldu? Attıkları iftiraların altında bizzat kendileri kaldılar. İddia diye ortaya savurdukları her şey yalan çıktı, bühtan çıktı, asılsız çıktı. Darphane-i Âmire Külliyesi dünyaya örnek teşkil edecek müzeler bölgesi olarak şahane bir yapıya ve görünüme kavuştu. Bize hayâsızca saldıranlar, işte bu müzelerle en güzel cevabı almış oldular."
Konuşmasında Türkiye'nin tarihî ve kültürel birikimine de değinen Cumhurbaşkanı Erdoğan, bu mirasın gelecek nesillere aktarılmasının önemine işaret etti.
Erdoğan, restorasyon sürecinde görev alanlara teşekkür ederek vatandaşları yeni müzeleri görmeye davet etti.
"Yedi yıl süren bu kapsamlı projede görev alan tüm kardeşlerime; projeye destek veren, katkı veren herkese ayrı ayrı teşekkürlerimi iletiyorum. İstanbul'daki vatandaşlarımız başta olmak üzere yurt içi ve yurt dışından herkesi bu eşsiz atmosferi solumaya, ecdat yadigârı bu eserleri yerinde görmeye özellikle davet ediyorum."
Türkiye'nin kültürel mirasının korunmasına ilişkin değerlendirmelerde bulunan Erdoğan, Topkapı Sarayı'nın bu mirasın önemli örneklerinden biri olduğunu söyledi.
"Kıymetli misafirler, Türk milleti olarak tarihiyle, kültürüyle, mimarisiyle, sanat ve edebiyat derinliğiyle bizler dünyada eşine az rastlanır bir müktesebata sahibiz. Şurası muhakkak ki bu miras öyle bir anda meydana gelmemiş, tesadüfen oluşmamıştır. Bu birikimin vücuda gelmesi, buradaki eserlerin adeta dile gelmesi hem asırlara hem de kıtalara kök salan ulvi bir mefkûrenin neticesidir. Hazinenin her bir parçası ayrı bir irfanın, yüksek bir sezginin, müstakil bir estetik anlayışının, ilimle irfanın iç içe geçtiği muhteşem bir kavrayışın yansımasıdır. Merhum Ahmet Hamdi Tanpınar'ın ifadesiyle onları bilmeden tamamiyetimizi kazanamayız. Bakınız, şu anda içinde bulunduğumuz Topkapı Sarayı bile her yönüyle ve başlı başına bir şaheserdir. Aynı şekilde adım adım inşa ve ihya ettiğimiz gönül coğrafyamızın dört bir yanı, deyim yerindeyse açık hava müzesidir."
Cumhurbaşkanı Erdoğan, tarihî eserlerin yalnızca korunmasının yeterli olmadığını, mevcut birikimin gelecek kuşaklara da aktarılması gerektiğini belirtti.
"Özellikle vurgulamak isterim; bu eserler elbette ki önemlidir, değerlidir, kültür mirasımızın hazineleridir. Ama asıl olan, sahip olduğumuz bu birikimi yüksek bir şuurla muhafaza edebilmek, onu daha da zenginleştirebilmek, bizden sonraki nesillere tam anlamıyla aktarabilmektir."
Yıldız Sarayı'nın geçmişteki kullanımını eleştiren Erdoğan, bazı tarihî eserlerin ve ibadethanelerin geçmiş dönemlerde farklı amaçlarla kullanıldığını ileri sürdü.
Cumhurbaşkanı, şu sözleri kullandı:
"Kıymetli dostlar, bunları özellikle şunun için söylüyorum: Bakınız, en güzide kültür varlıklarımızdan biri olan Yıldız Sarayı bu ülkede bir zamanlar gazino ve kumarhane olarak işletildi. Aynı hürmetsizliklere ibadethanelerimizden tutun da farklı müesseselere kadar daha pek çok yerde şahit olduk. El yazması, nadide eserlerimiz hurda kâğıt niyetine yabancılara satıldı. Tarihî camilerimizin zahire ambarı olarak kullanıldığı, hatta maalesef kimi yerlerde ahıra çevrildiği acı günler yaşadık. Milletimizi ruh kökünden koparmak amacıyla rahmetli Mehmet Doğan Hocamızın "Batıllaşma İhaneti" dediği bir politikanın ürünü olarak Batıllaşmayı sadece gardıropta arayan, tarihini ve kültürünü inkâr etmekte arayan, millî ve manevi değerlerine yabancılaşmakta arayan bir kimliksizleştirme siyasetine maruz bırakıldık. Hâlâ eski günlerin özlemiyle hareket edenler, reddimiras yaparak milletin tarihî ve kültür kodlarıyla hesaplaşanlar olduğunu gayet iyi biliyoruz. 24 yıldır bu zihniyetin temsilcilerine fırsat vermedik. İnşallah bundan sonra da fırsat vermeyeceğiz."
