Kurtuluş Savaşı sırasında erkek kıyafetleri giyerek İnebolu'dan Ankara'ya silah ve mühimmat taşıyan Halime Çavuş, Millî Mücadele'nin Kastamonulu kadın kahramanları arasında yer alıyor. 1898 yılında doğan ve 1976'da 77 yaşında hayatını kaybeden Halime Kocabıyık'ın yaşamı, Atatürk Ansiklopedisi'nde yayımlanan biyografiyle yeniden gündeme geldi. Çalışmada, İstiklal Madalyası'nın veriliş tarihi ve Çavuş unvanına ilişkin tarihî belgelere de yer verildi.
Kurtuluş Savaşı'nda cephe gerisinde yürütülen silah ve cephane sevkiyatında görev alan Halime Çavuş, gerçek adıyla Halime Kocabıyık, Millî Mücadele'nin kadın kahramanlarından biridir. Kastamonu'da dünyaya gelen Kocabıyık, henüz 22 yaşındayken ailesinden ayrılarak İstiklal Harbi nakliye kollarına katıldı.
Saçlarını kısaltıp erkek kıyafetleri giyen Halime Çavuş, 1920-1922 yılları arasında İnebolu-Ankara güzergâhında mühimmat taşıdı. Görevi sırasında ayağından yaralanmasına rağmen tedavisinin ardından nakliye çalışmalarına geri döndü. Millî Mücadele'deki hizmetleri nedeniyle İstiklal Madalyası ile ödüllendirildi.
Halime Çavuş 1898 yılında Kastamonu'da doğdu
Halime Kocabıyık, 13 Mart 1898 tarihinde Kastamonu'nun merkez ilçesine bağlı Duruçay köyünde dünyaya geldi. Köyün eski adı Kemah olarak biliniyor.
Babası İbrahim, annesi Hacer'dir. Ailesinin Birinci Dünya Savaşı sırasında Çanakkale Cephesi'nde şehit düşen Sadık adında bir oğlu da bulunuyordu.
Halime Çavuş, gençlik yıllarını Kastamonu'da geçirdi. Millî Mücadele'nin başlamasıyla birlikte ailesinin yanında kalmak yerine savaş dönemindeki nakliye çalışmalarına katılmaya karar verdi.
Kurtuluş Savaşı'na erkek kıyafetleriyle katıldı
Halime Çavuş, 1920 yılında Millî Mücadele'ye destek vermek amacıyla gönüllü olarak görev aldı.
Saçlarını kestirip erkek kıyafetleri giyerek askerlerin arasına katıldı. Bazı tarihî anlatımlarda kendisini Halim adıyla tanıttığı belirtiliyor.
İstiklal Harbi sırasında Kastamonu ve İnebolu üzerinden Ankara'ya taşınan silah, cephane ve diğer askerî malzemelerin sevkiyatında çalıştı.
İnebolu-Ankara hattı, Karadeniz üzerinden Anadolu'ya ulaştırılan mühimmatın cepheye aktarılmasında kullanılan önemli güzergâhlardan biriydi.
İnebolu bombardımanında ayağından yaralandı
Halime Çavuş, 1920-1922 yılları arasında yaklaşık iki yıl boyunca nakliye kollarında görev yaptı.
9 Haziran 1921 tarihinde İnebolu'nun bombardımana tutulması sırasında ayağına şarapnel parçası isabet etti.
Yaralanmasının ardından Kastamonu'da yaklaşık 12 gün tedavi gördü. İyileşmesinin ardından yeniden gönüllü olarak cephane taşıma görevine döndü.
Bu olay, Halime Çavuş'un Millî Mücadele yıllarındaki yaşamını anlatan tarihî araştırmalarda yer alıyor.
Halime Çavuş ile Atatürk arasında geçen konuşma
Halime Çavuş'un yaşamına ilişkin anlatımlarda Mustafa Kemal Atatürk ile karşılaşmasına da yer veriliyor.
Aktarılan hikâyeye göre Halime Çavuş, soğuk havada taşıdığı cephaneyi korumak amacıyla üzerindeki giysiyi mühimmatın üzerine örttü.
