Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi (GETAD) kapsamında hazırlanan vatandaşlık maaşı taslağına ilişkin yeni ayrıntılar gündeme geldi. Taslakta, hane geliri için 23 bin 552 TL sınırı öne çıkarken kira, gıda, fatura ve çocuk yardımlarının tek kartta birleştirilmesi planlanıyor. İlk ödemeler için 2027 yılının ilk çeyreği işaret ediliyor.
Dar gelirli aileler ve düşük gelirli emekliler için hazırlanan vatandaşlık maaşı düzenlemesinde başvuru şartları, gelir sınırı ve ödeme takvimi merak ediliyor. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı koordinasyonunda yürütüldüğü belirtilen Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi (GETAD) çalışmasına ilişkin taslak ayrıntıları gündeme geldi. Paylaşılan bilgilere göre ilk aşamada 2,5 milyon haneye ulaşılması ve kira, enerji, gıda ile çocuk yardımlarının tek bir sistem altında toplanması hedefleniyor. Taslakta destekten yararlanacak haneler için 23 bin 552 TL gelir sınırı öngörülürken ilk ödemelerin 2027 yılının ilk üç ayında başlaması planlanıyor.
Vatandaşlık maaşı GETAD sisteminin kapsamı
Vatandaşlık maaşı olarak bilinen Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi, toplam hane geliri belirlenen seviyenin altında kalan ailelere yönelik yeni bir sosyal yardım modeli olarak hazırlanıyor. Sistemde, ihtiyaç sahibi hanelerin gelir durumunun tespit edilmesi ve desteklerin buna göre belirlenmesi amaçlanıyor.
GETAD taslağına ilişkin paylaşılan bilgilere göre yalnızca düzenli geliri bulunmayan aileler değil, geliri yetersiz olan emekliler de destek kapsamına alınabilecek. Yaşlılar ve sürekli bakıma ihtiyaç duyan kişiler de öncelikli gruplar arasında gösteriliyor.
Yeni modelde destekler, her haneye aynı tutarda ödeme yapılması yerine ailenin toplam geliri ve ihtiyaçları dikkate alınarak belirlenecek. Böylece kira, gıda, enerji ve çocuk yardımları hanelerin koşullarına göre farklılaştırılabilecek.
Vatandaşlık maaşı için 23 bin 552 TL gelir şartı
Vatandaşlık maaşı taslağında en fazla dikkat çeken başlıklardan biri, destekten yararlanmak isteyen aileler için belirlenmesi öngörülen gelir sınırı oldu. Taslak bilgilerine göre haneye giren toplam gelirin 23 bin 552 TL'nin altında olması temel koşul olarak değerlendiriliyor.
Söz konusu tutar, çalışmada en düşük emekli aylığı seviyesiyle ilişkilendiriliyor. Taslakta yer alan modele göre toplam hane geliri 23 bin 552 TL'nin altında kalan aileler destek için değerlendirilecek. Geliri bu sınırın üzerinde olan hanelerin ise sistemin dışında tutulması öngörülüyor.
Gelir hesabında yalnızca ailedeki tek bir kişinin kazancı değil, haneye giren toplam gelir esas alınacak. Bu nedenle aynı evde yaşayan kişilerin gelirleri, destekten yararlanma koşullarının belirlenmesinde önem taşıyacak.
En düşük emekli maaşı alanlar vatandaşlık maaşından yararlanabilecek
GETAD çalışmasında düşük gelirli emeklilere yönelik destek de öne çıkıyor. Taslakta, geliri yetersiz olan emeklilerin yeni sosyal yardım sisteminden yararlanabilmesi hedefleniyor.
Ancak emekli olmak, tek başına vatandaşlık maaşı alınacağı anlamına gelmeyecek. Destek değerlendirmesinde hanenin toplam geliri ve ihtiyaç durumu dikkate alınacak.
En düşük emekli aylığı alan kişilerin de hane gelirleri belirlenen sınırın altında kalıyorsa sistem kapsamında değerlendirilmesi öngörülüyor. Aynı hanede başka gelirlerin bulunması ise yapılacak gelir hesabını etkileyebilecek.
Bu modelle düşük gelirli emeklilerin, mevcut aylıklarının yanı sıra ihtiyaç durumlarına göre sosyal desteklerden yararlanabilmesi amaçlanıyor.
Vatandaşlık maaşında kira, gıda ve fatura yardımları
Vatandaşlık maaşı taslağında desteklerin tek bir ödeme türüyle sınırlı kalmaması planlanıyor. Ailenin yaşadığı şehir, barınma koşulları, çocuk sayısı ve temel ihtiyaçları dikkate alınarak farklı yardım kalemlerinin uygulanması öngörülüyor.