TOPKAPI SARAYI'NDA 10 BİN 500 ESER ZİYARETE AÇILDI
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Darphane-i Âmire Külliyesi'ndeki restorasyonun tamamlandığını ve tarihî yapıların beş ayrı müze olarak düzenlendiğini duyurdu.
Proje kapsamında 17 bin metrekarelik alanda bulunan 7 yapı ve 46 salonun yeniden düzenlendiğini belirten Erdoğan, Topkapı Sarayı envanterindeki 10 bin 500 eserin ziyaretçilerle buluşacağını söyledi.
Erdoğan, yeni müzelerin kapsamını şu sözlerle anlattı:
"Bugün açılışını yapacağımız yeni darphane müzelerimiz, işte ecdada ve tarihe karşı taşıdığımız mesuliyetin, bu rikkat ve hassasiyetin nişanesidir. Kıymetli konuklar, Darphane-i Âmire Külliyesi'nde gerçekleştirdiğimiz restorasyonla 17 bin metrekarelik alana yayılan 7 yapı ve 46 salonu 5 farklı müze olarak düzenledik. Bu müzelerde Topkapı Sarayı'nın envanterinde bulunan toplam 10.500 adet eser bugünden itibaren ziyaretçilerle buluşacak. Sarayın diğer bölümlerinde sergilenen 7.500 esere ilave olarak darphane müzelerinde gün ışığına çıkacak 10.500 eserle Topkapı Sarayı, dünya müzeleri içerisinde müstesna bir yer tutacak."
Yeni düzenlemeyle Harita Müzesi, Hüsnühat Eserleri Müzesi, Darphane ve Endüstri Araçları Müzesi, Esliha-i Hümayun Müzesi ve Saray Porselenleri Müzesi ziyaretçilere hizmet verecek.
Harita Müzesi'nde Osmanlı coğrafyasına ait yaklaşık 200 harita sergilenecek.
Aynı binanın üst katında kütüphane ve Millî Saraylar Araştırma Merkezi yer alacak. Merkezde 800 binden fazla yazılı ve görsel kaynağa dijital ortamda erişim sağlanacak.
Erdoğan, konuyla ilgili şunları söyledi:
"Harita Müzesi'nde Osmanlı coğrafyasının dört bir ucuna uzanan yaklaşık 200 harita yer alacak. Aynı binanın üst katında basılı kitap ve dergilerin bulunduğu kütüphanenin yanı sıra Yıldız albümleri başta olmak üzere 800 binden fazla yazılı ve görsel kaynağın dijital ortamda bir araya getirildiği Millî Saraylar Araştırma Merkezi, araştırmacı ve akademisyenlere hizmet verecek."
Hüsnühat Eserleri Müzesi'nde ise daha önce depolarda muhafaza edilen 2 binden fazla eser, 12 salonda sergilenecek.
Ahmed Karahisarî, Şeyh Hamdullah, Hâfız Osman, Mustafa Râkım Efendi ve Sâmî Efendi gibi hat sanatının önemli isimlerine ait eserler de müzede yer alacak.
"Hüsnühat Eserleri Müzesi'nde Ahmed Karahisarî, Şeyh Hamdullah, Hâfız Osman, Mustafa Râkım Efendi ve Sâmî Efendi gibi hat sanatımızın şahikalarından neşet eden muazzam bir koleksiyon bu müzenin nüvesini oluşturacak. Daha önce depoda muhafaza edilen 2.000'den fazla hüsnühat, 12 salonda ve ilk kez ziyaretçilerin istifadesine sunulacak."
Darphane ve Endüstri Araçları Müzesi'nde yaklaşık 500 parça endüstri aracı sergilenecek.
Esliha-i Hümayun Müzesi'nde ise 7. yüzyıldan 20. yüzyıla kadar uzanan dönemlere ait 2 bin 500'den fazla askerî teçhizat ziyaretçilere sunulacak.
