Kanal D ekranlarında yayınlanan Beyaz’la Joker yarışmasında 24 Eylül akşamı yöneltilen para tarihi sorusu izleyicilerin dikkatini çekti. Yarışmacıya Türkiye’de basılan ilk Cumhuriyet Dönemi banknotunun değeri sorulurken seçeneklerde 1, 10, 5 ve 100 Türk lirası yer aldı. Doğru seçenek 100 Türk lirası oldu. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası kayıtları da Türkiye’deki Banknot Matbaası’nda basılan ilk banknotun Beşinci Emisyon Grubu III. tertip 100 Türk lirası olduğunu gösteriyor.
Türkiye’de basılan ilk Cumhuriyet Dönemi banknotu hangi değerde?
Türkiye’de basılan ilk Cumhuriyet Dönemi banknotu 100 Türk lirasıdır. Söz konusu para, Beşinci Emisyon Grubu’nun III. tertip 100 TL’lik banknotu olarak üretildi. TCMB verilerine göre banknot Türkiye’deki Banknot Matbaası’nda basıldı ve 4 Ağustos 1958 tarihinde dolaşıma çıkarıldı.
Banknotun ön yüzünde Mustafa Kemal Atatürk portresi, arka yüzünde ise Ankara’daki Gençlik Parkı’ndan bir görünüm bulunuyordu. 80x170 milimetre boyutlarındaki banknotta zeytuni yeşil hâkim renkti.
Beyaz’la Joker sorusunun cevabı ne, ilk yerli banknot kaç TL?
Beyaz’la Joker’de sorulan “Türkiye’de basılan ilk Cumhuriyet Dönemi banknotu, hangi değerdeki banknottur?” sorusunun doğru cevabı 100 Türk lirası.
Soruda yarışmacının karşısına 1 Türk lirası, 10 Türk lirası, 5 Türk lirası ve 100 Türk lirası seçenekleri çıktı. Tarihi kayıtlara göre doğru seçenek 100 Türk lirası olurken, bu banknot Türkiye’nin kendi Banknot Matbaası’nda gerçekleştirdiği üretim açısından ayrı bir önem taşıyor.
İlk yerli 100 Türk lirası ne zaman basıldı?
Türkiye’de bir Banknot Matbaası kurulmasına yönelik çalışmalar 1930’lu yılların sonlarında başladı ancak İkinci Dünya Savaşı nedeniyle süreç devam ettirilemedi. Çalışmalar 1951 yılında yeniden başladı ve Banknot Matbaası 1958 yılında üretime geçti.
Matbaada üretilen ilk para 100 Türk liralık banknot oldu. Beşinci Emisyon Grubu III. tertibe ait bu para 4 Ağustos 1958’de tedavüle çıkarıldı. TCMB’nin tarihsel kayıtlarında da 1958 yılı, Türkiye’de yerli banknot üretiminin başladığı önemli dönüm noktalarından biri olarak gösteriliyor.
Cumhuriyet’in ilk banknotu ile Türkiye’de basılan ilk banknot aynı mı?
Cumhuriyet’in ilk banknotları ile Türkiye’de basılan ilk banknot aynı şey değil. Cumhuriyet’in ilk kâğıt paraları Birinci Emisyon Grubu kapsamında 5 Aralık 1927’de dolaşıma çıkarıldı. Bu grupta 1, 5, 10, 50, 100, 500 ve 1.000 Türk liralık banknotlar bulunuyordu.
Ancak bu paralar Türkiye’de üretilmedi. TCMB kayıtlarına göre Birinci Emisyon Grubu banknotları İngiliz Thomas De La Rue firması tarafından basıldı. Harf Devrimi’nden önce hazırlanmaları nedeniyle üzerlerindeki ana metinler eski yazı Türkçe, kupür değerleri ise Fransızcaydı.
Örneğin 1927 tarihli ilk emisyon 100 Türk lirası, İngiltere’de basılmıştı. Bu nedenle 1927’de dolaşıma giren Cumhuriyet’in ilk banknotları ile 1958’de Türkiye’de üretilen ilk banknot birbirinden ayrılıyor.
Türkiye’nin ilk banknotları hangi değerlerdeydi?
Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk banknot serisi olan E1 Emisyon Grubu 1, 5, 10, 50, 100, 500 ve 1.000 Türk lirası olmak üzere yedi farklı kupürden oluşuyordu. Banknotlar 5 Aralık 1927 tarihinde dolaşıma çıkarıldı.
Türkiye’de üretim aşamasına geçilmesi ise yaklaşık 31 yıl sonra gerçekleşti. Banknot Matbaası’nın faaliyete geçmesiyle birlikte Türkiye, kendi kâğıt parasını ülke içinde üretmeye başladı ve bu dönemin ilk örneği 100 Türk lirası oldu.
İlk 100 Türk lirasının üzerinde ne vardı?
1958’de Türkiye’de basılan 100 Türk lirasının ön yüzünde Atatürk portresi bulunuyordu. Arka yüzde ise Ankara Gençlik Parkı’nı gösteren bir tasarım kullanılmıştı.
TCMB kayıtlarına göre toplam basım miktarı 1 milyar 180 milyon TL değerindeydi. Banknot 12 Nisan 1976’da tedavülden çekildi ve 13 Nisan 1986 itibarıyla değerini tamamen kaybetti.
