Hatay, Adana ve Mersin mutfağında önemli bir yere sahip olan fellah köftesi, ince bulgurdan hazırlanan küçük köftelerin sarımsaklı sosla buluşmasıyla yapılıyor. Hatay'a özgü çeşidi coğrafi işaretle tescillenen bu geleneksel yemeğin malzemeleri, hazırlanışı ve dağılmadan pişirilmesinin püf noktaları belli.
Akdeniz mutfağının sevilen yemeklerinden fellah köftesi, bulgurun farklı biçimlerde değerlendirildiği geleneksel tarifler arasında bulunuyor. Küçük parçalar halinde yuvarlanan ve ortasına parmakla bastırılarak şekil verilen köfteler, kaynar suda haşlandıktan sonra domatesli ya da ıspanaklı sosla servis ediliyor. Özellikle Hatay mutfağıyla özdeşleşen yemeğin farklı çeşitleri Adana ve Mersin'de de hazırlanıyor.
Fellah köftesi hangi yöreye ait?
Fellah köftesi, başta Hatay olmak üzere Adana ve Mersin mutfaklarında yaygın olarak yapılıyor. Hatay Fellah Köftesi, Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından 24 Nisan 2025 tarihinde 1727 tescil numarasıyla mahreç işareti olarak kayıt altına alındı. Yemeğin adının, geçmişte tarımla uğraşan köylüler ve çiftçiler tarafından hazırlanmasından geldiği belirtiliyor. Hatay usulü tarifte köfteler domatesli veya ıspanaklı sosla sunulabiliyor.
Yöresel fellah köftesi malzemeleri
6 kişilik Hatay usulü tarif için:
300 gram ince bulgur
500 ml sıcak su
150 gram kuru soğan
30 gram buğday unu
20 gram biber salçası
10 gram tuz
10 gram toz kırmızı biber
10 gram kimyon
10 gram fesleğen
Domatesli sos için:
60 ml zeytinyağı
40 gram sarımsak
200 gram domates
20 gram biber salçası
10 gram nar ekşisi
Tuz, kimyon ve kırmızı toz biber
Yarım demet maydanoz
Fellah köftesi nasıl yapılır?
Öncelikle ince bulgur geniş bir kaba alınarak üzerine sıcak su eklenir. Yaklaşık 5 dakika bekletilen bulgura ince doğranmış soğan, un, salça, tuz ve baharatlar ilave edilir. Malzemeler birbirine iyice karışıp şekil alabilecek kıvama gelinceye kadar yoğrulur.
Hazırlanan harçtan küçük parçalar koparılarak yuvarlak köfteler yapılır. Her köftenin ortasına parmakla hafifçe bastırılarak çukur oluşturulur. Şekillendirilen köfteler un serpilmiş tepsiye dizilir ve kaynayan suda yaklaşık 15-20 dakika pişirilir.
Ayrı bir tavada zeytinyağı ve sarımsak hafifçe ısıtılır. Rendelenmiş domates, biber salçası ve baharatlar eklenerek sos hazırlanır. Son olarak nar ekşisi ve kıyılmış maydanoz ilave edilir. Haşlanan köfteler sosla karıştırılarak servis edilir.
Fellah köftesinin dağılmaması için ne yapılmalı?
Fellah köftesinin pişerken dağılmaması için bulgurun yeterince yumuşaması ve harcın iyi yoğrulması gerekiyor. Köfteler şekillendirilirken ellerin hafifçe ıslatılması işlemi kolaylaştırıyor. Hazırlanan köftelerin unlanmış tepsiye yerleştirilmesi birbirlerine yapışmalarını önlüyor. Haşlama sırasında köftelerin sert biçimde karıştırılmaması da şekillerini korumalarına yardımcı oluyor.
Fellah köftesi yumurtalı mı, yumurtasız mı yapılır?
Fellah köftesinin yörelere göre değişen tariflerinde yumurta ve irmik kullanılabiliyor. Ancak coğrafi işaretle tescillenen Hatay Fellah Köftesi tarifinde yumurta ve irmik bulunmuyor. Bu tarifte ince bulgur, un ve diğer malzemeler yoğrularak köfte hamuru hazırlanıyor. Böylece yemeğin geleneksel Hatay usulü korunuyor.
Fellah köftesi sıcak mı, soğuk mu yenir?
Hatay usulü fellah köftesi, hazırlanan sosla karıştırıldıktan sonra sıcak olarak servis ediliyor. Domatesli sosun yanı sıra ıspanaklı seçenek de yöresel tarifler arasında yer alıyor. Farklı ev tariflerinde ise köftelerin yanında yoğurt sunulabiliyor.