Fatih Sultan Mehmed'in kılıcı ve zırhlı gömleği de bu koleksiyonda bulunacak.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, müzelerde yer alacak eserleri şu ifadelerle anlattı:
"Darphane ve Endüstri Araçları Müzesi'nde Darphane-i Âmirenin işlevini ve tarihî yapısını yansıtan üretim vasıtaları ile yaklaşık 500 parça endüstri aracı sergilenecek."
"Darphanemizin iki binası ise Esliha-i Hümayun Müzesi olarak tefriş edildi. 7. asırdan başlayıp 20. yüzyıla kadar uzanan farklı devirlere ait ok, kılıç, mızrak, kalkan, zırh ve miğfer gibi yaklaşık 2.500'den fazla askerî teçhizat bu binalarda yer alacak. Fatih Sultan Mehmed'in kılıcı ve zırhlı gömleğinin yanı sıra diğer padişahlarımızın silahlarının da sergileneceği bu müzede askerî teknolojimizin gelişim ve dönüşümü de tebarüz edecek. Biliyorsunuz, Osmanlı'da kurulan ilk silah müzesi de bu avluda bulunuyor. Bu yapının hemen yanı başındaki Esliha-i Hümayun Müzesi ile silah teknolojileri alanındaki tarihî sürekliliğe de anlamlı bir atıf yapılmış olacak."
Saray Porselenleri Müzesi'nde Çin, Japonya, İran, İngiltere, Vietnam, Fransa ve Rusya'da üretilen porselenlerin yanı sıra Yıldız Çini ve Porselen Fabrikası'na ait eserler de sergilenecek.
Topkapı Sarayı Yazma Eserler Kütüphanesi de Darphane-i Âmire Külliyesi'ne taşınacak.
Erdoğan, Enderun Avlusu'ndaki Ağalar Camii'nde muhafaza edilen yazma ve matbu eserlerin daha güvenli üç binaya nakledileceğini belirtti.
"Saray Porselenleri Müzesi'nde ise Çin, Japonya, İran, İngiltere, Vietnam, Fransa ve Rusya'da imal edilen porselenlerle birlikte Yıldız Çini ve Porselen Fabrikası'nda üretilen eserler yer alacak. Muhterem kardeşlerim, müzelere ek olarak Topkapı Sarayı Yazma Eserler Kütüphanesi de yine bu külliye içerisinde yer alacak. Hâlihazırda Enderun Avlusu'ndaki Ağalar Camii'nde muhafaza edilen Topkapı Sarayı yazma ve matbu eserler koleksiyonunu buradaki daha güvenli üç binaya nakledeceğiz. Yakın zamanda tamamlanması planlanan bu binalarda Fatih Sultan Mehmed'in şahsi kütüphanesi, Osmanlı kitap sanatının seçkin minyatürleri, Kur'an-ı Kerim koleksiyonu, el yazması ve matbu kitaplar bulunacak."
Darphane Külliyesi'ndeki iki bina ise sanatçılar ve sivil toplum kuruluşlarının kullanımına ayrıldı.
Bu yapılarda geçici sergiler, konferanslar ve çeşitli kültür sanat etkinlikleri düzenlenecek.
Erdoğan, söz konusu alanlara ilişkin şu bilgileri verdi:
"Darphane Külliyesi'ndeki iki binayı ise sanatçılarımıza ve sivil toplum kuruluşlarımıza ayırdık. Darphane sanat galerileri olarak hizmet verecek bu iki binada geçici sergiler, konferanslar ve çeşitli etkinlikler düzenlenecek. Böylelikle Topkapı Sarayı canlı, dinamik ve bereketli bir kültür sanat atmosferine kavuşmuş olacak. Şimdiden hayırlı uğurlu olsun diyorum."
EDİRNE SARAYI'NIN RESTORASYONU İÇİN TARİH VERDİ
Cumhurbaşkanı Erdoğan, konuşmasının son bölümünde İstanbul ve Edirne'de sürdürülen tarihî eser restorasyonlarına değindi.
Haydarpaşa ve Sirkeci garlarının kültür ve sanat merkezlerine dönüştürüldüğünü belirten Erdoğan, İstanbul Arkeoloji Müzelerindeki Eski Şark Eserleri Müzesi ve Çinili Köşk'ün yenileme çalışmalarının tamamlandığını aktardı.
Topkapı Sarayı'nda daha önce ziyarete kapalı olan bazı bölümlerin de yeniden açıldığını hatırlattı.
