Sigara yasağı genişliyor: Açık havada nerelerde yasaklanacak?

Milyonlarca sigara kullanıcısını ilgilendiren yeni yasak hazırlığında dikkat çeken ayrıntılar ortaya çıktı. Sağlık Bakanlığının tütünle mücadele çalışmaları kapsamında, kapalı mekânlarda uygulanan sigara yasağının açık alanlara da genişletilmesi hedefleniyor. AK Parti'nin hazırladığı düzenleme, TBMM'deki bütçe görüşmeleri nedeniyle 2027 yılının ilk aylarına kaldı. Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu'nun 10 Ekim'de birkaç hafta içerisinde Meclis'e sunulacağını açıkladığı teklifin ocak-şubat döneminde gündeme gelmesi bekleniyor. Ancak açık havaya ilişkin yeni yasaklar henüz yürürlüğe girmedi.

AÇIK HAVADA SİGARA YASAĞI GELİYOR: HANGİ ALANLAR KAPSAMDA?

Yeni düzenleme hazırlığında en dikkat çekici başlık, açık havada sigara içilebilecek yerlerin sınırlandırılması oldu.

Üzerinde çalışılan modele göre vatandaşlar, belirli açık alanlarda yalnızca sigara içilmesine izin verilen özel bölümleri kullanabilecek.

Kısıtlama getirilmesi değerlendirilen alanlar şöyle:

• Parklar, plajlar ve yürüyüş yolları

• Otobüs durakları ve bina girişleri

• Kafe, restoran ve lokantaların açık bölümleri

• Çocukların bulunduğu açık alanlar

• Kamu binalarının bahçeleri

• Üniversite kampüsleri ve sağlık kuruluşlarının çevresi

• Spor tesisleri ve eğlence mekânlarının açık alanları

Bu alanlarda sigara içilebilecek özel bölümlerin ayrıca belirlenmesi planlanıyor. Hangi bölgelerde tamamen yasak uygulanacağı, hangi noktalarda özel sigara alanları oluşturulacağı ise henüz kesinleşmedi.

KAFE VE RESTORAN TERASLARINA YENİ DÜZENLEME

Sigara yasağının genişletilmesi halinde kafe ve restoranların açık alanlarında da yeni kurallar uygulanabilecek.

Özellikle tente, cam ve benzeri malzemelerle çevrilen ancak açık alan olarak kullanılan bölümler mercek altına alındı.

Hazırlanan düzenlemeyle bu tür alanların fiilen kapalı mekâna dönüştürülerek sigara içilmesine izin verilmesinin önüne geçilmesi hedefleniyor.

Elektronik sigara ve diğer yeni nesil tütün ürünlerinin de açık alan kısıtlamalarına dahil edilmesi değerlendiriliyor.

Pasif içiciliğin azaltılması amacıyla sigara kullananlarla kullanmayanlar arasında belirli bir mesafe bırakılmasını zorunlu kılabilecek kurallar da gündemde.

JAPONYA VE AVUSTRALYA MODELİ İNCELENİYOR

Türkiye'de hazırlanacak yeni sigara düzenlemesi için Japonya ve Avustralya'daki uygulamalar inceleniyor.

Japonya'da belirli bölgelerde sigara içmenin özel alanlarla sınırlandırılması, sokaklardaki kısıtlamalar ve kimlik doğrulamalı satış sistemleri üzerinde duruluyor.

Avustralya'daki çeşitli uygulamalarda ise park, plaj, durak ve açık hava işletmelerinde sigara kullanımına yönelik sınırlamalar bulunuyor.

İncelenen örnekler arasında açık hava mekânlarında sigara içilebilecek bölümlerin toplam alanın yüzde 50'sini aşmamasına yönelik kurallar da yer alıyor.

Türkiye'de hangi modelin uygulanacağına ilişkin nihai karar henüz açıklanmadı.

SİGARA SATIŞINDA 18 YAŞ SINIRI İÇİN QR KOD DÖNEMİ

Yeni düzenlemenin bir diğer önemli başlığı, 18 yaşından küçüklere tütün ürünü satışının önlenmesi olacak.

Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, 11 Ekim'de NSosyal hesabından yaptığı açıklamada, önceliklerinin yaş doğrulama sistemini güçlendirmek olduğunu bildirdi.

