Emekli aylıklarının hesaplanmasında çalışma süresi ve ödenen primlerin etkisini artırabilecek düzenleme önerileri gündeme geldi. SGK Başuzmanı İsa Karakaş, Orta Vadeli Program'daki sosyal güvenlik hedeflerini değerlendirerek uzun süre çalışanlara daha yüksek aylık sağlayabilecek modelleri anlattı.
Türkiye'de emekli maaşı hesaplama sistemiyle ilgili değişiklik tartışmaları yeniden gündeme taşındı. Özellikle 1999 öncesi, 2000-2008 arası ve 2008 sonrası sigortalılık dönemlerinde uygulanan farklı hesaplama kuralları, emekli aylıklarının belirlenmesinde etkili oluyor. SGK Başuzmanı İsa Karakaş, 2026-2028 Orta Vadeli Program'daki hedeflerden hareketle daha uzun süre çalışanların aylık bağlama oranlarının artırılabileceği bir model üzerinde değerlendirmelerde bulundu. Söz konusu öneriler, yürürlüğe girmiş yeni bir maaş düzenlemesi niteliği taşımıyor.
Emekli maaşı hesaplama sisteminde uzun çalışma süresi öne çıkıyor
Mevcut sistemde emekli aylığı hesaplanırken sigortalının prime esas kazançları, prim ödeme gün sayısı ve aylık bağlama oranı dikkate alınıyor.
İsa Karakaş, emeklilik hakkını kazandıktan sonra çalışmaya devam eden kişilerin her zaman bekledikleri ölçüde yüksek aylığa ulaşamadığını belirtti. Karakaş'a göre uzun süre istihdamda kalmayı teşvik eden bir hesaplama yöntemi, sosyal güvenlik sisteminin mali sürdürülebilirliği açısından da önem taşıyor.
1999 öncesi ve 2000 sonrası SGK girişlerinde hesaplama farkı
Türkiye'de emekli aylıklarının hesabında çalışma dönemleri farklı mevzuat hükümlerine tabi tutuluyor.
2000 öncesi: Gösterge sistemine dayanan hesaplama kuralları uygulanıyor.
2000 ile Ekim 2008 arası: Güncellenmiş kazançlar ve döneme özgü aylık bağlama oranları esas alınıyor.
Ekim 2008 sonrası: 5510 sayılı Kanun kapsamındaki hesaplama yöntemi kullanılıyor.
Birden fazla dönemde çalışması bulunan sigortalıların aylıkları, ilgili dönemlerdeki hizmetleri dikkate alınarak karma yöntemle hesaplanıyor. Bu nedenle yalnızca sigorta başlangıç tarihi, alınacak emekli maaşını belirlemeye yetmiyor.
25 yıldan fazla çalışanlara ek aylık bağlama oranı önerisi
İsa Karakaş, uzun süre çalışanların emekli aylıklarının artırılmasına yönelik olası modelleri değerlendirdi.
Bunlardan biri, 25 yıllık çalışma süresinden sonraki her yıl için aylık bağlama oranına ilave artış yapılması. Bir diğer öneri ise kısmi emeklilik ile normal emeklilik için farklı taban aylık uygulamalarının oluşturulması.
Karakaş, bu tür değişikliklerin sigortalıların çalışma hayatında daha uzun süre kalmasını teşvik edebileceğini ifade etti. Önerilen modeller için kesinleşmiş oran veya uygulama tarihi açıklanmış değil.
Çalışmaya devam edenlerin emekli maaşı neden düşebiliyor?
Emeklilik hakkını kazanan bir sigortalının çalışmaya devam etmesi, hesaplanan aylığın her koşulda artacağı anlamına gelmiyor.
Yeni primlerin hangi kazanç düzeyinden yatırıldığı, çalışma dönemlerinin ağırlığı ve aylık bağlama oranları hesaplama sonucunu etkiliyor. Özellikle düşük prime esas kazanç üzerinden çalışmanın sürdürülmesi, bazı sigortalıların beklediği aylık artışını sağlamayabiliyor.
Yeni emekli maaşı sistemi ne zaman uygulanacak?
Orta Vadeli Program'da sosyal güvenlik sisteminin sürdürülebilirliğini güçlendirmek ve uzun süre istihdamda kalmayı teşvik etmek hedefleniyor.
Bununla birlikte programdaki hedefler, emekli maaşı hesaplama formülünün kendiliğinden değiştiği anlamına gelmiyor. Yeni bir uygulamanın yürürlüğe girmesi için gerekli mevzuat düzenlemelerinin yapılması gerekiyor.
Emekli maaşı hesaplama işlemleri SGK üzerinden yapılabiliyor
Sigortalılar mevcut mevzuata göre hesaplanan tahmini emekli aylıklarını Sosyal Güvenlik Kurumunun internet uygulamalarından öğrenebiliyor.
İlgili resmî bağlantılar:
SGK 4A emekli aylığı hesaplama: https://e.sgk.gov.tr/Uygulamalar/Detay/4A-Sigortalilari-icin-Aylik-Hesaplama-2026-10-27-04-10-20
SGK vatandaş uygulamaları: https://e.sgk.gov.tr/Uygulamalar/Vatandas
e-Devlet SGK hizmetleri: https://www.turkiye.gov.tr/sosyal-guvenlik-kurumu
Hesaplama sonucunda görülen tahmini tutar, mevcut kayıtlar ve yürürlükteki kurallar üzerinden oluşturuluyor.