Mustafa Kemal Paşa'nın neden kendisini değil de cephaneyi koruduğunu sorması üzerine, askerlerin mühimmata ihtiyacı olduğunu belirten bir yanıt verdiği anlatılıyor.
Bu karşılaşma, Halime Çavuş hakkında yayımlanan biyografilerde ve Millî Mücadele'ye ilişkin anlatımlarda yer alıyor. Diyaloğun farklı kaynaklarda değişik ifadelerle aktarıldığı görülüyor.
Atatürk'ün davetiyle Ankara'ya gitti
Millî Mücadele'nin ardından Halime Çavuş'un 1924 yılında Mustafa Kemal Paşa ve Latife Hanım'ın davetlisi olarak Ankara'ya gittiği aktarılıyor.
Ankara'da yaklaşık 10 gün misafir edildiği, Mustafa Kemal Paşa'nın kendisine başkentte yaşamasını önerdiği belirtiliyor.
Ancak Halime Çavuş, Kastamonu'daki köyüne dönmeyi tercih etti.
Tarihî anlatımlarda Mustafa Kemal Paşa'nın kendisine 400 lira verdiği ve bu parayla Kastamonu'ya uğurlandığı bilgisi de bulunuyor.
Halime Çavuş'a İstiklal Madalyası ne zaman verildi?
Halime Kocabıyık, Millî Mücadele'deki hizmetleri nedeniyle Kırmızı Şeritli İstiklal Madalyası ile ödüllendirildi.
Atatürk Ansiklopedisi'nde yayımlanan ve Prof. Dr. Mehmet Serhat Yılmaz tarafından hazırlanan biyografide, madalya kararının 1 Nisan 1959 tarihli olduğu belirtiliyor.
Araştırmada, Halime Kocabıyık'ın İnebolu Halk Cephesi Cephane Yardım Kollarındaki hizmetleri nedeniyle madalya aldığı kaydediliyor.
Madalya kaydında askerî rütbesinin er olarak gösterildiği, yaygın biçimde kullanılan Çavuş unvanının ise resmî bir rütbe olarak belgeyle doğrulanamadığı ifade ediliyor.
Halime Çavuş, 1968 yılında yürürlüğe giren düzenleme kapsamında İstiklal Madalyası sahiplerine bağlanan şeref aylığından da yararlandı.
Halime Çavuş evlendi mi, çocuğu var mıydı?
Halime Kocabıyık, yaşamı boyunca evlenmedi.
Ailesinden bir çocuğu evlat edinerek büyüttüğü, biyografik kaynaklarda yer alıyor. Eski anlatımlarda kardeşi Hasan'ın oğlu Sadık Kocabıyık'ı evlat edindiği belirtilirken yeni tarih araştırmalarında aile ilişkilerine ilişkin farklı bilgiler bulunuyor.
Halime Çavuş, savaşın ardından hayatını doğduğu Kastamonu'da sürdürdü. Askerî üniformasını sakladı ve millî bayramlarda düzenlenen törenlere katıldı.
Halime Çavuş kaç yaşında ve ne zaman vefat etti?
Halime Çavuş, 20 Şubat 1976 tarihinde Kastamonu'da hayatını kaybetti.
13 Mart 1898 doğumlu olduğu dikkate alındığında vefat ettiğinde 77 yaşındaydı. Doğum ve ölüm yılları üzerinden yapılan bazı biyografik hesaplamalarda yaşı 78 olarak belirtiliyor.
Hayatının son yıllarını doğduğu Duruçay köyündeki evinde geçirdi.
Vefat haberi, 21 Şubat 1976 tarihli Kastamonu gazetesinde de yayımlandı.
Halime Çavuş'un mezarı nerede?
Halime Kocabıyık'ın kabri, Kastamonu merkez ilçeye bağlı Duruçay köyünde bulunuyor.
Mezarı daha sonra anıt mezar olarak düzenlendi. Yeni biyografik araştırmada bu düzenlemenin 1981 yılında yapıldığı belirtiliyor.
Halime Çavuş'un adı Kastamonu'da çeşitli eğitim kurumlarına, bir caddeye ve spor tesislerine verildi. Kadı Dağı mevkisinde de anıt heykeli bulunuyor.
