ABD'li girişimci Elizabeth Holmes, kan testi şirketi Theranos'un kurucusu olarak teknoloji dünyasında tanındı. Milyarlarca dolarlık değere ulaşan şirketin test teknolojisine ilişkin yanıltıcı beyanları nedeniyle dolandırıcılıktan hüküm giyen Holmes, 2023 yılında cezaevine girdi. Eski milyarderin hayatı, hapis cezası, eşi Billy Evans ve iki çocuğu yeniden gündemde.
Bir dönem Silikon Vadisi'nin en çok konuşulan girişimcileri arasında yer alan Elizabeth Holmes, kurduğu Theranos şirketiyle sağlık teknolojilerinde büyük bir değişim yaratacağını savunuyordu. Parmaktan alınan birkaç damla kanla çok sayıda laboratuvar testinin yapılabileceği iddiasıyla yatırım toplayan şirket, 2015 yılında ortaya çıkan araştırmaların ardından ciddi bir kriz yaşadı. Theranos'un 2018 yılında kapanmasının ardından Holmes hakkında açılan ceza davası, 2022'de verilen hapis kararıyla sonuçlandı.
Elizabeth Holmes'un hayatı, yaşı ve memleketi
Elizabeth Anne Holmes, 3 Şubat 1984 tarihinde ABD'nin başkenti Washington, D.C.'de doğdu. 31 Ekim 2026 itibarıyla 42 yaşında olan Holmes, Amerikalı eski biyoteknoloji girişimcisidir.
Çocukluk yıllarının bir bölümünü Houston'da geçiren Holmes, genç yaşlardan itibaren bilim ve teknolojiye ilgi duydu. Üniversite eğitimine Stanford Üniversitesi'nde başladı ancak girişimcilik çalışmalarına ağırlık vermek için öğrenimini tamamlamadan okuldan ayrıldı.
Holmes, 2003 yılında henüz 19 yaşındayken sağlık teknolojileri alanında faaliyet gösterecek bir şirket kurdu. İlk aşamada farklı bir isimle faaliyet gösteren girişim, daha sonra Theranos adını aldı.
Theranos şirketi ve kan testi teknolojisi
Theranos, geleneksel kan testlerini daha hızlı, ucuz ve erişilebilir hale getirme hedefiyle kuruldu. Şirket, parmak ucundan alınan az miktardaki kanla çok sayıda hastalık ve sağlık göstergesinin analiz edilebileceğini öne sürdü.
Holmes'un tanıttığı teknoloji, özellikle Edison adı verilen cihazla ilişkilendirildi. Şirketin açıklamalarına göre bu sistem, laboratuvarlarda kullanılan büyük cihazlara ihtiyaç duyulmadan çeşitli testlerin yapılmasını sağlayacaktı.
Theranos, bu vaatlerle yatırımcıların dikkatini çekti. Şirketin değerlemesi bir dönem yaklaşık 9 milyar dolara yükseldi. Holmes'un kâğıt üzerindeki serveti de milyarlarca dolara ulaştı.
Elizabeth Holmes'un milyarderlikten hapse uzanan süreci
Theranos'un faaliyetleri 2015 yılında ciddi biçimde sorgulanmaya başladı. Wall Street Journal gazetecisi John Carreyrou'nun araştırmaları, şirketin kan testi teknolojisinin açıklanan kapasiteye ulaşmadığını ve bazı testlerin geleneksel laboratuvar cihazlarıyla gerçekleştirildiğini ortaya koydu.
Araştırmaların ardından ABD'deki sağlık ve finans denetim kurumları Theranos hakkında incelemeler başlattı. Şirketin test sonuçlarının güvenilirliği ve yatırımcılara sunduğu bilgiler tartışma konusu oldu.
2018 yılında ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu, Holmes ve şirketin eski yöneticisi Ramesh Balwani hakkında yatırımcıları yanıltmaya yönelik suçlamalarda bulundu. Aynı yıl Theranos faaliyetlerini sonlandırdı.
