Dünyanın günlerdir nefesini tutarak beklediği o tarihi ziyaret nihayet başladı. ABD Başkanı Donald Trump'ı taşıyan uçak, öğle saatlerinde başkent semalarında süzülerek saat 13.50'de piste teker koydu. Uçağın merdivenlerinde bizzat Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından karşılanan Trump'ın ajandası oldukça yoğundu. Türk-Amerikan ilişkilerinde önemli bir görüşme olarak tarihe geçen ziyarette kritik konular hakkında kararlar alınması planlanıyor.
TARİHİ KARŞILAMA VE BEŞTEPE MESAİSİ
Havalimanındaki devlet protokolünün ardından iki liderin konvoyu doğrudan Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'ne hareket etti. Beştepe'de düzenlenen görkemli törenin hemen peşinden iki lider, dünya siyasetine yön verecek o zorlu heyetler arası toplantıya geçti. Toplantıda Uçak motoru ve F-35 programına dönüş yer alıyor...
F-35 VE KAAN DOSYASI AÇILDI
Basın mensuplarının karşısına geçen Erdoğan ve Trump, kapalı kapılar ardında konuşulacak devasa dosyaların sinyalini önceden verdi. Kameralar önünde yapılan değerlendirmelerde Türkiye'nin F-35 krizinden milli muharip uçağımız KAAN'ın motor tedarikine, bölgesel krizlerden Rusya-Ukrayna savaşına kadar pek çok hayati başlık tek tek masaya yatırıldı.
Hatırlanacağı gibi F-35 yani 5'ci nesil savaş uçağı üreticiliği konumda yer alınırken S-400 hava savunma sistemi nedeniyle CAATSA yaptırımlarına uğradık ve parasını ödediğimiz uçakları alamamıştık.
"DOSTUMU YAPTIRIMLA BOĞMAK İSTEMİYORUM"
Toplantıda ABD Başkanı'na yöneltilen yaptırımlar sorusu oldu. Yıllardır iki ülke arasında koca bir duvara dönüşen CAATSA krizine değinen Trump, ambargoların artık tarihe karışacağını büyük bir kararlılıkla ifade etti. Kürsüden tüm dünyaya oldukça iddialı bir mesaj veren Trump, o çarpıcı kararı şu sözlerle kaydetti:
"CAATSA yaptırımlarını iptal edeceğiz. Bu soruyu cevaplamakla vakit kaybetmek istemiyorum. Bu yaptırımları kaldıracağız, zamanı geldi. Dostlarımıza yaptırım uygulamak istemiyorum. Yaptırım uygulayabileceğimiz çok fazla ülke varken ben dostumu yaptırımla boğmak istemiyorum."
CAATSA YAPTIRIMLARI NEDİR?
CAATSA, "ABD'nin Hasımlarıyla Yaptırımlar Yoluyla Mücadele Etme Yasası"nın İngilizce kısaltması.
İran, Kuzey Kore, Rusya ve Türkiye'ye yaptırımlar uygulayan bir Birleşik Devletler federal yasasıdır. Tasarı, Meclis 419-3 oy oranı ile geçtikten sonra 27 Temmuz 2017'de Senatoda 98–2 oy oranı ile kabul edildi.
2 Ağustos 2017'de Başkan Donald Trump, yasanın "ciddi şekilde kusurlu" olduğuna inandığını belirterek imzaladı.
Türkiye’ye Rusya’dan S-400 Triumf hava savunma sistemi alımı nedeniyle uygulanan CAATSA yaptırımları ağırlıklı olarak savunma sanayisini hedef alıyordu.
SAVUNMA SANAYİİ PROJELERİNE OLMUŞTU?
CAATSA yaptırımlarla birlikte, Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB) için ABD ihracat lisansları ve savunma ekipmanı satışları yasaklanmıştı.
ABD şirketlerinin SSB’ye silah, parça, yazılım ve teknoloji satması engellenmişti.
ABD finans kuruluşlarından kredi ve finansman sağlanması sınırlandırılmıştı.
Türkiye’nin ABD savunma sanayiiyle ortak projeleri ciddi şekilde yavaşlamıştı.
F-35 KRİZİ BU DÖNEMDE ÇIKTI
Bunlara ek olarak, CAATSA kararından ayrı ancak aynı S-400 krizi kapsamında Türkiye, Lockheed Martin F-35 Lightning II programından çıkarılmıştı.
Bu nedenle yeni F-35 teslimatları durdurulmuş ve Türk savunma sanayii şirketlerinin üretim zincirindeki rolü sona ermişti.