Erdoğan, devam eden çalışmaları şu sözlerle anlattı:
"Değerli konuklar, sevgili kardeşlerim; eşsiz güzelliklerle dolu İstanbul'un kültürel mirasını korumak, yaşatmak ve gelecek nesillere aktarmak için büyük bir gayretle çalışıyoruz. Haydarpaşa ve Sirkeci garlarını; müzelerin, kütüphanelerin, tiyatro ve sergi salonlarının, açık ve kapalı etkinlik alanlarının bulunduğu nefes alan kültür ve sanat merkezlerine dönüştürüyoruz. İstanbul Arkeoloji Müzelerimizde Eski Şark Eserleri Müzesi ve Çinili Köşk'ün yenileme çalışmalarını tamamladık ve ziyarete açtık."
Topkapı Sarayı'nda Fatih Köşkü, Seferli Koğuşu, Mukaddes Emanetler Dairesi, Hazine Koğuşu ve Mecidiye Köşkü'nün 2023 yılında ziyaretçilere açıldığını hatırlatan Erdoğan, sonraki yıllarda yapılan çalışmalar hakkında da bilgi verdi.
"Yine burada, Topkapı Sarayı'nda daha önce ziyarete kapalı olan pek çok eserin kapılarını vatandaşlarımıza açtık. Enderun Avlusu'nda bulunan Fatih Köşkü, Seferli Koğuşu, Mukaddes Emanetler Dairesi ve Hazine Koğuşu ile Topkapı Sarayı'nda inşa edilen son yapı olan Mecidiye Köşkü'nü 2023'te ziyaretçilerle buluşturduk. 2025 yılında Topkapı Sarayı Sanat ve Teçhizat Müzesi'ni, bu sene ise Kadınefendiler Taşlığı'nı ziyarete, Aşçılar Mescidi'ni ise ibadete açtık. Yine Dolmabahçe Sarayı'ndaki Resim Müzesi'ni, Beykoz'daki Cam ve Billur Müzesi'ni, Çamlıca Camii Külliyesi'ndeki İslam Medeniyetleri Müzesi'ni milletimizle buluşturduk."
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Ayasofya'nın 2020 yılında yeniden ibadete açılmasına da değindi.
"Feth-i Mübîn'in sembolü olan Ayasofya'yı ise 86 yıllık hicranın ardından, Cenab-ı Allah'a sonsuz hamdüsenalar olsun ki 2020'de asli hüviyetine yeniden kavuşturduk, cemaatiyle yeniden kucaklaştırdık."
Erdoğan'ın açıklamasında öne çıkan bir diğer başlık Edirne Sarayı'nın restorasyonu oldu.
Fatih Sultan Mehmed döneminde inşa edilen Edirne Sarayı'nın yeniden ayağa kaldırıldığını belirten Erdoğan, çalışmaların 2027 yılında tamamlanmasının hedeflendiğini açıkladı.
Cumhurbaşkanı, Edirne Sarayı'na ilişkin şu ifadeleri kullandı:
"Şimdi çok önemli bir adım daha atıyoruz. Osmanlı Devleti'nin en büyük eserlerinden olan Edirne Sarayı'nın ihyasını gerçekleştiriyoruz. Fatih Sultan Mehmed'in inşa ettiği, içinde İstanbul'un fethini planladığı ve yaklaşık 300 yıl boyunca padişahların Topkapı Sarayı ile birlikte kullandığı bu muhteşem eseri, Edirne Sarayı'nı tekrar ayağa kaldırıyoruz. Gelecek yıl tamamlandığında Edirne Sarayı (Saray-ı Cedîd-i Âmire), Türkiye'nin en görkemli tarihî eserlerinden birisi olarak kültür mirasımıza kaydolacaktır."
Konuşmasını açılışı gerçekleştirilen müzelerde emeği bulunanlara teşekkür ederek tamamlayan Erdoğan, şu sözleri söyledi:
"Rabbim yar ve yardımcımız olsun diyorum. Bu düşüncelerle birazdan açılışını yapacağımız müzelerin bir kez daha İstanbul'umuz, ülkemiz ve milletimiz için hayırlı olmasını diliyorum. Emeği geçenleri tekrar tebrik ediyor, sizleri saygıyla selamlıyorum. Kalın sağlıcakla."
Darphane-i Âmire Müzeleri'nin ziyarete açılmasıyla Topkapı Sarayı'ndaki sergi alanları genişlerken gözler şimdi Edirne Sarayı'nın 2027 yılında tamamlanması planlanan restorasyon çalışmalarına çevrildi.
