Kapalı Maraş bölgesinde, 1031 parselden müteşekkil 1,105
dönüm, 3 evlek, 2,661 ayak karelik yerin Lala Mustafa Paşa, 1,472 adet
parselden oluşan 2,743 dönüm, 0 evlek, 1,018 ayak kare lik yerin Abdullah Paşa
ve Evkafın mülkiyetinde kalan 1 dönüm, 2 evlek, 452 ayak kare lik yerin 1
evlek, 1663 ayak kare sinin (582,59 metre kare) de Bilal Ağa vakıflarına ait
olduğu kesin olarak ortaya çıkmıştır.
Kapalı Maraş ta icareteynli ve arazi-i mevkufe
tahsisat statüsünde vakıf taşınmaz mal bulunmamaktadır. Bilal Ağa Vakfı na ait
748 ayak kare lik (69,50 metre kare) 192 numaralı tek parselden başka istibdal
edilen gayrimenkul de mevcut değildir.
O halde, tamamen vakıf arsa ve arazilerden oluşan
taşınmazlar üzerine kurulan kapalı Maraş ta vakıf mallan nasıl ve ne şekilde
özel mülke dönüşmüştür Bu dönüşümün yasal dayanakları ve kabul edilebilir
zeminleri var mıdır
Kapalı Maraş ta meydana gelen mülkiyet intikalinin
Osmanlı dönemi vakıf mevzuatında olmadığı gibi İngiliz İdaresi döneminde
yürürlüğe konulan hukukî düzenlemelerde de yasal bir dayanağı yoktur.
İngiliz İdaresi döneminde kapalı Maraş başta olmak üzere,
Mağusa çevresinde yer alan vakıf araziler üzerine mutasarrıfları veya
işgalciler tarafından inşa edilen bina, dikilen ağaç ve kazılan kuyular, bu
kanunsuz eylemi yapan kişilerin mülkiyetine kaydedilmiştir. Maraş toprağında
ilk hukuka aykırı uygulama budur. Vakıf mallan üzerine kaçak olarak yapılan
bina sayısı 1900 lerin başında 648 iken, daha sonraki dönemlerde bu sayı hızla
artmıştır. Kapalı Maraş taki tapu kayıtları üzerinde yapılan KIVABİS
sorgulaması sonunda elde edilen verilere göre, 2,047 si Abdullah Paşa Vakfı na,
206 sı Lala Mustafa Paşa Vakfi na ait olmak üzere toplanı 2,253 adet, zemini
arazi-i mevkufe, üzerindeki muhtesatın mülk olduğu kayıt tespit edilmiştir.
Orijinal belgelere dayalı ve objektif kriterlere uygun olarak yapılan
araştırmalar sonunda ulaşılan bu sonuç, kapalı Maraş ta bulunan vakıf malların
nasıl mülke dönüştürüldüğünü gözler önüne sermektedir.
Vakıf mallarının özel ve tüzel kişilerin mülkiyetine
geçirilerek tasfiyeye tabi tutulması temel ilke olarak kabul edilince,
kuralsızlık kural haline gelmiştir. Tasaruf edilen yerin icareteynli veya
arazi-i mevkufe tahsisat kapsamında olup olmadığına ve hangi statüde
kiralandığına bakılmaksızın, her ne şekilde olursa olsun bir vakıf taşınmazın
kullanım hakkına sahip olan her mutasarrıf, o vakıf taşınmazın maliki sayılır
hale gelmiştir.
Kıbrıs Adası nın bazı yörelerinde gerçekten hukuka uygun
bir şekilde icareteyne çevrilen vakıf malları bulunmaktadır. Arazi-i mevkufe
tahsisat statüsünde olan ve sadece geliri bir hayır cihetine tahsis edilerek
kurulmuş vakıflar da mevcuttur. Gerçek manada icareteyne çevrilmiş veya
hakikaten arazi-i mevkufe tahsisat statüsünde olan yerlerin Mal Dönüşüm Yasası
ile mülke tahvil edilmesi belki kabul edilebilir. Fakat Maraş ta bu statüde bir
vakıf kaydı mevcut değildir. Buradaki mülke dönüştürme işlemleri yasal
dayanaktan yoksundur.
Tapu kütükleri ve koçanlar üzerinde hukuka aykırı olarak,
özel şahıslar lehine yapılan değişiklikler yok hükmündedir. Alınacak kayıt
düzeltme kararlan doğrultusunda, en temel haklardan olan mülkiyet hakkını ihlal
eden bu hukuk dışı tahrifat düzeltilerek kapalı Maraş taki taşınmazların esas
mal sahibi vakıflar adına tescil edilmesi gerektiği değerlendirilmektedir...
(Kaynak: Dr. Nazif Öztürk, II. Aşama II. Dönem Raporu, 2013) (Devam edecek.)
