Türkiye'nin can damarı olan Karayolları Genel Müdürlüğü (KGM) bünyesindeki otoyollar ve Boğaz köprülerinin özelleştirilme süreci, 5 Eylül tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 11750 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile resmen başladı.
Yıllardır tartışma konusu olan ve vatandaşın cebini doğrudan ilgilendiren bu kritik hamle, "mülkiyet devri yok, işletme hakkı verilecek" savunmasıyla kamuoyuna sunulsa da, on milyarlarca liralık milli servetin 30 yıl boyunca özel sektöre devredilecek olması büyük yankı uyandırdı.
- BAKANLIKLARDAN "DEZENFORMASYON" SAVUNMASI!
Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdülkadir Uraloğlu ile Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek'in daha önce sinyalini verdiği özelleştirme süreci, ağır bakım ve onarım maliyetleri gerekçe gösterilerek hızlandırıldı.
Hazine ve Maliye Bakanlığı, kamuoyunda yükselen tepkiler üzerine medyada yer alan haberleri "dezenformasyon" olarak nitelendirerek, otoyol ve köprülerin mülkiyetinin devredilmesinin hukuken mümkün olmadığını savundu.
Ancak, milletin vergileriyle inşa edilen bu devasa yapıların işletme hakkı, kiralama veya gelir ortaklığı modeliyle tam 30 yıllığına özel şirketlerin kontrolüne geçecek.
- YENİ KARARLA HANGİ YOLLAR KAPSAMA ALINDI?
Cumhurbaşkanı Kararı ile birlikte özelleştirme kapsamı daha da genişletildi.
Yeni yayımlanan karar doğrultusunda, gişe gelirleri ve tesis kazançlarıyla dikkat çeken şu hatlar da özel sektörün işletmesine açılıyor:
- Niğde-Pozantı Otoyolu
- Gaziantep Çevre Otoyolu
- Bursa Çevre Otoyolu (Çağlayan Kavşağı-Yenişehir Kavşağı arası) ve bu hatlara bağlı yollar, ücret toplama merkezleri ile hizmet tesisleri.
- ÖZELLEŞTİRME KISKACINDAKİ DEV ULAŞIM AĞLARI!
Yeni kararla birlikte, daha önce özelleştirme programına dâhil edilen stratejik ulaşım ağlarındaki süreç de aynı çerçevede ilerleyecek.
İşletme hakkı devredilecek olan diğer köprü ve otoyollar ise şunlar:
- 15 Temmuz Şehitler (Boğaziçi) ve Fatih Sultan Mehmet Köprüleri (çevre otoyolları ve bakım tesisleriyle birlikte)
- Edirne-İstanbul-Ankara Otoyolu
- Pozantı-Tarsus-Mersin Otoyolu
- Tarsus-Adana-Gaziantep Otoyolu
- Toprakkale-İskenderun ve Gaziantep-Şanlıurfa Otoyolları
- İzmir-Çeşme ve İzmir-Aydın Otoyolları
- İzmir ve Ankara Çevre Otoyolları
- SÜREÇ 2031'E KADAR TAMAMLANACAK!
Kamu kaynaklarının kârlı işletme modelleriyle özel sektöre aktarılması eleştirilerini beraberinde getiren bu işlemlerin, 31 Aralık 2031 tarihine kadar tamamlanması öngörülüyor.
Özelleştirme süreci tamamen nihayete erene dek köprü ve otoyolların bakım, onarım ve işletim sorumluluğu ile maliyetleri ise KGM’nin omuzlarında kalmaya devam edecek.
Vatandaş ise devir işlemlerinin ardından geçiş ücretlerinde yaşanabilecek olası artışları endişeyle takip ediyor.
Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından konuya ilişkin yapılan açıklamada şu ifadelere yer verildi:
“Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından işletilen ve özelleştirme kapsam ve programında bulunan otoyol ve köprülere yönelik teknik, hukuki ve mali hazırlık çalışmaları; ilgili kurumlarla koordinasyon içinde, mevzuata uygun ve şeffaf biçimde sürdürülmektedir.
Yürütülen bu rutin hazırlık çalışmaları kamu varlıklarının satışını değil, mülkiyetin Devlette kalması kaydıyla işletme hakkının belirli bir süre için devredilmesini esas alan bir modelin değerlendirilmesine yöneliktir.
Bu modelde öncelik gelir elde etmek değil; otoyollarda hizmet kalitesini yükseltmek, bakım ve yatırımları hızlandırmak ve işletme verimliliğini artırmaktır.
Diğer yandan, kamuoyunda otoyolların yıllık 600 milyon dolar kar ettiği ve 30 yıllık toplam karın 18 milyar dolara ulaştığı yönünde eksik ve yanıltıcı değerlendirmeler yapılmaktadır.
Oysa 600 milyon dolar kar değil, gelirdir.
Bu tutarın yaklaşık 300 milyon doları bakım ve onarım giderlerine ayrılmaktadır.
Ayrıca önemli tutarda yatırım ve yenileme harcamaları ile personel ve işletme giderleri bulunmaktadır.
Tüm bu maliyetler göz ardı edilerek yapılan hesaplamalar, otoyolların gerçek ekonomik değerini yansıtmamakta ve kamuoyunu yanıltmaktadır.
Bu nedenle 600 milyon doların doğrudan 30 yıl ile çarpılarak '30 yıllık kar' veya 'kamu zararı' hesabı yapılması teknik ve mali açıdan geçerli değildir.
Altyapı değerlemelerinde trafik projeksiyonları, bakım ve yenileme yatırımları, İşletme ve personel giderleri, finansman maliyetleri ve riskler birlikte dikkate alınır.
Yukarıda belirtildiği üzere, yürütülen çalışmaların temel amacı; hizmet kalitesini artırmak, bakım ve yatırımları hızlandırmak, işletme verimliliğini yükseltmek ve sürdürülebilir bir altyapı yönetimi oluşturmaktır.
Ücretsiz otoyolların ücretli hale getirilmesi, geçiş ücretlerine ilişkin ilave bir artış kararı ve çalışanların mevcut haklarını kaybetmesine yol açacak herhangi bir karar bulunmamaktadır.
5.9.2026 tarihli Resmi Gazetede yayınlanan Cumhurbaşkanı Kararı özelleştirme ihalesine çıkılmasını ifade etmeyip, yapılacak işlemler konusunda Özelleştirme İdaresi Başkanlığını yetkilendirmektedir.
Sürecin tüm aşamaları Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından ilgili mevzuat çerçevesinde, şeffaflık, rekabet ve hesap verebilirlik ilkeleri esas alınarak yürütülmektedir.”