Büyükşehirlerde yaşayan ve kira ödemekte zorlanan dar gelirli aileler için barınma desteği öne çıkıyor. Özellikle kirada oturan ve başka geliri bulunmayan hanelerin bu yardımdan yararlanması hedefleniyor.
Erzurum, Kars ve Sivas gibi kış koşullarının ağır geçtiği illerde ise doğalgaz ve yakacak yardımlarına ağırlık verilmesi planlanıyor. Kırsal bölgelerde ve şehirlerin dış kesimlerinde yaşayan aileler için gıda yardımı da destek seçenekleri arasında bulunuyor.
Çocuk yardımları ve abonelik faturalarına yönelik desteklerin de GETAD sistemi altında birleştirilmesi öngörülüyor. Böylece hanelere sağlanacak yardımın içeriği, yaşadıkları bölgeye ve ihtiyaçlarına göre şekillendirilebilecek.
Vatandaşlık maaşı kartı ile ödeme modeli
Taslakta yer alan bir başka düzenleme, sosyal yardımların tek bir kart üzerinden kullanılmasını öngörüyor. Vatandaşlık Maaşı Kartı adı verilen sistemle hak sahiplerine tanımlanan nakdi ve ayni yardımların aynı kartta toplanması planlanıyor.
Kartın, belirlenen desteklerin bir bölümünün nakit olarak kullanılmasına ve temel ihtiyaç alışverişlerinin yapılmasına imkân sağlaması hedefleniyor. Gıda ve temizlik ürünleri gibi günlük ihtiyaçların kart aracılığıyla indirimli alınabilmesi de taslakta yer alan seçenekler arasında bulunuyor.
Böylece farklı sosyal yardım kalemlerinin ayrı ayrı takip edilmesi yerine tek bir ödeme aracı üzerinden yönetilmesi amaçlanıyor. Kartın kullanım koşulları ve destek tutarları ise düzenlemenin uygulama ayrıntılarıyla birlikte şekillenecek.
Vatandaşlık maaşı başvurularında gelir ve mal varlığı kontrolü
GETAD taslağına göre ihtiyaç sahiplerinin belirlenmesinde kamu kurumlarının elektronik kayıtlarından yararlanılması planlanıyor. Hanelerin gelir ve mal varlığı durumunun merkezi sistem üzerinden değerlendirilmesi hedefleniyor.
Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları, Sosyal Güvenlik Kurumu, Gelir İdaresi Başkanlığı ve tapu kayıtlarından elde edilen bilgilerin karşılaştırılması öngörülüyor. Banka hesap hareketlerinin de gelir değerlendirmesinde kullanılabileceği belirtiliyor.
Taslakta, hanelerin gelir durumundaki değişikliklerin elektronik sistem üzerinden takip edilmesi ve gelir sınırını aşanların destek kapsamından çıkarılması planlanıyor. Bu yöntemle yardımın ihtiyaç sahibi hanelere yönlendirilmesi amaçlanıyor.
Başvuru ve inceleme sürecinde farklı kurumlardan alınan bilgilerin tek merkezde değerlendirilmesi, yeni sistemin öne çıkan uygulama başlıkları arasında bulunuyor.
Vatandaşlık maaşı başvuruları e-Devlet üzerinden yapılacak
Vatandaşlık maaşı için hazırlanan taslakta başvuruların e-Devlet ve Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları aracılığıyla alınması öngörülüyor. Böylece vatandaşların hem dijital kanallardan hem de sosyal yardım birimleri üzerinden başvuru yapabilmesi hedefleniyor.
Başvurularda hane geliri, aile bireylerinin durumu ve ihtiyaçların değerlendirilmesi planlanıyor. Sosyal yardım sisteminde yer alan mevcut kamu kayıtlarının da bu süreçte kullanılması amaçlanıyor.
e-Devlet ve vakıflar üzerinden başvuru alınması, taslakta öngörülen uygulama modeli olarak yer alıyor. Başvuru ekranı, gerekli belgeler ve işlem takvimi ise sistemin yürürlüğe girmesiyle belirlenecek.
Vatandaşlık maaşı ilk ödemeleri için 2027 takvimi
Vatandaşlık maaşı düzenlemesine ilişkin paylaşılan taslakta pilot uygulama ve ödeme tarihleri de yer alıyor. Buna göre sistemin öncelikle belirli illerde uygulanması, ardından ülke genelinde yaygınlaştırılması hedefleniyor.
Pilot illerin Aralık 2026'ya kadar belirlenmesi ve ilk ödemelerin 2027 yılının ilk çeyreğinde başlaması öngörülüyor. İlk aşamadaki uygulama sonuçlarına göre sistemin 2027 yılı içinde 81 ile yaygınlaştırılması planlanıyor.
Taslakta ilk etapta 2,5 milyon haneye ulaşılması hedefi bulunuyor. Destek paketinin büyüklüğü ise 1,5 trilyon lira olarak ifade ediliyor.
