Avrupa savunma sanayisinde dengeleri kökünden değiştirecek yeni bir hamle kapıda. Almanya'nın Fransa ile 2017'de büyük umutlarla başlattığı ve Dassault ile Airbus arasındaki yetki krizleri yüzünden haziran ayında resmen çöken Geleceğin Muharebe Hava Sistemi (FCAS) projesinin ardından, Berlin'de yeni arayışlar hız kazandı.
Politico'nun ulaştığı Almanya Savunma Bakanlığı iç değerlendirme raporuna göre; Berlin'in önünde duran en makul seçenek İspanya ve İsveç ile yepyeni bir 6. nesil savaş uçağı ortaklığına imza atmak. İngiltere, İtalya ve Japonya'nın yürüttüğü Küresel Muharebe Hava Programı'na (GCAP) sonradan dahil olmak ise raporda "dezavantajlı ve daha az umut vadeden" bir yol olarak tanımlanıyor.
İngiltere Seçeneğine Neden Sıcak Bakılmıyor?
Rapordaki en dikkat çekici detaylardan biri, GCAP projesine yönelik dile getirilen derin çekinceler. Bakanlık kurmayları, İngiltere öncülüğündeki bu programın Almanya'nın kıta Avrupası'ndaki taktiksel ihtiyaçlarına tam olarak uymadığını düşünüyor. Üstelik masaya sonradan oturmanın, Alman savunma sanayisine üretim ve geliştirmede yeterli payı getirmeyeceği endişesi oldukça yüksek.
Rapor, eski defterleri de açıyor. 1990'larda Eurofighter projesinde İngiliz BAE Systems ile yaşanan olumsuz tecrübelere atıf yapılarak, firmanın ortakların çıkarları yerine ihracata öncelik verdiği savunuluyor. Belgede, İngiltere'nin projeyi domine etme eğiliminin "eşit ortaklık" ruhuna zarar vereceği uyarısı açıkça dile getiriliyor.
Masadaki Güçlü Alternatif: Airbus ve Saab
İngiltere'nin aksine İspanya ve İsveç seçeneği, Berlin için adeta biçilmiş kaftan olarak görülüyor. Üç ülkenin askeri ihtiyaçlarının birebir örtüşmesi ve projeye sıfırdan, eşit şartlarda başlanacak olması bu ittifakı cazip kılıyor.
Hazırlanan belgede, Avrupalı dev Airbus ile İsveçli Saab arasında güçlü bir sanayi ortaklığı kurulması önerisi öne çıkıyor. Hatta yeni nesil uçak geliştirilirken, geçiş aşamasında Saab'ın mevcut Gripen E modelinin teknolojik bir basamak olarak kullanılabileceği belirtiliyor.
Şirketler Topu Siyasete Attı
Kulisleri hareketlendiren bu raporun ardından gözler savunma devlerine çevrildi. Airbus cephesi iş birliğine yeşil ışık yaksa da net bir şart koşuyor: Alman ve İspanyol sanayisinin üretim ve geliştirmede kesinlikle eşit rol alması. Airbus sözcüsünün, "Sanayi temelinden yoksun, yalnızca siyasi saiklerle alınan kararlar yetersiz kalır" çıkışı, hükümetlere hızlı ve ayakları yere basan adımlar atma çağrısı niteliğinde. Nitekim Airbus savunma bölümü başkanı Michael Schöllhorn da kısa süre önce Saab ile her zaman uyumlu çalıştıklarının altını çizmişti.
İsveçli Saab ise kapıyı açık bırakmakla birlikte son sözü siyasetin söyleyeceğini hatırlattı. Şirket, her türlü ortaklığa hazır olduklarını ancak böylesi devasa projelerin hükümetler düzeyinde karara bağlandığını belirterek, topu resmi makamlara bıraktı.