Elizabeth Holmes neden hapse girdi?
Elizabeth Holmes, Theranos'un kan testi teknolojisinin kapasitesi ve ticari başarısı hakkında yatırımcılara yanıltıcı bilgiler verdiği gerekçesiyle yargılandı.
Kaliforniya'da görülen davada jüri, Ocak 2022'de Holmes'u yatırımcıların dolandırılmasıyla bağlantılı dört suçlamadan mahkûm etti. Hastalarla ilgili ayrı suçlamalarda ise beraat kararı verildi veya jüri ortak karara ulaşamadı.
Kasım 2022'de açıklanan mahkeme kararıyla Holmes, 11 yıl 3 ay federal hapis cezasına çarptırıldı. Kararda yatırımcıların uğradığı maddi kayıplar ve suçun kapsamı dikkate alındı.
Elizabeth Holmes ne zaman cezaevine girdi?
Holmes, 30 Mayıs 2023 tarihinde ABD'nin Teksas eyaletindeki Bryan Federal Cezaevi'ne teslim oldu. Böylece hakkında verilen federal hapis cezasının infazı başladı.
Eski Theranos yöneticisi ve Holmes'un geçmişteki iş ortağı Ramesh Balwani de ayrı bir davada dolandırıcılıktan mahkûm edildi. Balwani, 2022 yılında 12 yıl 11 ay hapis cezası aldı.
Holmes'un cezasına ilişkin temyiz süreci devam ederken 2025 yılında federal temyiz mahkemesi mahkûmiyet kararını onadı. Aynı süreçte maddi tazmin ve geri ödeme kararları da yargı incelemesinin konusu oldu.
Elizabeth Holmes'un eşi Billy Evans kimdir?
Elizabeth Holmes'un özel hayatında Billy Evans adı öne çıkıyor. Evans, ABD'de otelcilik sektöründe faaliyet gösteren bir aileden geliyor.
Çiftin ilişkisi 2017 yılında başladı. Holmes ve Evans'ın evlilik töreni yaptığına ilişkin haberler bulunmakla birlikte özel hayatlarının ayrıntıları kamuoyuna sınırlı ölçüde yansıdı.
Evans, Theranos davası ve cezaevi sürecinde Holmes'un yanında bulunan isimlerden biri oldu.
Elizabeth Holmes'un kaç çocuğu var?
Elizabeth Holmes'un Billy Evans ile birlikteliğinden iki çocuğu bulunuyor. İlk çocukları William, 2021 yılında dünyaya geldi.
Çiftin ikinci çocukları Invicta ise 2023 yılında doğdu. Holmes'un hamilelik ve doğum süreçleri, hakkındaki ceza davası ve hapis cezasının infaz takvimiyle aynı döneme denk geldi.
Holmes, cezaevine girdiğinde iki küçük çocuk annesiydi. Aile hayatına ilişkin gelişmeler, ABD basınında cezaevi sürecini konu alan haberlerde yer aldı.
Elizabeth Holmes'un hikâyesi diziye ve belgesellere konu oldu
Theranos skandalı, teknoloji dünyasındaki girişimcilik kültürü ve yatırımcı denetimi üzerine tartışmalara yol açtı. Şirketin yükselişi ve çöküşü, gazetecilik araştırmalarının yanı sıra kitap, belgesel ve televizyon yapımlarına konu edildi.
John Carreyrou'nun Bad Blood adlı kitabı, Theranos'un iç işleyişini ve şirket hakkındaki iddiaları ayrıntılı biçimde ele aldı. HBO'nun The Inventor: Out for Blood in Silicon Valley belgeseli de Holmes'un girişimini inceledi.
2022 yılında yayımlanan The Dropout dizisinde Elizabeth Holmes'u Amanda Seyfried canlandırdı. Seyfried, bu performansıyla Emmy Ödülü kazandı.