Bakanlık, kişisel verilerin korunmasını sağlayacak ve işletmelerin kolaylıkla kullanabileceği elektronik doğrulama yöntemleri üzerinde çalışıyor.

Masadaki üç seçenek şöyle:

1. QR kodla doğrulama: Yetkili uygulama üzerinden oluşturulan kodla alıcının yaşının kontrol edilmesi.

2. Çipli kimlik kartı: Satış sırasında kimlik kartı üzerinden yaş doğrulaması yapılması.

3. Kasada zorunlu kontrol: Yaş doğrulanmadan tütün ürünü satış işleminin tamamlanamaması.

Başkasına ait QR kodların kullanılmasını engellemek amacıyla kısa süre geçerli, tek kullanımlık kodlar ve kimlik fotoğrafıyla karşılaştırma gibi yöntemler de değerlendiriliyor.

Sistemin tüm satış noktalarında nasıl zorunlu hale getirileceği ise henüz netleşmedi.

SİGARA YASAĞINI İHLAL EDENE 5 BİN TL CEZA MI GELİYOR?

Sigara yasağına ilişkin tartışmaların bir başka boyutunu, nisan ayında gündeme gelen 41 maddelik ayrı taslak oluşturuyor.

Söz konusu taslakta yasak alanlarda sigara içenlere 5 bin TL idari para cezası uygulanması öngörülüyor.

Taslakta yer alan diğer yaptırımlar ise şöyle:

Bu cezalar yürürlüğe girmiş yeni yaptırımlar değil. Nisan ayında haberleştirilen taslakta yer alan önerilerden oluşuyor. Hazırlıkları devam eden yeni düzenleme için açıklanmış kesin bir ceza tarifesi bulunmuyor.

2040 YILINDA SİGARA TAMAMEN YASAKLANACAK MI?

Nisan ayında gündeme gelen 41 maddelik taslakta en dikkat çekici hedeflerden biri de 2040 yılına ilişkin oldu.

Taslakta 2040'tan itibaren sigara, elektronik sigara, ısıtılmış tütün ürünleri ve nikotin cihazlarının üretiminin, satışının ve kullanımının yasaklanması hedefi yer aldı.

Aynı metinde restoran, kafe ve pastanelerin toplam alanlarının en fazla yüzde 10'unu sigara içme bölümüne ayırabilmesi, bu bölümlerde yiyecek ve içecek servisi yapılmaması öngörülüyor.

Tütün ürünlerinin nakit yerine kredi kartıyla ve kimlik-yaş doğrulama sistemleri kullanılarak satılması da taslaktaki öneriler arasında bulunuyor.

Ancak 2040 hedefi dahil bu düzenlemeler kabul edilmiş bir kanun niteliği taşımıyor.

TAKVİYE EDİCİ GIDALAR İÇİN ORTAK DENETİM GELİYOR

Sigara kısıtlamalarının yanı sıra takviye edici gıda ürünlerine yönelik denetimlerin güçlendirilmesi de hazırlanan paketin gündeminde bulunuyor.

Türkiye Gazetesi'nin aktardığı bilgilere göre Tarım ve Orman Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile Yükseköğretim Kurulunun (YÖK) dahil olacağı ortak bir denetim mekanizması kurulması planlanıyor.

Yeni sistemle kaçak, sağlığa zararlı ve kayıt dışı üretilen takviye edici gıdaların piyasaya sürülmesinin önüne geçilmesi amaçlanıyor.

YENİ SİGARA YASAĞI NE ZAMAN BAŞLAYACAK?

Sigara yasağının genişletilmesine ilişkin teklifin, bütçe görüşmelerinin ardından 2027 yılının ocak-şubat döneminde Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulması bekleniyor.

Teklifin Meclis'teki görüşmeler sırasında değişikliğe uğrayabileceği, uygulama alanlarının ve yaptırımların yasama sürecinde netleşeceği belirtiliyor.

Şu an için Türkiye genelinde bütün açık alanlarda sigara içilmesini yasaklayan yeni bir düzenleme yürürlüğe girmiş değil. Parklar, plajlar, kafe terasları ve diğer açık alanlara yönelik olası kısıtlamaların kapsamı, teklifin TBMM'ye sunulmasıyla açıklığa kavuşacak.